Yishai Jusidman. Prussian Blue (Błękit pruski)

Cykl blisko 50 obrazów meksykańskiego malarza Yishaia Jusidmana, namalowanych niemal wyłącznie błękitem pruskim, wisi w bloku 21 na terenie byłego obozu Auschwitz I. To pierwsza tak duża wystawa sztuki współczesnej w Miejscu Pamięci; czynna od 9 października 2025 do 31 maja 2027 roku.

Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau o wystawie:

W Muzeum Auschwitz od 9 października oglądać można cykl obrazów Prussian Blue (Błękit pruski) autorstwa Yishaia Jusidmana. To pierwsza ekspozycja sztuki współczesnej w Muzeum na taką skalę. W salach bloku 21 na terenie byłego obozu Auschwitz I zebrano blisko 50 prac, które nie były dotąd jeszcze pokazywane w Europie.

Prace z cyklu Prussian Blue zostały wykonane niemal wyłącznie w tym właśnie kolorze - jednym z najwcześniej sztucznie pozyskanych pigmentów wykorzystywanych przez europejskich artystów. Związek chemiczny, z którego powstaje ten niebieski pigment, jest chemicznie powiązany z kwasem pruskim zawartym w cyklonie B - środku eksterminacji stosowanym w niektórych niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych i zagłady. W nieoczekiwany sposób wyraźne ślady tego pigmentu przetrwały w niektórych z zachowanych do dziś komorach gazowych.

Czego się spodziewać

Wystawa zajmuje sale bloku 21, czyli jednego z murowanych bloków obozu macierzystego. Sam artysta opisuje go w tekście dla The Times of Israel jako barak, w którym mieścił się szpital obozowy dla więźniów. Oglądasz więc obrazy o miejscach zbrodni w budynku, który sam jest jej świadectwem.

Rdzeń cyklu to malarskie odwzorowania fotografii komór gazowych w Auschwitz, na Majdanku, w Stutthofie i w Mauthausen oraz przestrzeni ośrodków zagłady w Treblince i Sobiborze. Paleta jest celowo ograniczona do trzech materiałów: błękitu pruskiego, ziemi okrzemkowej i farby w kolorze cielistym, którą artysta wiąże z pamięcią o zamordowanych. Artysta mówił, cytowany przez muzeum, że cykl powstawał w latach 2010-2017. Wcześniej jego części pokazywano tylko poza Europą, między innymi w Americas Society w Nowym Jorku w 2013 roku i w Oregon Jewish Museum w Portland w 2023 roku.

Muzeum opublikowało na swoim kanale krótki film z sal wystawy:

Na samą ekspozycję zarezerwuj 30-45 minut ponad zwykły plan wizyty. Muzeum zaleca około 1,5 godziny na Auschwitz I i co najmniej drugie tyle na Birkenau; wystawa jest do tego planu dodatkiem, nie jego zamiennikiem.

Kontekst

Yishai Jusidman urodził się w 1963 roku w Meksyku, mieszka i pracuje w Los Angeles; od czterech dekad zajmuje się klasycznymi problemami malarstwa i etyką przedstawiania. Błękit pruski otrzymano w Berlinie na początku XVIII wieku i uważa się go za pierwszy nowoczesny pigment syntetyczny. Ten sam związek chemiczny, żelazocyjanek, powstawał na ścianach pomieszczeń, w których używano cyklonu B, i dlatego niebieskie zacieki widać w niektórych komorach gazowych do dziś.

Punktem wyjścia cyklu jest spór starszy niż same obrazy. W tekście wprowadzającym do wystawy artysta przypomina zdanie Theodora Adorna, że pisanie wierszy po Auschwitz jest barbarzyństwem, i pisze, że zniechęcało ono także malarzy. Jego odpowiedzią jest pigment w miejsce symbolu - tak tłumaczy swój wybór w eseju dla The Times of Israel. Wątek ma dalszy ciąg na miejscu. Dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau Wojciech Soczewica w wypowiedzi przytoczonej przez muzeum zwrócił uwagę na łaźnię w Birkenau, w której cyklonu B używano do dezynfekcji. Jej konserwację zakończono niedługo przed otwarciem wystawy.

Bilet i czas

• Wstęp bezpłatny, ale tylko z imienną kartą wstępu. Karty rezerwuje się wyłącznie w serwisie visit.auschwitz.org ; przy wejściu nie są wydawane. Bezpłatne jest wejście bez edukatora; zwiedzanie z edukatorem jest płatne, cenę podaje system rezerwacji. Muzeum nie wspomina o osobnym bilecie ani osobnej rezerwacji na tę wystawę.
• Trasa z edukatorem. Muzeum nie podaje, czy blok 21 wchodzi w skład ogólnego zwiedzania z edukatorem (około 3,5 godziny, wystawa stała i obiekty Auschwitz I, potem Birkenau). Jeśli wystawa jest dla ciebie ważna, zapytaj przy rezerwacji, czy blok 21 jest na trasie.
• Zwiedzanie samodzielne zaczyna się późno. Bez edukatora wejdziesz tylko w ostatniej godzinie przyjmowania zwiedzających, a ta zmienia się co miesiąc. Do końca wystawy: w październiku i marcu od 16:00, w listopadzie i styczniu od 14:00, w grudniu od 13:00, w lutym od 15:00, w kwietniu i maju od 17:00 (zasady zwiedzania indywidualnego ). Na terenie można zostać półtorej godziny po ostatniej godzinie wejścia. To wąskie okno na obie części obozu, a muzeum nie podaje, czy blok 21 jest dostępny przy zwiedzaniu samodzielnym.
• Przyjedź 30 minut wcześniej - przed wejściem jest kontrola bezpieczeństwa.
• Wystawa potrwa do 31 maja 2027 roku. Ten termin muzeum podaje teraz w polskiej i angielskiej wersji swojego komunikatu o wystawie . Wcześniej pisało tylko, że ekspozycja będzie dostępna „przez najbliższy rok”, a sam artysta wskazywał w kwietniu 2026 roku koniec października 2026.
• Dla kogo. Przede wszystkim dla osób, które znają już historię obozu i chcą zobaczyć, jak współczesne malarstwo mierzy się z pamięcią o Zagładzie. Przy pierwszej wizycie z krótkim czasem pierwszeństwo ma wystawa stała i Birkenau.

Co piszą o wystawie

Dwa głosy, oba informacyjne; recenzji krytycznej nie znaleziono.

Dwójka, Polskie Radio (22.01.2026, audycja „Rozmowy po zmroku”, prowadzenie Jakub Kukla): rozmowa z artystą, designerką, artystką i kuratorką wystaw Natalią Romik oraz Wojciechem Soczewicą. Stacja przedstawia wystawę jako pierwszą w historii muzeum prezentację sztuki współczesnej - audycja .

The Times of Israel, blog (14.04.2026, Yishai Jusidman): tekst samego artysty, który broni prawa sztuki do przedstawiania Zagłady i tłumaczy, dlaczego wybrał pigment zamiast symbolu - tekst po angielsku .

Aktualizacje

• 2026-10-20 - muzeum podało datę zamknięcia: wystawa potrwa do 31 maja 2027 roku (źródło: komunikat muzeum o wystawie ). Wcześniej ten sam komunikat mówił tylko, że ekspozycja będzie dostępna „przez najbliższy rok”.
• 2026-09-23 - strona Zwiedzanie muzeum nadal wymienia wystawę jako czynną; data zamknięcia nie została opublikowana.

Zobacz też

• Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau - rezerwacja kart wstępu, rodzaje zwiedzania, godziny i dojazd z Krakowa.
• Zagłada Żydów w niemieckiej akcji „Reinhardt” - wystawa w Sobiborze, jednym z miejsc, które Jusidman namalował w tym cyklu.
• Muzeum Zamek w Oświęcimiu - historia miasta sprzed 1940 roku, w tym jego społeczności żydowskiej; na następny dzień, nie na ten sam.

Profil muzeum: Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau .