Historyczne zbiory metrologiczne Głównego Urzędu Miar

Czego się spodziewać

Główny Urząd Miar - instytucja, której dekret powołujący podpisał Piłsudski 8 lutego 1919 roku, jako jeden z pierwszych aktów prawnych odrodzonej Polski. Zadanie: zunifikować trzy systemy miar po zaborach - pruski, austriacki i rosyjski. Na korytarzach i w salach tego samego gmachu przy Elektoralnej, w którym GUM rezyduje od 1922 roku, stoi kolekcja około 3 500 historycznych przyrządów pomiarowych i dokumentów archiwalnych, z czego blisko 1 000 jest na stałej ekspozycji.

Najstarszy eksponat: cztero funtowa waga litewska z 1677 roku z herbem Kościesza. W gablotach - mosiężne warszawskie półkorce z 1794 i 1797 roku, XVIII-wieczne wagi szalkowe, krakowskie łokcie, zegarek słoneczny astronoma Jana Baranowskiego, jedne z pierwszych na świecie liczników energii elektrycznej Arona. Europejskim unikatem są taksometry do dorożek konnych z przełomu XIX i XX wieku. Na drugim biegunie kolekcji - zegary atomowe cezowe i rubidowe, najdokładniejsze urządzenia pomiarowe czasu w Polsce.

Sam budynek to dzieło Antonio Corazziego z lat 1825-1830 - tego samego architekta, który zaprojektował Teatr Wielki i Pałac Staszica. Wpisany do rejestru zabytków. Narożna rotunda z kopułą na tamburze, ozdobiona czterema rzeźbami aniołów. Oryginalnie zbudowany dla Banku Polskiego, poważnie uszkodzony we wrześniu 1939, zniszczony w Powstaniu Warszawskim 1944, odbudowany w latach 1945-1951 przez Piotra Biegańskiego.

Wskazówki

• To nie jest zwykłe muzeum - to działający urząd państwowy z kolekcją na korytarzach. Regularne godziny otwarcia nie istnieją.
• Zwiedzanie grupowe (minimum 3 osoby) po wcześniejszym umówieniu telefonicznym: (22) 581 90 71.
• Noc Muzeów (maj) - najlepsza okazja do zwiedzania indywidualnego. W 2025 r. oprócz kolekcji można było zwiedzać laboratoria: czasu i częstotliwości, długości, temperatury, przepływu. Wstęp wolny.
• Światowy Dzień Metrologii (20 maja) - GUM organizuje seminaria i pokazy.
• Budynek GUM: pn-pt 8:00-16:00 (godziny urzędowe, nie turystyczne).

Jak dojechać

Metro: Ratusz Arsenał (M1) - 8 minut spacerem na południe.

Tramwaj: Przystanek Plac Bankowy (tramwaje 4, 13, 20, 26, 35) - 3 minuty spacerem.

Autobus: Przystanek Plac Bankowy (linie 107, 171, 178, 512, 518) - 3 minuty.

Muzea w pobliżu

Muzeum Niepodległości (al. Solidarności 62, 400 m) - historia polskich dążeń niepodległościowych w dawnym Ratuszu Warszawy. Muzeum Archeologiczne (ul. Długa 52, 500 m) - od pradziejów po średniowiecze, w arsenale XVIII-wiecznym.