Klucz w Zamku - DreamWear

„DreamWear” Urszuli Pieregończuk to kolejna wystawa z cyklu „Klucz w Zamku”, w którym Zamek Królewski w Warszawie zestawia wybrane dzieło sztuki współczesnej ze swoją kolekcją. Strój pokryty postaciami z filmów animowanych muzeum łączy z XVII-wiecznym portretem Maksymiliana Franciszka Ossolińskiego z synami. Wystawa będzie czynna w terminie 27 października 2026 - 6 grudnia 2026; kuratorką jest Monika Przypkowska.

Zamek Królewski w Warszawie o wystawie:

Strój w pracy Urszuli Pieregończuk z 2024 roku pt. DreamWear niemal całkowicie pokrywają postaci znane z filmów animowanych. Większość z nich pochodzi z produkcji z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych oraz początku XXI wieku, na których wychowało się pokolenie artystki. Pieregończuk interesuje to, jak bajki oglądane w dzieciństwie tworzą wspólny świat wyobrażeń i wpływają na sposób postrzegania rzeczywistości.

Z przodu stroju widoczni są bohaterowie kojarzeni z pozytywnymi cechami, między innymi Ariel, Bambi i Królewna Śnieżka. Z tyłu artystka umieściła postaci mroczne, takie jak Cruella de Mon, Hades czy Kapitan Hak. Zestawienie przypomina o złożoności naszego wewnętrznego świata - o tym, co chętnie pokazujemy, ale także o tym, co pozostaje ukryte. Bajkowi bohaterowie podpowiadają przecież, czym są dobro i zło, przyjaźń, odwaga, sukces i porażka.

Co łączy to współczesne dzieło z XVII-wiecznym Portretem Maksymiliana Franciszka Ossolińskiego z synami? Na dawnym obrazie chłopcy przypominają pomniejszone wersje dorosłego mężczyzny. Noszą podobne stroje, wskazujące na ich przynależność do świata szlachty. Płótno przedstawia ich przede wszystkim jako synów swojego ojca i przyszłych przedstawicieli rodu. Pokazuje rzeczywistość, w której liczą się pochodzenie, ciągłość i miejsce zajmowane w społeczeństwie, a nie indywidualny charakter.

Obie prace, zestawione w ramach cyklu interwencji sztuki współczesnej Klucz w Zamku, opowiadają o dzieciństwie jako czasie poznawania świata. Na dawnym portrecie synowie dziedziczą określone miejsce w rodzinie i społeczeństwie. W DreamWear dziecko otrzymuje zbiór historii, postaci i emocji, dzięki którym może wyobrażać sobie świat oraz własne w nim miejsce. W obu dziełach szczególnego znaczenia nabiera strój - druga skóra stworzona przez kulturę. Kontusz mówi o przynależności do określonej grupy i tradycji, a postaci pokrywające DreamWear przywołują obrazy i emocje zapamiętane z dzieciństwa. W pierwszym przypadku to najbliżsi przekazują nam swoje opowieści, w drugim robi to kultura masowa. Obie prace skłaniają do namysłu nad tym, jak silnie definiują nas narracje i obrazy, wśród których dorastamy. Być może najważniejsze jest jednak pytanie: Kto dzisiaj - i za pomocą jakich treści - kształtuje w cyfrowym świecie osobowość i system wartości przyszłych dorosłych?

Czego się spodziewać

Opis muzeum mówi o dwóch dziełach: o „DreamWear”, pracy Pieregończuk z 2024 roku, i o XVII-wiecznym portrecie Ossolińskiego z synami ze zbiorów Zamku.

Strój ma dwie strony i obie są częścią pracy. Z przodu artystka umieściła bohaterów kojarzonych z pozytywnymi cechami, m.in. Ariel, Bambi i Królewnę Śnieżkę, z tyłu postaci mroczne: Cruellę de Mon, Hadesa i Kapitana Haka. Warto więc obejrzeć strój z obu stron.

Portret, z którym muzeum zestawia strój, namalował nieznany malarz w latach 1670-1680; płótno mierzy 212 na 110 cm. Według opisu w cyfrowej kolekcji Zamku przedstawia najprawdopodobniej Maksymiliana Franciszka Ossolińskiego z trzema synami: Michałem, Franciszkiem Maksymilianem i Janem Stanisławem. Wcześniej uważano go za wizerunek ojca Maksymiliana, Zbigniewa Ossolińskiego. To jeden z trzynastu portretów zachowanych z galerii rodowej Ossolińskich w pałacu w Sterdyni, nabytych przez Zamek w 2008 roku.

Muzeum łączy oba dzieła tematem dzieciństwa i stroju. Na portrecie chłopcy wyglądają jak pomniejszeni dorośli, w strojach świadczących o przynależności do szlachty, a opowieści przekazuje im rodzina; w „DreamWear” zbiór historii i postaci daje dziecku kultura masowa. Pytanie, które muzeum stawia na koniec, dotyczy dnia dzisiejszego: kto i za pomocą jakich treści kształtuje w cyfrowym świecie osobowość i wartości przyszłych dorosłych.

Kontekst

Urszula Pieregończuk (ur. 1984) jest artystką wizualną, rzeźbiarką i reżyserką form wideo. Jest absolwentką Wydziału Artystycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, a w 2025 roku obroniła z wyróżnieniem doktorat „Człowiek współczesny w czasach postprawdy”. Mieszka i pracuje w Lublinie.

Od 2021 roku tworzy silikonowe, humanoidalne obiekty pokryte tatuażami, na których zestawia obrazy z popkultury, historyczne fotografie, wizerunki polityków, reklamy i logotypy. Na wystawie „Story Time” w Galerii Białej Centrum Kultury w Lublinie w 2025 roku pokazała rzeźby wykonane z odcisków ludzkiej skóry, z wytatuowanymi m.in. nagłówkami gazet, logotypami i postaciami z baśni i bajek. Czy „DreamWear” należy do tej serii obiektów, muzeum wprost nie pisze.

Jej prace pokazywały m.in. CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, CSW Łaźnia w Gdańsku i Instytut Pileckiego w Nowym Jorku; są też w kolekcji Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. Zamek przedstawia ją jako laureatkę Samsung Art Master i Festiwalu In Out w Gdańsku.

„Klucz w Zamku” to według muzeum spotkania na żywo z polskimi artystkami i artystami w przestrzeni ekspozycyjnej Zamku, podczas których wybrane dzieło współczesne, zestawione z kolekcją, wchodzi z nią w dialog. Cykl trwa nieprzerwanie od 2022 roku i jest autorskim projektem historyczki sztuki Moniki Przypkowskiej, która prowadzi spotkania.

Wcześniejsze odsłony cyklu trafiały do zamkowych wnętrz: obiekty Anny Baumgart do Sypialni Królewskiej i Sali Gwardii Konnej Koronnej, „Bezoary” Agaty Zbylut do Pokoju Żółtego, a „Memesis” Karoliny Jarzębak do Nowej Sali Poselskiej.

Bilet i czas

• Czego muzeum jeszcze nie podało: sali, w której stanie wystawa; zasad wstępu (czy potrzebny jest bilet na trasę i czy wystawę obejmują środy oraz Darmowy Listopad); materiału i wymiarów stroju; tego, czy podpisy będą po angielsku.
• Gdzie: w Zamku Królewskim przy placu Zamkowym 4. Dojazd opisuje profil muzeum.
• Bilet: w internetowym systemie sprzedaży, w kategorii „Wystawy czasowe”, nie ma osobnego biletu na „DreamWear”; są tam wyłącznie bilety i wykłady związane z wystawą „Sekretne komnaty władzy ludowej” (stan z 19 października 2026). „Bezoary” Agaty Zbylut, odsłona cyklu z listopada i grudnia 2024 roku, stały w Pokoju Żółtym na Trasie Królewskiej, więc według szacunku redakcji na „DreamWear” najpewniej trzeba będzie mieć bilet na trasę; muzeum tego nie potwierdza. Ceny tras podaje profil muzeum.
• Kiedy: godziny otwarcia Zamku: pn: nieczynne, wt-nd: 10:00-17:00. 1 listopada 2026 (Wszystkich Świętych) Zamek jest nieczynny.
• Środy i listopad: wstęp wolny w środy, ale według muzeum tylko na trasę specjalną w Zamku (Apartamenty Królewskie od Galerii Owalnej do Sali Gwardii Konnej Koronnej oraz Galeria im. Lanckorońskich) i do Pałacu pod Blachą. Darmowy Listopad: w listopadzie 2026 Zamek udostępnia bezpłatnie specjalną trasę (sale reprezentacyjne Apartamentów Królewskiego i Wielkiego, Pokoje Matejkowskie, Sala Senatorska), a w środy, soboty i niedziele także Apartament Księcia Józefa Poniatowskiego w Pałacu pod Blachą. Bezpłatne wejściówki są w kasie i online.
• Kiedy najlepiej: w sobotę 31 października, w dniu spotkania z artystką (zob. Wydarzenia).
• Ile czasu: według opisu muzeum wystawa to dwa dzieła, więc według szacunku redakcji sama zajmie kilka do kilkunastu minut. Długość wizyty wyznaczy trasa: Trasa Królewska trwa według muzeum około 60 minut, Trasa Muzealna około 90, a łącząca je Trasa Zamkowa około 150.
• Dla kogo: dla osób, które i tak wybierają się na trasę po Zamku i chcą zobaczyć, jak współczesna praca wchodzi w dialog z dawnym portretem. Także dla rodziców: wystawa dotyczy dzieciństwa i pyta, kto dziś w cyfrowym świecie kształtuje wartości przyszłych dorosłych. Podział postaci na stroju - pozytywni bohaterowie z przodu, mroczni z tyłu - daje gotowy punkt wyjścia do rozmowy z dzieckiem o tym, czego uczą bajki.
• Kto może odpuścić: ten, kto szuka dużej wystawy i chciałby przyjść wyłącznie na nią. To dwa dzieła. Więcej materiału dają dwie inne wystawy czasowe Zamku, czynne przez cały okres trwania „DreamWear” (zob. niżej).

Wydarzenia towarzyszące

• 31.10.2026 (sobota), 15:00 - spotkanie z artystką Urszulą Pieregończuk, wstęp wolny na hasło „Klucz w Zamku”. Spotkania cyklu prowadzi Monika Przypkowska: zamek-krolewski.pl.

Zobacz też

• Gisleni. Rzymski architekt w Polsce - blisko trzydzieści wielkoformatowych rysunków architekta dworu Wazów, sprowadzonych z Castello Sforzesco w Mediolanie. Dla tych, których w portrecie Ossolińskich zajmie XVII wiek.
• Sekretne komnaty władzy ludowej - wystawa o luksusowych apartamentach w Zamku, przeznaczonych dla zagranicznych gości władz PRL; projekt nie doszedł do skutku. W kategorii „Wystawy czasowe” internetowej kasy Zamku to jedyna wystawa z osobnymi biletami.
• Szyk i konwenanse. Kostiumy z filmu „Lalka” - 32 kostiumy z najnowszej ekranizacji „Lalki” w Muzeum Łazienki Królewskie. Muzeum pisze, że ubiory pozwalają tam odczytać przynależność, zamożność i aspiracje bohaterów; o strój jako znak przynależności pyta też zestawienie „DreamWear” z portretem Ossolińskich.

Profil muzeum: Zamek Królewski w Warszawie.