Willa Żabińskich

Czego się spodziewać

Modernistyczny dom z 1931 roku, zbudowany jako mieszkanie służbowe dyrektora warszawskiego ZOO. Zamieszkał w nim Jan Żabiński z żoną Antoniną i synem Ryszardem. W czasie okupacji przez willę i jej piwnice przewinęło się kilkaset osób wyprowadzanych z getta - dlatego Żabińscy zostali uhonorowani przez Yad Vashem tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, a wspomnienia Antoniny stały się kanwą książki i filmu „Azyl”.

Zwiedza się wnętrza przywrócone do stanu z lat trzydziestych. W pierwszym pomieszczeniu stoją gabloty z owadami ze zbioru Szymona Tenenbauma - entomologa światowej sławy, który przed zamknięciem w getcie powierzył Żabińskiemu kolekcję liczącą około 500 000 okazów. W gabinecie zachowała się biblioteka dyrektora i jego popielniczka, przekazana przez córkę. W salonie stoi fortepian: gdy po Ogrodzie spacerowali niemieccy oficerowie, Antonina siadała do instrumentu, a dobór utworu był sygnałem dla ukrywających się. Fragment „Pięknej Heleny” Offenbacha oznaczał, że trzeba wyjść piwnicznym tunelem i przeczekać wśród zarośli przy ptasich wolierach.

Trasa schodzi do piwnic, gdzie na ścianie wypisano nazwiska ocalonych - to oni po latach zeznawali w Yad Vashem. Jest tam też salka pamięci Magdaleny Gross, rzeźbiarki, która ukrywając się lepiła z gliny zwierzęta z Ogrodu; stoi w niej odlew Tuzinki, słoniczki urodzonej w warszawskim ZOO w 1937 roku.

Historia

Willa nazywana jest „Willą pod Zwariowaną Gwiazdą” i jako jedyny budynek Ogrodu przetrwała wojnę bez zniszczeń - do dziś wprowadzono w niej tylko niewielkie zmiany. Otacza ją ogród w stylu francuskim z miłorzębem zasadzonym przez samego Żabińskiego. Sam dyrektor tłumaczył swoją postawę bez patosu: pomagał nie dlatego, że ukrywani byli Żydami, lecz dlatego, że byli prześladowani, i nazwał to zwyczajną przyzwoitością.

Wskazówki

• Wejść można wyłącznie z przewodnikiem. W dni powszednie 9:00-15:00 po wcześniejszym zgłoszeniu telefonicznym (603 059 758) lub mailowym. Bez rezerwacji - w niedziele o 11:00 i 13:00.
• Uwaga na sprzeczność w źródle. Polska strona ZOO podaje pierwszą i drugą niedzielę miesiąca, angielska tylko pierwszą. Zadzwoń i potwierdź termin, zanim zaplanujesz dojazd.
• Bilet do willi to 10 zł od osoby ponad wstęp do ZOO - dzieci do 10 lat zwiedzają bezpłatnie. Sam bilet do Ogrodu kosztuje 45 zł (normalny, kwiecień-wrzesień) lub 35 zł poza sezonem, ulgowy odpowiednio 35 i 30 zł.
• Jednorazowo wchodzi maksymalnie 25 osób, więc w niedzielne terminy bez rezerwacji przyjdź wcześniej - grupa zbiera się przy willi, a spóźnieni czekają na następne oprowadzanie.
• Zaplanuj 45 minut na samą willę i dolicz czas na dojście przez Ogród od kasy. ZOO otwiera codziennie o 9:00, a zamyka między 16:00 a 19:00 zależnie od miesiąca; ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem.
• To nie jest miejsce dla najmłodszych. Trasa obejmuje piwnice i opowieść o Zagładzie; dla dzieci poniżej 12 lat bywa za trudna, mimo że wizyta wypada w środku dnia w ZOO.
• Dostępność jest ograniczona: zabytkowy dom z 1931 roku, wąskie schody do piwnic, brak windy. Wózek dziecięcy zostaw na zewnątrz.

Jak dojechać

Adres: ul. Ratuszowa 1/3, 03-461 Warszawa, Praga-Północ - teren Miejskiego Ogrodu Zoologicznego, willa stoi wewnątrz Ogrodu.

Tramwaj: przystanek Ratuszowa-ZOO leży bezpośrednio przy wejściu od ul. Jagiellońskiej. Przystanek Park Praski przy alei Solidarności to wejście od Ratuszowej - dojście szeroką aleją przez Park Praski.

Kolej: stacja Warszawa ZOO to kilka kroków od bramy przy moście Gdańskim; z Warszawy Wileńskiej dojdziesz przez Park Praski.

Metro: stacja Dworzec Wileński (M2), dalej tramwajem lub spacerem przez Park Praski, około 15 minut.

Autobus: przystanki Park Praski, Rondo Starzyńskiego i Dworzec Wileński.

Samochód: parkingi przy Ogrodzie bywają pełne w weekendy - komunikacja miejska jest tu wyraźnie szybsza.

W okolicy: Muzeum Warszawskiej Pragi i Pałacyk Konopackiego na Nowej Pradze oraz Muzeum Polskiej Wódki w Centrum Praskim Koneser.