Światy Małgorzaty Pepłowskiej. Wystawa tkanin dwuosnowowych

W Oranżerii Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie trwa w terminie 5 listopada 2026 - 25 listopada 2026 wystawa tkanin dwuosnowowych Małgorzaty Pepłowskiej, tkaczki i twórczyni ludowej z Ruchnej pod Węgrowem. Muzeum zebrało na niej najważniejsze tkaniny artystki z ostatnich kilkudziesięciu lat, przedstawiające codzienność i święta podwęgrowskich wsi, i pokazuje je w ramach programu Darmowy Listopad w Rezydencjach Królewskich.

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie o wystawie:

Małgorzata Pepłowska urodziła się w Węgrowie, od wielu lat mieszka we wsi Ruchna, w powiecie węgrowskim. Jest uznaną twórczynią ludową, która przejawia niezwykły talent w kilku dziedzinach rękodzieła i plastyki obrzędowej. Jest znana nie tylko jako wybitna tkaczka i twórczyni unikalnych tkanin dwuosnowowych - tworzy także obrzędowe ozdoby z opłatka, kwiaty z bibuły i palmy wielkanocne. Jej twórczość wyrosła na styku kultury Mazowsza i Podlasia, a korzenie sięgają także rodzinnych i sąsiedzkich tradycji, z którymi zetknęła się już w dzieciństwie.

Czego się spodziewać

Wystawa mieści się w Oranżerii muzeum. Muzeum opisuje tkaniny Pepłowskiej jako obrazy: przedstawiają sceny z życia codziennego i świąt mieszkańców podwęgrowskich wsi i utrwalają lokalne tradycje, zabytki i zwyczaje. Opis filmu o wystawie nazywa je monumentalnymi „tkanymi obrazami” Doliny Liwca i dodaje do tych tematów lokalne legendy, przyrodę i motywy biblijne.

Strona wystawy przypomina, jak artystka doszła do tych prac. Zaczynała w 1978 roku w Podlaskiej Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia” w Węgrowie. Do tkactwa wróciła za namową węgrowskiej etnografki Marii Koc, w pracowni przy Węgrowskim Ośrodku Kultury, na krośnie pozyskanym ze zlikwidowanej spółdzielni. Później przeniosła się do pracowni urządzonej obok rodzinnego domu w Ruchnej.

Strona wystawy wymienia te prace i cykle z jej dorobku:

• „Gospodyni” - jej pierwsza samodzielna praca, tkanina z 1980 roku.
• „Moja mała Ojczyzna” - cykl dwunastu tkanin, który powstał w ramach pierwszego stypendium Ministra Kultury w dziedzinie tkactwa dwuosnowowego, przyznanego jej w 2004 roku.
• „Sceny biblijne - opisanie Świata” - cykl dwunastu tkanin, na który otrzymała stypendium ministra w 2018 roku.
• „Piękno polskich ziół” - cykl dwunastu tkanin, który powstał w 2022 roku w ramach kolejnego stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
• „Kapliczki z powiatu węgrowskiego” - cykl dwunastu tkanin, nad którym artystka pracuje w 2026 roku, także w ramach ministerialnego stypendium.

Muzeum nie pisze, które z tych tkanin wiszą w Oranżerii, ani ile prac liczy wystawa.

Kuratorami wystawy są Robert Andrzej Dul i Nela Kokoszka. Strona wystawy podaje, że jest to zadanie publiczne dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego, i obok logotypu muzeum pokazuje logotypy Akademii Wilanowskiej i Mazowsza.

Strona wystawy w serwisie muzeum odsyła do filmu o wystawie w serwisie YouTube. Film opublikował kanał Studio Akademia Wilanowska.

Kontekst

Polska tkanina dwuosnowowa składa się, jak podaje polska Wikipedia, z dwóch pojedynczych warstw w przeciwstawnych kolorach, które razem tworzą ornament, dlatego na obu stronach tkaniny widać ten sam wzór w różnych kolorach; tka się ją z naturalnej przędzy wełnianej. W Węgrowie technika rozwinęła się po wojnie dzięki siostrze Dominice Bujnowskiej (1903-1989), ludowej tkaczce dywanów i laureatce Nagrody Kolberga z 1981 roku. Według wpisu Narodowego Instytutu Dziedzictwa jej najwybitniejszą uczennicą była Halina Fijołek, nauczycielka Małgorzaty Pepłowskiej.

Tkactwo dwuosnowowe powiatu węgrowskiego wpisano 12 września 2023 roku na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wpis wymienia Małgorzatę Pepłowską z Ruchnej jako osobę, która tę umiejętność nadal praktykuje i przekazuje ją Kornelii Czaplickiej-Rychlik. Z inicjatywy artystki na tę samą listę trafiła 8 sierpnia 2024 roku tradycja wykonywania ozdób świątecznych z opłatka w Dolinie Liwca. Muzeum nazywa Pepłowską jedyną depozytariuszką tradycji wycinania z opłatka z pogranicza Mazowsza i Podlasia, przejętej od nestorki Czesławy Rowickiej, a wpis Narodowego Instytutu Dziedzictwa jedyną czynną depozytariuszką tej tradycji w regionie.

Małgorzata Pepłowska, z domu Rychlik, urodziła się 7 października 1960 roku w Węgrowie. W 2013 roku otrzymała Nagrodę im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”, ustanowioną w 1974 roku dla twórców i popularyzatorów kultury ludowej, a 29 listopada 2019 roku odznaczono ją Złotym Krzyżem Zasługi. Jej tkaniny są w zbiorach czołowych polskich muzeów etnograficznych i w kolekcjach prywatnych, a pokazywano je między innymi w Nowym Jorku, w Pekinie, w gmachu Senatu RP i w galerii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Bilet i czas

• Gdzie: w Oranżerii Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Dojazd opisuje profil muzeum.
• Kiedy: wystawa trwa w terminie 5 listopada 2026 - 25 listopada 2026.
• Bilet: zasady wstępu podaje ramka „Bilety i dostępność” na tej stronie; wystawa należy do programu Darmowy Listopad w Rezydencjach Królewskich i trzeba pobrać wejściówkę do parku. Strona programu poleca tę wystawę wśród wystaw czasowych.
• Godziny: wystawa ma własne godziny otwarcia. Muzeum podaje je w osobnej ramce na stronie wystawy, razem z ostatnim wejściem i dniem, w którym wystawa jest nieczynna.
• Ile czasu: muzeum nie podaje czasu zwiedzania: pole „Czas zwiedzania” na stronie wystawy zawiera godziny otwarcia, a liczby tkanin strona nie podaje. Według szacunku redakcji na wystawę w jednym budynku wystarczy od pół godziny do godziny. Kto przyjedzie na spotkanie z artystką i na warsztaty, doliczy do tego po godzinie na każde z nich.
• Dla kogo: dla zainteresowanych sztuką ludową, tkactwem i tradycjami pogranicza Mazowsza i Podlasia. Muzeum zaprasza na zwiedzanie indywidualne. Warsztaty z ozdób z opłatka pozwalają poznać drugą dziedzinę artystki, ale liczba miejsc jest ograniczona.
• Kto może odpuścić: ten, kto szuka w Wilanowie sztuki dawnej. Wystawa pokazuje prace współczesnej twórczyni ludowej, powstałe w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat.

Wydarzenia towarzyszące

Wystawie towarzyszą spotkanie z artystką i dwie tury warsztatów, wszystkie 14 listopada 2026 roku. Szczegóły podaje strona wydarzeń towarzyszących wystawie.

• 14.11.2026, 12:00-13:00 - spotkanie z artystką o jej twórczości i tajnikach techniki tkaniny dwuosnowowej. Miejsce: Oranżeria; wstęp bezpłatny.
• 14.11.2026, 13:30-14:30 - „Ozdoby z opłatka”, warsztaty z Małgorzatą Pepłowską. Miejsce: Domek Lanciego; wstęp bezpłatny, należy pobrać wejściówkę, liczba miejsc ograniczona.
• 14.11.2026, 15:00-16:00 - „Ozdoby z opłatka”, druga tura warsztatów z Małgorzatą Pepłowską. Miejsce: Domek Lanciego; wstęp bezpłatny, należy pobrać wejściówkę, liczba miejsc ograniczona.

Zobacz też

• Pałac w Wilanowie - profil muzeum, w którego Oranżerii trwa wystawa.
• Sobiescy i Stuartowie - blask i widmo korony
• Rubensiana. Fascynacje kolekcjonerskie w Polsce XVII-XXI w.

Profil muzeum: Pałac w Wilanowie.