Solidarność Walcząca

Od 22 maja 2021 roku w Muzeum można obejrzeć wystawę „Solidarność Walcząca”, pokazującą szeroki aspekt działania opozycji antykomunistycznej w PRL oraz działalność struktur Solidarności Walczącej poza granicami kraju. Jest to wystawa multimedialna, dzięki czemu łatwiej poczuć atmosferę panującą w podziemnej drukarni czy na antykomunistycznej manifestacji, a także usłyszeć audycje nielegalnie nadającej radiostacji.

Wystawę rozmieszczono w 18 więziennych celach dawnego Pawilonu Ogólnego. Znalazły się w nich między innymi dokumenty należące do Kornela Morawieckiego, lidera Solidarności Walczącej, w tym jego paszport anulowany przez władze PRL, oraz biżuteria patriotyczna wykonana w podziemiu przez rzeźbiarkę Ludwikę Ogorzelec. Pokazano także prasę, książki, zdjęcia, znaczki i karty pocztowe wydawane poza cenzurą, powielacze, matryce, sitodruki i offset w specjalnie zaaranżowanej podziemnej drukarni, urządzenia służące do prowadzenia nasłuchu oraz wykonany nielegalnie w Gdańsku pistolet maszynowy M3A1.

Wystawa powstała dzięki Romanowi Zwiercanowi z Fundacji Pomorska Inicjatywa Historyczna oraz Stowarzyszeniu Solidarności Walczącej.

Czego się spodziewać

Osiemnaście dawnych cel Pawilonu Ogólnego, łącznie około 400 m² według współtwórcy wystawy, Fundacji Pomorska Inicjatywa Historyczna. Każda cela ma swój temat, od genezy organizacji i sylwetki Kornela Morawieckiego po kontrwywiad, radio i manifestacje uliczne. Cztery ostatnie to warsztat podziemnego wydawcy: ciemnia, powielacz, sitodruk i offset.

• Paszport Kornela Morawieckiego anulowany przez władze PRL - muzeum wymienia go wśród najcenniejszych eksponatów.
• Pistolet maszynowy M3A1 wykonany nielegalnie w podziemiu.
• Sprzęt nasłuchowy kontrwywiadu SW, którym podsłuchiwano rozmowy funkcjonariuszy SB i milicji.
• Biżuteria patriotyczna Ludwiki Ogorzelec, rzeźbiarki i członkini organizacji.
• Audycje Radia Solidarności Walczącej i nagrania z manifestacji, puszczane w celach.

Muzeum udostępnia wirtualny spacer po wystawie. Warto przejść go przed wizytą albo zamiast niej, jeśli nie możesz przyjechać na Mokotów w godzinach zwiedzania.

Kontekst

Solidarność Walczącą założył w czerwcu 1982 roku we Wrocławiu Kornel Morawiecki, po sporze z podziemnym Regionalnym Komitetem Strajkowym „Solidarności” o metody walki.

Organizacja liczyła około dwóch tysięcy członków, wydała 134 tytuły prasy podziemnej i aż do 1989 roku co tydzień nadawała z Wrocławia własne audycje radiowe. Chciała całkowitego odsunięcia komunistów od władzy, dlatego w 1989 roku odrzuciła porozumienie Okrągłego Stołu. Sam Morawiecki po aresztowaniu w 1987 roku siedział w areszcie na Rakowieckiej, a w 1988 roku władze wydaliły go z kraju, skąd wrócił nielegalnie. Wystawa stoi więc w budynku, który jej bohater znał od środka.

Bilet i czas

• Wstęp wolny. Muzeum nie pobiera opłat za zwiedzanie z przewodnikiem.
• Tylko z przewodnikiem. Samodzielnie po terenie nie wejdziesz.
• Godziny: wtorek-niedziela 10:00-18:00, w poniedziałki nieczynne, ostatnie wejście o 16:00.
• Wtorek-piątek: zapisy obowiązkowe, także dla osób indywidualnych. Sobota-niedziela: zwiedzanie po polsku o 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00 bez zapisów, grupy powyżej 10 osób muszą się zapisać. Oprowadzanie po angielsku zawsze wymaga rezerwacji.
• Zapisy: tel. 22 547 96 07 lub 693 010 380, e-mail zwiedzanie@muzeumrakowiecka37.pl, od poniedziałku do piątku od 8:30. Wizyta dochodzi do skutku dopiero po potwierdzeniu przez muzeum.
• Najważniejsza wskazówka: muzeum prosi, by w zgłoszeniu dopisać, że chcesz zobaczyć wystawę „Solidarność Walcząca”. Jeśli przychodzisz w weekend bez zapisu, zapytaj o nią przewodnika na starcie.
• Ile czasu: całe zwiedzanie trwa według muzeum 1,5-2 godziny, część trasy prowadzi na zewnątrz.
• Wiek: na stronie wystawy muzeum podaje, że wstęp mają osoby powyżej 13. roku życia; w FAQ dopuszcza młodsze dzieci pod opieką rodziców.
• Dostępność: budynek nie jest dostosowany dla osób na wózkach ani osób niewidomych. Parkingu nie ma, okolica leży w strefie płatnego parkowania. Najbliżej jest metro Pole Mokotowskie (M1).

Dla kogo: dla każdego, kto pamięta lata 80. albo chce zrozumieć, jak wyglądała konspiracja od strony technicznej - drukarnia i sprzęt nasłuchowy mówią więcej niż plansze. Kto szuka tylko historii Żołnierzy Wyklętych i celi Pileckiego, dostanie ją na podstawowej trasie, a tę wystawę może pominąć bez straty.

Co piszą o wystawie

• PAP, dzieje.pl (22.05.2021): relacja z wernisażu z udziałem premiera Mateusza Morawieckiego; historycy określają w niej Solidarność Walczącą jako jedną z najradykalniejszych i najlepiej zakonspirowanych organizacji opozycji w PRL - artykuł
• Radio Szczecin (22.05.2021): koordynator wystawy Roman Zwiercan mówi, że to pierwsza stała ekspozycja o organizacji od 1990 roku. Wśród pamiątek wymienia paszport, na którym Morawiecki nielegalnie wrócił do kraju w sierpniu 1988 roku - artykuł

Zobacz też

• Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL - profil muzeum: Pawilon X, cele Pileckiego i Fieldorfa, praktyczne informacje o dojeździe.
• „Wolność jest w nas” - wystawa o stanie wojennym w Pawilonie XII tego samego muzeum; opowiada o tych samych latach, w których powstała Solidarność Walcząca.
• Muzeum ks. Jerzego Popiełuszki - na Żoliborzu, druga strona tej samej dekady: kapelan „Solidarności” zamordowany przez SB w 1984 roku.