Patryk Różycki. Transformacja

Od 31 lipca do 11 października 2026 roku Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie pokazywało cykl obrazów, w których Patryk Różycki wracał do własnego dzieciństwa i dorastania na wsi w latach 90. Każde płótno było zapisem konkretnego wspomnienia - jego samego, rodziny, znajomych - i tego, co wiązało się z biedą i wykluczeniem po transformacji. Pokaz towarzyszył wystawie „Edward Dwurnik. Duma i wstyd”.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej o wystawie:

Cykl obrazów dotyczy dzieciństwa i dojrzewania Różyckiego na wsi, w ekonomicznym i społecznym wykluczeniu związanym z transformacją lat 90. oraz związanym z tym wstydem. Każda praca jest zapisem osobistego wspomnienia konkretnego momentu z życia artysty, a także jego rodziny i przyjaciół.

Jednym z głównych tematów prac Różyckiego są podziały klasowe i nierówności społeczno-ekonomiczne. Artysta celowo operuje formułą narracyjnego, uproszczonego malarstwa realistycznego.

Różycki, komentując swoje obrazy poświęcone rodzinie, mówił: „Chciałem, pokazując ich niełatwe życiorysy, wrócić do refleksji na temat złożoności relacji w naszym społeczeństwie. Długo wiele kwestii, takich jak gorsza sytuacja materialna, tabu związane z obecnością alkoholu w rodzinie, pochodzeniem, blokowało mnie w dorosłym życiu. Przeniesienie akcentu ze mnie, moich odczuć, na bliskich, ich historie, pomaga weryfikować zapamiętaną rzeczywistość, pomaga mi dojrzeć”.

Czego się spodziewać

Wystawa składała się z cyklu obrazów z lat 2021-2024. Różycki maluje w formule narracyjnego, uproszczonego realizmu - to świadomy wybór artysty, a nie brak warsztatu. Obrazy opowiadały historie, więc oglądało się je trochę jak sceny: konkretny moment, konkretni ludzie, konkretne miejsce na wsi.

Tematem przewodnim były podziały klasowe i nierówności społeczno-ekonomiczne. Punktem wyjścia było doświadczenie samego artysty - dzieciństwo i dojrzewanie w ekonomicznym i społecznym wykluczeniu związanym z transformacją lat 90., a także wstyd, który z tego wykluczenia wyrósł. Sporo prac dotyczyło rodziny Różyckiego i jego przyjaciół.

Sam artysta tłumaczył, że chciał, pokazując niełatwe życiorysy bliskich, wrócić do refleksji nad złożonością relacji w naszym społeczeństwie. Mówił wprost o rzeczach, które długo blokowały go w dorosłym życiu: gorszej sytuacji materialnej, pochodzeniu, tabu wokół alkoholu w rodzinie. Przeniesienie akcentu z siebie na historie bliskich pomaga mu, jak sam mówi, weryfikować zapamiętaną rzeczywistość i dojrzewać. Była to wystawa raczej cicha i osobista niż efektowna.

W opisie prac udostępnionym przez MSN przy obrazach stały wspomnienia artysty. Obraz „Tata malujący transparent »Podnieść wynagrodzenia« na protest pracowników” (2024) przedstawiał ojca, przewodniczącego związków zawodowych, którego Różycki, jak pisze, odzyskał dopiero wtedy, gdy ten zachorował na raka i przestał pracować. „Mama oddająca obrączki do lombardu, by mieć pieniądze na rachunki i jedzenie” (2022) pokazywała czas, w którym po chorobie ojca matka przejęła utrzymanie rodziny. Opis prac pozostaje na stronie MSN.

Po wystawie

Do 12 października 2026 roku ani MSN, ani galeria Polana Institute, która użyczyła prac, nie ogłosiły kolejnego miejsca pokazu. Na stronie wystawy nie ma katalogu; jest tam tylko wspomniany opis prac w formacie PDF.

Nie odnaleziono recenzji samej wystawy; pisano o niej przy okazji wystawy Dwurnika i filmu Łukasza Rondudy. Zwierciadło (Zuzanna Olszewska, 29.07.2026) zapowiadało ją jako interwencję artystyczną towarzyszącą wystawie Dwurnika. Gośćmi podkastu Godzina Szumu #172 magazynu „Szum” (21.08.2026) byli Łukasz Ronduda i Patryk Różycki; artysta opowiadał o wpływie malarstwa Dwurnika na własną postawę twórczą. MSN zapowiedziało (11.09.2026) premierę filmu Rondudy „Powiedz mi, co czujesz”, który czerpie inspiracje z życia i twórczości Różyckiego; do 11 października widzowie z biletem na film dostawali zniżkę na wstęp do muzeum. Na stronie wystawy MSN nie podało frekwencji.

Aktualne wystawy w Muzeum Sztuki Nowoczesnej:

• Edward Dwurnik. Duma i wstyd - wystawa, której towarzyszyły obrazy Różyckiego: cykle Sportowcy i Robotnicy z lat 70. i 80., czytane przez dumę i wstyd awansu społecznego; do 28 lutego 2027.
• Adam Kozicki. Wojna wszystkich ze wszystkimi - portrety i ciasne wnętrza o internecie i reality show nadawanych na żywo; do 10 stycznia 2027.
• Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm - surrealizm jako ruch zaangażowany przeciw faszyzmowi i kolonializmowi; do 10 stycznia 2027.
• Drogi czarnych wkraczają w biały ląd - Polska Ludowa i Afryka Subsaharyjska w sztuce, polityce i etnografii; do 10 stycznia 2027.
• VALIE EXPORT. Sobowtórka - monumentalna rzeźba z brązu na Placu Centralnym, wstęp wolny; do 16 marca 2027.
• Dominika Olszowy. Fontanna piasku - strumień wody zastygły w mokry piasek z muszlami, na tarasie muzeum; do 10 września 2027.

Wkrótce w Muzeum Sztuki Nowoczesnej:

• Rzeźba po stabilności - przegląd współczesnej rzeźby z pracami ponad trzydzieściorga artystek i artystów; od 16 października 2026.

Na pokrewny temat w innym muzeum:

• Lata 80. patrzą na nas - wystawa Domu Spotkań z Historią o życiu kobiet w latach 80., z osobną częścią o pierwszych latach transformacji 1989-1993, wstęp wolny, do 21 lutego 2027.

Profil muzeum: Muzeum Sztuki Nowoczesnej.