Julie Mehretu Kairos/wariacje duchologiczne

Przegląd twórczości Julie Mehretu, amerykańskiej artystki urodzonej w 1970 roku w Etiopii, jednej z najważniejszych postaci dzisiejszego malarstwa. MSN pokazuje prace z ponad dwóch dekad: od analitycznych diagramów z końca lat 90. po wielkoformatowe płótna z ostatnich lat. Wystawa czynna od 20 marca do 30 sierpnia 2026 roku.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej o wystawie:

Kairos / Wariacje duchologiczne to wystawa twórczości Julie Mehretu, amerykańskiej artystki o polskich korzeniach, urodzonej w 1970 roku w Etiopii. Tytuł ekspozycji łączy ideę antycznego kairosu - krytycznego punktu zwrotnego - z duchologią Jacques’a Derridy, w której teraźniejszość nawiedzają widma niedomkniętej przeszłości.

Poszerzając dziedzictwo amerykańskiego ekspresjonizmu abstrakcyjnego, Mehretu urosła do rangi jednej z najważniejszych artystek naszych czasów. Jej prace od ponad dwóch dekad pozostają ważnym punktem odniesienia dla współczesnego malarstwa. Mehretu odwołuje się w nich do kartografii, poezji i literatury, historii sztuki i muzyki, obrazów medialnych, a także wydarzeń polityczno-społecznych. Ten zróżnicowany materiał źródłowy dostarcza punktów wyjścia do obrazów, rysunków oraz eksperymentów z tradycyjnymi technikami druku.

Wystawa jest zaproszeniem do wejścia głęboko w praktykę artystki. Zgromadzono na niej prace z różnych etapów twórczości Mehretu: od analitycznych diagramów z końca lat 90., przez rysunki i akwarele, prace na papierze i folii z pierwszej dekady XXI wieku, po współczesne wielkoformatowe płótna, w których gęstość warstw działa jak sejsmograficzny zapis napięć współczesności.

„Zrozumienie tego, kim dziś jesteśmy i w jakim miejscu się znajdujemy, jest zadaniem niezwykle abstrakcyjnym, chaotycznym i pełnym niepewności. Żyjemy pośród licznych sprzeczności, które nas kształtują - dlatego są to czasy wyjątkowo złożone i trudne do uchwycenia”.

Prezentowane na wystawie Archive Pages (1997) [Karty z archiwum] to rzadko pokazywane prace na papierze, które oferują bezpośredni wgląd w to, jak artystka podchodzi do materiału źródłowego. Selekcja zdjęć, wycinków, map i znaków, wyjętych z obiegu medialnego za pośrednictwem kserografii, układa się w atlas napięć między intymnością a zbiorowością, dokumentem a pamięcią. Ta metoda pracy nad obrazem pozostaje widoczna także w najnowszych abstrakcjach Mehretu. Punktem wyjścia dla tych obrazów są konkretne wydarzenia, w tym pandemia COVID-19 czy tragiczny w skutkach pożar Muzeum Narodowego Brazylii w Rio de Janeiro w 2018 roku. Obok katastrofy i klęski żywiołowej powracającymi tematami w jej twórczości są kapitalizm, globalizm, migracje i przesiedlenia.

Kluczowe dla warszawskiej ekspozycji są prace z cyklu TRANSpaintings [TRANSobrazy] - prezentowane w rzeźbiarskich aluminiowych rusztowaniach (Upright Brackets) autorstwa Nairy Baghramian. Ta seria prac czerpie z relacji mass mediów o wydarzeniach ostatnich lat, włącznie z inwazją Rosji na Ukrainę. Półprzezroczyste dwustronne obrazy oddają brutalność przywoływanych zdarzeń. Równocześnie zawiera się w nich - jak mówi artystka - „to inne światło, które wciąż skądś się wydobywa, które wciąż jest możliwe”.

Czego się spodziewać

Mehretu buduje obrazy z materiału, który zbiera po drodze: kartografii, poezji i literatury, historii sztuki i muzyki, zdjęć z obiegu medialnego oraz wydarzeń polityczno-społecznych. Na wystawie widać, jak ta metoda zmieniała się przez lata - są tu analityczne diagramy z końca lat 90., rysunki i akwarele, prace na papierze i folii z pierwszej dekady XXI wieku, eksperymenty z tradycyjnymi technikami druku, aż po współczesne wielkoformatowe płótna, w których gęstość warstw działa jak sejsmograficzny zapis napięć współczesności.

Dla osób, które znają już malarstwo Mehretu, ciekawym punktem będą Archive Pages z 1997 roku, czyli rzadko pokazywane prace na papierze. Artystka wyjęła z obiegu medialnego zdjęcia, wycinki, mapy i znaki, przepuściła je przez kserograf i ułożyła w atlas napięć między intymnością a zbiorowością, dokumentem a pamięcią. Ta sama metoda pracy nad obrazem widoczna jest w jej najnowszych abstrakcjach, których punktem wyjścia były konkretne zdarzenia: pandemia COVID-19 czy pożar Muzeum Narodowego Brazylii w Rio de Janeiro w 2018 roku. Wracają też tematy kapitalizmu, globalizmu, migracji i przesiedleń.

Warszawska odsłona zbudowana jest wokół cyklu TRANSpaintings - półprzezroczystych, dwustronnych obrazów pokazywanych w rzeźbiarskich aluminiowych rusztowaniach Upright Brackets autorstwa Nairy Baghramian. Seria czerpie z relacji mass mediów o wydarzeniach ostatnich lat, w tym o inwazji Rosji na Ukrainę. Obrazy oddają brutalność tych zdarzeń, a jednocześnie zawiera się w nich, jak mówi artystka, „to inne światło, które wciąż skądś się wydobywa, które wciąż jest możliwe”.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie MSN.

Profil muzeum: Muzeum Sztuki Nowoczesnej.