Drogi czarnych wkraczają w biały ląd

Wystawa o tym, jak Polska Ludowa spotykała się z Afryką Subsaharyjską: przez politykę, sztukę i etnografię. Tytuł odwraca nazwę obrazu Mariana Bogusza z 1948 roku. Zebrano prace artystek i artystów z Polski, Nigerii oraz absolwentów polskich uczelni artystycznych pochodzących z Etiopii, Sudanu i Kenii. To wątek odsunięty na margines pamięci wraz z początkiem ustrojowej transformacji.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej o wystawie:

Drogi białych wdzierają się w Czarny Ląd to tytuł obrazu Mariana Bogusza z 1948 roku. W tytule wystawy jego sens zostaje odwrócony, by ukazać szczególną dynamikę polskich relacji z Czarnością i Afryką Subsaharyjską w okresie PRL-u. Po drugiej wojnie światowej narzucony system społeczno-polityczny propagował hasła antyfaszystowskie i antyimperialne, w tym potępienie rasizmu i kolonializmu. Sztuka, polityka i etnografia mieszały się, tworząc zagmatwaną sieć znaczeń i interesów. Na przełomie lat 50. i 60. kolejne kraje Afryki ogłaszały niepodległość, a Polska Ludowa podjęła z nowymi państwami współpracę rozpiętą między zideologizowaną zimnowojenną walką o wpływy a prawdziwym zainteresowaniem dekolonizującym się kontynentem. Kontakty polityczne zaowocowały wymianą ludzi i idei, wpłynęły także na kulturę wizualną i środowisko artystyczne epoki.

Na wystawie Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd fakty, fantazje i wyobrażenia układają się w rozwibrowaną, pełną kontrastów opowieść o ucieczce z centralnie planowanej rzeczywistości, której ramy polityczne jednocześnie utorowały drogę afrykańskim diasporom w Polsce. Zestawiając prace artystek i artystów z Polski, Nigerii oraz absolwentów polskich uczelni artystycznych pochodzących między innymi z Etiopii, Sudanu i Kenii, przyglądamy się dawnym relacjom, odsuniętym na margines pamięci wraz z początkiem ustrojowej transformacji.

Jimoh Akolo, Wiesław Antosik, Jakub Barua, Stanisław Barua, Krzysztof M. Bednarski, Marian Bogusz, Bureau of Loose Associations, Max Cegielski, Teodora Dąbrowska, Mustafa Derkaoui, Ali Abdel Ghayoum, Worku Goshu, Barbara Grądzka-Łowkis, Wiktor Gutt, Oskar Hansen, Władysław Hasior, Fayçal Hassairi, C.T. Jasper i Joanna Malinowska, Józef Kaliszan, John Alex Karanja, Abdul Khalik, Leszek Knaflewski, Ewa Kuryluk, Beverly Joan Marcus, Zbigniew Matuszewski, Hyacinthe Mienandi, Jan Morek, Maja ∀. Ngom, Mariella Nitosławska, Bruce Onobrakpeya, Dariusz Panas, Leon Podsiadły, Danuta Rago, Waldemar Raniszewski, Józef Robakowski, Erna Rosenstein, Witold Rozmysłowicz, Zbyszko Siemaszko, Danuta Sienkiewicz, Janek Simon, Jonasz Stern, Władysław Strzemiński, Tadeusz Sumiński, Mariusz Szyperko, Ricardo Torres Ramirez, Hailu Tsigie, Janusz Uklejewski, Roman Wionczek, Paulin Wojtyna

Czego się spodziewać

Punktem wyjścia jest obraz Mariana Bogusza „Drogi białych wdzierają się w Czarny Ląd” z 1948 roku; tytuł wystawy odwraca jego sens. Dalej wystawa prowadzi przez okres PRL-u: narzucony po wojnie system głosił hasła antyfaszystowskie i antyimperialne, potępiał rasizm i kolonializm, a sztuka, polityka i etnografia mieszały się ze sobą, tworząc zagmatwaną sieć znaczeń i interesów.

Na przełomie lat 50. i 60. kolejne kraje Afryki ogłaszały niepodległość, a Polska Ludowa podjęła z nimi współpracę rozpiętą między zideologizowaną zimnowojenną walką o wpływy a prawdziwym zainteresowaniem dekolonizującym się kontynentem. Kontakty polityczne oznaczały wymianę ludzi i idei, wpłynęły też na kulturę wizualną i środowisko artystyczne epoki. Z faktów, fantazji i wyobrażeń wystawa układa opowieść pełną kontrastów - o ucieczce z centralnie planowanej rzeczywistości i o tym, jak ta sama polityka utorowała drogę afrykańskim diasporom w Polsce.

Zestawiono prace kilkudziesięciu twórczyń i twórców z Polski i Nigerii oraz absolwentów polskich uczelni artystycznych pochodzących między innymi z Etiopii, Sudanu i Kenii: od Bogusza, Oskara Hansena, Władysława Hasiora, Erny Rosenstein i Władysława Strzemińskiego, przez Bruce’a Onobrakpeyę i Jimoha Akolo, po Jakuba Baruę, Worku Goshu i Janka Simona. Wystawa czynna od 26 czerwca 2026 do 10 stycznia 2027.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie MSN.

Profil muzeum: Muzeum Sztuki Nowoczesnej.