Dominika Olszowy. Fontanna piasku

Jedna rzeźba, a nie wystawa w galeriach: wzlatujący strumień wody, który zastygł i zamienił się w mokry piasek z muszlami. Stoi na tarasie MSN-u od strony ulicy Marszałkowskiej do 10 września 2027, a w weekend 19-20 września wejście na taras jest bezpłatne.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej o wystawie:

Fontanna piasku to najnowsza realizacja rzeźbiarska Dominiki Olszowy, stworzona dla Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, która odnosi się do kontekstu szybkich zmian zachodzących w centrum Warszawy i radykalnej transformacji Placu Centralnego.

Tytułowa fontanna fascynuje artystkę nie tyle jako konkretne urządzenie techniczne, ile kulturowa idea i symbol życiodajnej energii, element niezbędny w reprezentacyjnych przestrzeniach publicznych. Równocześnie fontanna w dobie zmian klimatycznych i coraz częstszych ekstremalnych upałów przestaje pełnić wyłącznie funkcję estetyczną. Obecność fontann w miastach wiąże się z ochłodą i ulgą, ale przypomina także o wodzie jako zasobie, którego dostępność nie jest rzeczą oczywistą. Forma kojarzona z nadmiarem wody staje się symbolem niedoboru. Właśnie ten paradoks stał się punktem wyjścia koncepcji artystki. Forma rzeźby wywodzi się z charakterystycznego kształtu wzlatującego strumienia wody. U Olszowy zostaje on jednak zatrzymany w kulminacyjnym momencie: zastyga, gęstnieje i w surrealny sposób przemienia się w piasek. Dynamiczny ruch wody zostaje przełożony na statyczną kompozycję. W tej pracy obecny jest charakterystyczny dla artystki język plastyczny, oparty na oksymoronicznych zestawieniach oraz szczególnej wrażliwości na materiały i przedmioty pozostające na marginesie uwagi. Tworząc projekt, artystka wykorzystała między innymi piasek uzupełniony muszlami. Monumentalna skala spotyka się tutaj z subtelnym detalem.

Artystka wznosi fontannie pomnik, lecz nie w znaczeniu tradycyjnego oddania czci. Jest to wyraz refleksji nad jej funkcją w rzeczywistości, w której zarówno woda, jak i pozornie wszechobecny piasek to intensywnie eksploatowane surowce. Wzmożone wydobycie piasku prowadzi do przekształcania ekosystemów, degradacji wybrzeży oraz znikania plaż i wysp. Zestawienie wody i ziemi nie jest dla Olszowy wyłącznie eksperymentem materiałowym. Artystka tworzy symboliczny język opowieści o świecie, jego kruchości, przemijaniu i nieoczywistym pięknie. Rzeźba przywołuje dziecięcy gest budowania z mokrego piasku, ale jednocześnie odsyła do betonu - materiału, który ukształtował współczesne miasta i którego produkcja zależy od zasobów mineralnych. Jak mówi artystka: „chciałam połączyć te dwa materiały, wodę i piasek, w jedną rzeźbiarską formę: fontannę z mokrego piasku. Powstała jako efekt tych starań rzeźba tworzy wrażenie kruchej, niepewnej, efemerycznej i właśnie przez to staje się szczególnie aktualna. Chcę stworzyć strukturę przypominającą fontannę, która nie tryska wodą, lecz wydaje się ją pamiętać. Fontannę zbudowaną z materiału, który zarazem buduje nasz świat, jak i powoli z niego znika”. To, co zwykle skromne, osobiste, zyskuje monumentalny wymiar. W ten sposób artystka przewrotnie odnosi się do konwencji oficjalnej rzeźby w przestrzeniach publicznych. Zamiast stabilności, powagi i heroicznej narracji proponuje kruchą formę. Zamiast upamiętnienia wybitnej osoby lub historycznego wydarzenia - pomnik zjawiska, materiału i żywiołu. Zamiast tworzyć dominantę przestrzenną, nowy symbol tej części miasta, próbuje zgrać się z rytmem jego przemian oraz niestabilnością.

Fontanna piasku afirmuje nietrwałość, a jednocześnie próbuje ją utrwalić i zatrzymać w czasie. Piaskowa fontanna staje się współczesnym hołdem dla zanikających surowców oraz wizualizacją napięcia między naturą, urbanizacją i przemijaniem. Jest pomnikiem czegoś, co nieustannie się zmienia - i co właśnie dlatego wymaga dziś szczególnej uwagi. Umieszczona tymczasowo na tarasie widokowym MSN-u „fontanna” kontrastuje frywolną i płynną formą z monumentalną, opartą na kątach prostych architekturą Muzeum. Wysunięta w kierunku miasta, wykracza poza ramę infrastrukturalną budynku i mieszczącej się w nim instytucji. Z perspektywy cokołu, jaki stanowi dla niej siedziba Muzeum, zwraca uwagę na dynamiczne przekształcenia stolicy, Pojawia się w tej przestrzeni niespodziewanie tryskając z posadzki, co jest humorystycznym przywołaniem wszechobecnej entropii.

Fontanna piasku autorstwa Dominiki Olszowy powstała jako efekt zamkniętego konkursu zorganizowanego przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, którego celem było zrealizowanie nowej pracy rzeźbiarskiej na Placu Centralnym - miejscu symbolicznym, gdzie spotykają się i ścierają różnorodne głosy osób mieszkających w stolicy i odwiedzających ją. Wybrana koncepcja w szczególnie trafny sposób odpowiada na te założenia. Łączy wyrazistą koncepcję artystyczną z głębokim rozpoznaniem charakteru konkretnej lokalizacji. Jest jednocześnie komunikatywna i otwarta interpretacyjnie: jej zabawna, zmysłowa forma może działać bezpośrednio, także bez specjalistycznego przygotowania, podczas gdy wpisane w nią napięcia między urbanizacją, trwałością i rozpadem uruchamiają wielowarstwową refleksję nad współczesnością. Fontannę piasku wyróżniały spójność, świadome wykorzystanie zastanych warunków przy jednoczesnym zachowaniu uniwersalnego charakteru dzieła. Stąd idea, by docelowym miejscem prezentacji pracy stała się sadzawka znajdująca się na Placu Centralnym. W tym miejscu, w kontekście obecności wody, a także potencjalnego jej braku, rzeźba Dominiki Olszowy w sposób rzeczywisty wpisze się w bieżące życie miasta.

Czego się spodziewać

Na tarasie na drugim piętrze muzeum stoi jedna praca, zrobiona specjalnie na to miejsce. Według MSN to pierwsza realizacja Dominiki Olszowy w przestrzeni publicznej, a PAP podaje, że to największa rzeźba artystki. Otwiera cykl interwencji artystycznych na tarasie, który wcześniej nie służył do pokazywania sztuki.

Z ulicy Marszałkowskiej rzeźbę widać bez biletu, ale tylko z daleka. Szczegóły są drobne: PAP opisuje w piasku kolorowe kamyczki, przeskalowane muszle ślimaków i perełki; artystce zależało, by oglądać rzeźbę z bliska. Warto też spojrzeć z tarasu na miasto, bo praca odnosi się wprost do przebudowy Placu Centralnego.

Taras to tymczasowe miejsce. Docelowo rzeźba ma stanąć w sadzawce na Placu Centralnym; muzeum nie podało jeszcze terminu przeniesienia.

Kontekst

Dominika Olszowy mieszka i pracuje w Warszawie. Zaczynała jeszcze w liceum w gorzowskim Teatrze Kreatury, potem ukończyła intermedia na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu i współtworzyła feministyczną galerię Sandra oraz rapowy skład Cipedrapskuad. Dziś łączy instalację, performans i scenografię teatralną; w 2019 roku wygrała Spojrzenia w Zachęcie instalacją „Stypa”.

Fontanna nie pojawia się u niej po raz pierwszy. W 2019 roku zrobiła niewielką „Fontannę obfitości” z podrabianych torebek, z których tryska woda, jako „amulet płynności finansowej” (opis Galerii Raster). Tamta praca żartowała z marzeń o luksusie, ta mówi o kurczących się zasobach wody i piasku.

Pracę wyłoniono w zamkniętym konkursie, który MSN zorganizował rok przed odsłonięciem wspólnie z Fundacją PKO Banku Polskiego i stowarzyszeniem YPO Poland & YPO Gold Poland. Celem konkursu było, według muzeum, upowszechnianie sztuki w przestrzeni publicznej i wspieranie twórczości artystek.

Bilet i czas

• Bilet: wejście na taras wymaga biletu na wystawy MSN: 40 PLN normalny, 30 PLN ulgowy, 80 PLN rodzinny (cztery osoby, najwyżej dwoje dorosłych). Po 18:00 (od wtorku do soboty): 25 PLN normalny, 15 PLN ulgowy.
• Bilet za 1 PLN: m.in. dla osób w wieku 8-26 lat i dzieci do 7 lat, kupowany w recepcji muzeum.
• Bezpłatnie: 19-20 września 2026 wstęp na taras jest wolny dla wszystkich.
• Godziny: wtorek-czwartek 11:00-19:00, piątek 11:00-20:00, sobota 11:00-19:00, niedziela 11:00-18:00, poniedziałek nieczynne. Ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem.
• Muzeum zamknięte: 15 października, 1 i 11 listopada, 24-25 grudnia 2026; 31 grudnia krócej, 11:00-17:00.
• Ile czasu: muzeum nie podaje. Na samą rzeźbę wystarczy 15-20 minut.
• Adres: ul. Marszałkowska 103, przy Placu Centralnym, obok Pałacu Kultury i Nauki.

Dla kogo: dla każdego, kto i tak idzie do MSN-u, bo bilet na wystawy obejmuje taras. Najrozsądniej przyjść w weekend 19-20 września, kiedy wejście nic nie kosztuje. Specjalnie dla jednej rzeźby nie warto płacić 40 PLN; jeśli już, to wieczorem po 18:00 (od wtorku do soboty) za 25 PLN albo razem z wystawą „Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm” na tym samym bilecie.

Wydarzenia towarzyszące

• 19-20.09.2026, w godzinach otwarcia muzeum - bezpłatny wstęp na taras z rzeźbą dla wszystkich zwiedzających: strona wystawy

Co piszą o wystawie

Dwie relacje z odsłonięcia, obie przychylne; recenzji krytycznej nie znaleziono.

• PAP Life, w serwisie Well.pl (10.09.2026): rozmowa z artystką na odsłonięciu; PAP podaje, że to największa rzeźba artystki, a zestawienie wody i piasku ma zwracać uwagę na dwa surowce, których brakuje - artykuł
• Label Magazine (15.09.2026, MG): zapowiedź jesiennego „Sezonu na rzeźbę” w MSN-ie i Zachęcie, w której „Fontanna piasku” jest pierwszym punktem programu - artykuł

Dominika Olszowy na odsłonięciu (za PAP): „Wydało mi się ważne, żeby w centrum miasta postawić pomnik dla znikających surowców”.

Zobacz też

• „Rzeźba po stabilności” - duża wystawa tych samych kuratorów w MSN-ie od 16 października 2026; Olszowy jest na liście artystek.
• „Warszawa w budowie 18. Suwerenna i najedzona” - miejski festiwal MSN-u wokół muzeum, do 27 września 2026; w 2019 roku Olszowy brała udział w jego edycji „Pomnikomania”.
• „Adam Kozicki. Wojna wszystkich ze wszystkimi” - malarstwo w Galerii A na parterze, bezpłatnie, więc można zajrzeć po drodze na taras.
• „VALIE EXPORT. Sobowtórka” - brązowa rzeźba VALIE EXPORT na Placu Centralnym od 18 września 2026, wstęp wolny, ten sam jesienny sezon rzeźby MSN-u.

Profil muzeum: Muzeum Sztuki Nowoczesnej.