Historia figurami pisana. Stulecie Polskiego Związku Szachowego

Wystawa upamiętnia stulecie powstania Polskiego Związku Szachowego, powołanego 11 kwietnia 1926 roku, i przedstawia panoramę dziejów królewskiej gry - nie tylko na przestrzeni ostatnich stu lat. Wernisaż odbył się 24 kwietnia 2026 roku w Muzeum Sportu i Turystyki w Centrum Olimpijskim.

Ekspozycja została podzielona na pięć części. Opowieść rozpoczyna się od XIII-wiecznych szachów sandomierskich, a więc od początków królewskiej gry na ziemiach polskich. Następnie zwiedzający poznają sylwetki wybitnych graczy z przełomu XIX i XX wieku, takich jak Szymon Winawer, Jan Herman Zukertort, Dawid Janowski czy Akiba Rubinstein. Tej części towarzyszą zabytkowe książki, porcelanowe figurki o motywach szachowych oraz szachownica z końca XIX wieku, przy której spędzał czas Józef Piłsudski.

Kolejna część poświęcona jest powstaniu Polskiego Związku Szachowego i rozwojowi szachów w dwudziestoleciu międzywojennym, z sylwetkami Dawida Przepiórki, Ksawerego Tartakowera, Kazimierza Makarczyka i Mieczysława Najdorfa. Wśród eksponatów znalazły się między innymi odznaka z VI Olimpiady Szachowej w Warszawie z 1935 roku, plakaty oraz szachy Mieczysława Najdorfa wykonane ze skóry krokodyla.

Okres II wojny światowej ukazany jest przez kilka wyjątkowych obiektów: list z łódzkiego getta zawierający zapis partii szachowej oraz szachownicę należącą do jednego z zamordowanych w Starobielsku polskich jeńców, odnalezioną podczas prac ekshumacyjnych. Część poświęcona Polsce Ludowej prezentuje pamiątki związane z Włodzimierzem Schmidtem, Hanną Ereńską-Radzewską, Aleksandrem Sznapikiem i Agnieszką Brustman, w tym medale z olimpiad szachowych i trofea z mistrzostw Polski. Ostatnia część opowiada o szachach w III Rzeczypospolitej: Bartoszu i Monice Soćko, Mateuszu Bartlu, Jolancie Zawadzkiej, Kacprze Piorunie i Oliwii Kiołbasie, a także o trofeach Jana-Krzysztofa Dudy, wśród nich Pucharze Świata.

Na wystawie prezentowane są także fotografie, dyplomy, afisze i plakaty oraz zegary szachowe z różnych epok. Eksponaty pochodzą ze zbiorów Muzeum Sportu i Turystyki oraz innych instytucji muzealnych, a także ze zbiorów kolekcjonerów i samych zawodników. Muzeum zapowiada, że ekspozycja będzie czynna do września 2026 roku.