Muzeum Historii Spółdzielczości w Polsce

Czego się spodziewać

Muzeum Historii Spółdzielczości w Polsce mieści się na czwartym piętrze Domu Pod Orłami przy ul. Jasnej 1 – zabytkowego gmachu wzniesionego w latach 1912-1917 dla Banku Towarzystw Spółdzielczych. Budynek zaprojektował Jan Heurich w stylu wczesnego modernizmu. Fasadę zdobią rzeźby orłów autorstwa Józefa Zygmunta Otto, od których pochodzi nazwa. Po zniszczeniach wojennych odbudowała go Barbara Brukalska, jedna z najważniejszych polskich architektów modernizmu.

Kolekcja liczy około 25 000 eksponatów dokumentujących ruch spółdzielczy od czasów rozbiorowych po współczesność. To muzeum głęboko analogowe – żadnych ekranów dotykowych ani multimediów. Gabloty pełne dokumentów, fotografii, sztandarów, medali i plakatów wymagają cierpliwości i skupienia. Magazyn Szum nazwał je “archeologią dobra wspólnego” i to trafne określenie.

Ekspozycja stała obejmuje kilka sal tematycznych: geneza spółdzielczości w Europie i Polsce, banki spółdzielcze (kasy Stefczyka), spółdzielnie mieszkaniowe, spółdzielnie pracy, spółdzielnie spożywców “Społem”, rzemiosło artystyczne ze spółdzielni ludowych, spółdzielczość studencka. Osobna sala audiowizualna do projekcji filmów. Biblioteka specjalistyczna – 7000 książek i 250 tytułów czasopism spółdzielczych z różnych epok.

Pomysł muzeum zgłosił Franciszek Stefczyk – ojciec polskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych – na I Konferencji Przywódców Polskiej Spółdzielczości w lutym 1918 roku. Miało otworzyć się 1 września 1939, ale wybuch wojny zniszczył większość zbiorów. Odbudowa trwała dekady – przez Nałęczów, aż do przeniesienia do Warszawy w 2001 roku. Uroczyste otwarcie w obecnym miejscu: 27 marca 2004.

Wskazówki

• Zwiedzanie po umówieniu – zadzwoń pod 22 596 45 308 lub napisz na krs@krs.com.pl. Muzeum działa w ramach biura Krajowej Rady Spółdzielczej.
• Noc Muzeów (maj) to jedyna pewna okazja bez rezerwacji. Muzeum organizuje “Noc Kooperatystów” z oprowadzaniami, wykładami i projekcjami filmów.
• Wstęp wolny.
• IV piętro – brak informacji o windzie w zabytkowym budynku. Upewnij się telefonicznie.
• Ekspozycja wyłącznie po polsku. Archiwum (otwarte pn-pt 11:00-13:00) dostępne dla badaczy po uprzednim kontakcie.
• Nie jest to muzeum dla dzieci. Statyczne gabloty i gęsty tekst wymagają zainteresowania tematem.

Jak dojechać

Metro: Nowy Świat-Uniwersytet (M2) – 6 minut spacerem. Świętokrzyska (M1/M2) – 8 minut.

Tramwaj: Przystanek Nowy Świat (tramwaje na al. Jerozolimskich) lub Metro Świętokrzyska (tramwaje na Marszałkowskiej).

Pieszo: Muzeum znajduje się w samym sercu Śródmieścia, przy pieszo dostępnej ul. Chmielnej. Dojdziesz z Dworca Centralnego w 10 minut.

Muzea w pobliżu

Muzeum Etnograficzne (ul. Kredytowa 1, 4 min spacerem) – bogate zbiory kultury materialnej z całego świata. Muzeum Karykatury (ul. Kozia 11, 6 min) – jedyne w Polsce muzeum satyry rysunkowej. Muzeum Sztuki Nowoczesnej (pl. Defilad, 10 min) – nowy gmach z kolekcją sztuki XX i XXI wieku. Muzeum Chopina (ul. Okólnik 1, 12 min) – multimedialna podróż przez życie i twórczość kompozytora.