Muzeum Błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki

Czego się spodziewać

Dziewięć sal w podziemiach kościoła św. Stanisława Kostki na Żoliborzu. Ponad sześćset eksponatów. Jedno morderstwo, które zmieniło Polskę. Muzeum ks. Jerzego Popiełuszki to nie jest miejsce kultu religijnego z gablotami — to pełnoprawna ekspozycja biograficzna z prawdziwymi artefaktami, przemyślaną scenografią i narracją, która prowadzi cię od wiejskiej chaty w Okopach koło Suchowoli do grobu przed kościołem.

Wchodzisz przez wejście w kształcie krzyża — zabieg symboliczny, ale nienatarczywy. Pierwsza sala, „W cieniu PRL", buduje kontekst: rzeczywistość komunistycznej Polski, akta Służby Bezpieczeństwa, atmosfera inwigilacji. Potem „Korzenie" — autentyczny kaflowy piec z rodzinnego domu, drzwi, wiklinowa kołyska. Dalej wojsko (1966–68), kapłaństwo, i centralny punkt ekspozycji: „Dar Kapłaństwa" z osobistymi przedmiotami księdza Jerzego i dokumentacją słynnych Mszy za Ojczyznę, które przyciągały dziesiątki tysięcy ludzi i były transmitowane przez Radio Wolna Europa.

Sala szósta, „Golgota", to najsilniejszy moment. Słychać szum płynącej wody. Podświetlony krzyż. W gablocie — koszula, spodnie i buty, w których zginął. Obok — pałka, sznury i kamienie użyte przez trzech funkcjonariuszy SB (Piotrowski, Pękala, Chmielewski) 19 października 1984 roku. Pobity na śmierć, obciążony kamieniami, wrzucony do Zalewu Włocławskiego. To nie jest rekonstrukcja — to autentyczne przedmioty.

Ostatnie sale prowadzą przez pogrzeb (od dwustu pięćdziesięciu tysięcy do miliona uczestników), świadectwa duchowych uzdrowień, aż do kaplicy kontemplacyjnej. Wychodzisz tym samym krzyżowym przejściem, którym wszedłeś — symboliczna transformacja, trochę na wyrost, ale działa.

Na samą ekspozycję wystarczy godzina. Jeśli doliczyć kościół i grób przed wejściem — półtorej. Grób warto zobaczyć: monument Jerzego Kaliny z pięćdziesięcioma ośmioma kamieniami układającymi się w obrys granic Polski — różaniec i jednocześnie nawiązanie do kamieni, które przywiązano do ciała.

Uwaga wiekowa: muzeum sugeruje 12+. Sala „Golgota" zawiera autentyczne narzędzia mordu i opis brutalnych okoliczności śmierci.

Wskazówki

• Audioprzewodnik: 5 PLN, dostępny w dziewięciu językach (pl, en, de, fr, it, es, pt, ru, uk). Warto — opisy w salach są zwięzłe.
• Bilety: normalny 20 PLN, ulgowy 10 PLN, grupy 8+ osób 10 PLN/os.
• Lokalizacja w piwnicy — brak windy, wąskie schody. Wózki inwalidzkie i dziecięce nie przejadą.
• Grób i kościół — bezpłatne, otwarte codziennie. Grób jest tuż przed wejściem do muzeum. Warto zacząć lub zakończyć wizytę właśnie tam.
• Przewodnicy-wolontariusze — niektórzy osobiście znali księdza Popiełuszkę. Warto zapytać przy wejściu, czy ktoś jest dostępny.
• Ściana męczenników — tablica z nazwiskami osób „załatwionych przez służby bezpieczeństwa 1981–1989". Łatwo przeoczyć, jest w jednej z sal historycznych.
• Od otwarcia w 2004 roku muzeum odwiedziło ponad trzysta tysięcy osób. Grób — ponad dwadzieścia trzy miliony.

Jak dojechać

Metro: Stacja Plac Wilsona (linia M1) — pięć minut pieszo na północ, ul. Krasińskiego i dalej Hozjusza. Najwygodniejszy dojazd.

Autobus: Linie 114, 116, 122, 157, 185, 303, 518 — przystanki w okolicach pl. Wilsona i ul. Krasińskiego.

Pieszo: Z Cytadeli Warszawskiej (Muzeum Katyńskie, X Pawilon) — 15–20 minut na północny zachód. Z centrum (Dworzec Gdański) — ok. 20 minut.

Samochodem: Parking ograniczony — okolice kościoła to osiedle mieszkaniowe. Komunikacją miejską łatwiej.

Muzea w pobliżu

Historia

Jerzy Popiełuszko urodził się 14 września 1947 roku w Okopach koło Suchowoli na Podlasiu — syn rolników, jedno z czworga dzieci. Wyświęcony w 1972 roku, trafił do parafii św. Stanisława Kostki na Żoliborzu. W sierpniu 1980 roku, po wybuchu strajków, został kapelanem robotników — najpierw Huty Warszawa, potem całego ruchu Solidarności w Warszawie.

Od lutego 1982 roku odprawiał comiesięczne Msze za Ojczyznę, które szybko stały się największymi zgromadzeniami opozycyjnymi w stanie wojennym i po nim. Kazania transmitowało Radio Wolna Europa. Przychodziły dziesiątki tysięcy ludzi. SB próbowała go złamać: podrzucanie materiałów wybuchowych do samochodu, fikcyjne zarzuty, stały nadzór. Wielokrotnie proponowano mu wyjazd z kraju — odmawiał.

19 października 1984 roku trzej funkcjonariusze SB — kapitan Grzegorz Piotrowski, porucznik Leszek Pękala i porucznik Waldemar Chmielewski — porwali go na trasie z Bydgoszczy do Warszawy. Pobili pałką i pięściami, zakneblowali, związali, wrzucili do bagażnika. Kiedy jeszcze żył, obciążyli ciało workiem kamieni i wrzucili do Zalewu Włocławskiego. Ciało wyłowiono 30 października. Pogrzeb 3 listopada zgromadził od dwustu pięćdziesięciu tysięcy do miliona osób — największa manifestacja w PRL od pogrzebu Piłsudskiego. Sprawcy zostali skazani — Piotrowski na dwadzieścia pięć lat — ale inspiratorzy na wyższych szczeblach władzy nigdy nie ponieśli pełnej odpowiedzialności.

Muzeum otwarto 16 października 2004 roku w dwudziestą rocznicę porwania. Ekspozycję zaprojektowano w dziewięciu salach piwnicznych kościoła — łącząc funkcję muzeum historycznego z elementami sanktuarium. 6 czerwca 2010 roku ksiądz Popiełuszko został beatyfikowany. Grób przed kościołem, zaprojektowany przez Jerzego Kalinę, odwiedziło ponad dwadzieścia trzy miliony ludzi — co czyni go jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc pamięci w Polsce.