Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego

Czego się spodziewać

Zapomnij o klęcznikach i relikwiach za szybą. Mt 5,14 — bo tak oficjalnie nazywa się to muzeum, od Ewangelii według Mateusza 5:14, „Wy jesteście światłem świata" — to jedna z najbardziej zaawansowanych technologicznie ekspozycji muzealnych w Warszawie. Mieści się dwadzieścia sześć metrów nad ziemią, w pierścieniu otaczającym kopułę Świątyni Opatrzności Bożej, co czyni ją najwyżej położonym muzeum w mieście.

Ekspozycja na około dwóch tysiącach metrów kwadratowych prowadzi chronologicznie od 1901 roku (urodziny Wyszyńskiego) do 2005 (śmierć Jana Pawła II), przeplatając biografie obu postaci z historią XX-wiecznej Polski. Jedenaście stref tematycznych i czternaście stref audiowizualnych — wielkoformatowe projekcje, design dźwiękowy, interaktywne ekrany — budują narrację, w której nie jesteś widzem, lecz uczestnikiem.

Na wejściu biała sutanna papieska obok czerwonej sutanny kardynalskiej na tle polskiej flagi. Dalej — dokumenty z lat studenckich Karola Wojtyły, zdjęcia rodzinne, świadectwa z czasów II wojny światowej. W sekcji o komunizmie Wyszyński za kratami (internowanie 1953–1956) zderza się z propagandą reżimu w „sali dialogu". Archiwalne nagrania z pierwszej mszy Jana Pawła II na placu Zwycięstwa w 1979 roku — to jeden z czterech kluczowych momentów wystawy, obok Milenium Chrztu Polski, Solidarności i Wielkiego Jubileuszu 2000.

Wśród artefaktów: fragmenty Muru Berlińskiego (dar ambasadora Niemiec), ormiański chaczkar, relikwie polskich męczenników z obozów koncentracyjnych, dokumenty osobiste Prymasa. „Sala łez" — poświęcona wyborowi Wojtyły na papieża — i instalacja „Pontifex" z rozbitą łodzią Piotrową i drewnianymi kolumnami rzymskimi to momenty, które zostają w głowie niezależnie od przekonań religijnych.

Jedna uczciwa uwaga: ekspozycja jest prowadzona z perspektywy wiary katolickiej, nie neutralnej historiografii. Nie jest to wada — muzeum wie, czym jest, i nie udaje czegoś innego. Ale jeśli szukasz krytycznej analizy pontyfikatu, nie tutaj.

Wskazówki

• Bilety: 35 PLN normalny, 28 PLN ulgowy. Dzieci poniżej 7 lat bezpłatnie. Czwartki bezpłatne (ograniczona liczba biletów czasowych). Audioprzewodnik 10 PLN ekstra.
• Grupy 9+ osób: 20 PLN/os. Przewodnik po polsku: 150 PLN + 20 PLN/os. Przewodnik obcojęzyczny: 200 PLN + 20 PLN/os.
• Ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem (wt-pt 16:00, sb-nd 18:00).
• Ciche godziny: Ostatni piątek miesiąca, 15:00–17:00 — audio ekspozycji wyciszone, dla osób z autyzmem i nadwrażliwością sensoryczną.
• Wózek inwalidzki: pełna dostępność. Windy, brak barier architektonicznych, bramka uchylna obok obrotowej.
• Wózek dziecięcy: tak — windy na wszystkich poziomach.
• Zdjęcia dozwolone — bez lampy błyskowej, statywów i sprzętu profesjonalnego.
• Ekspozycja jest głównie po polsku. Opisy obcojęzyczne ograniczone — warto wziąć audioprzewodnik lub zarezerwować przewodnika.
• Zarezerwuj 1,5 godziny na ekspozycję stałą. Z multimediami i Panteonem — 2,5 godziny.
• Panteon Wielkich Polaków w podziemiach Świątyni — osobny bilet (10/7 PLN), grobowce zasłużonych, replika grobu Jana Pawła II z Watykanu.
• Parking: ~125 miejsc podziemnych + ~600 miejsc w parkingu wielopoziomowym w pobliżu. Bezpłatne.

Jak dojechać

Autobus: Linia 217 — przystanek Świątynia Opatrzności Bożej, ~200 metrów od wejścia. Również linie 163, 319 (w odległości ~550 m).

Tramwaj: Linie 14, 16 — przystanek Świątynia Opatrzności Bożej.

Metro: Stacja Imielin (M1) — przesiadka na autobus 217 lub 522 na południe, ~10–15 minut. Alternatywnie stacja Wilanowska (M1) — autobus 217 lub 522.

Samochodem: Al. Rzeczypospolitej z centrum, lub zjazd „Villa Nova" z obwodnicy S2. Parking na miejscu.

Muzea w pobliżu

Historia

Świątynia Opatrzności Bożej ma za sobą dwieście dwadzieścia pięć lat od pomysłu do realizacji — jedną z najdłuższych historii budowlanych na świecie. W 1791 roku Sejm Czteroletni uchwalił wzniesienie świątyni jako wotum dziękczynne za Konstytucję 3 Maja. Kamień węgielny położono rok później — tradycja mówi, że był to ten sam kamień, na którym Tadeusz Kościuszko klękał przed bitwą pod Racławicami. Potem przyszły rozbiory i sto dwadzieścia trzy lata nieistnienia państwa polskiego.

W latach siedemdziesiątych XX wieku Prymas Wyszyński doprowadził do budowy kościoła parafialnego pod wezwaniem Opatrzności Bożej — pierwszego kościoła w Warszawie, który dostał pozwolenie na budowę od władz komunistycznych od czasów II wojny światowej. W 1999 roku Jan Paweł II osobiście położył kamień węgielny pod nową Świątynię. Budowa trwała kilkanaście lat. 11 listopada 2016 roku Świątynia została uroczyście otwarta — nowoczesny budynek w formie sześcianu z elipsoidalną kopułą, zaprojektowany przez Wojciecha Szymbora.

Muzeum powołano w 2010 roku dekretem kardynała Kazimierza Nycza. W 2016 roku stało się państwową instytucją kultury współzarządzaną przez Ministerstwo Kultury i Archidiecezję Warszawską. Ekspozycję stałą zaprojektowała pracownia Kłaput Project. Uroczyste otwarcie z udziałem prezydenta Andrzeja Dudy odbyło się 16 października 2019 roku. Dla publiczności muzeum otworzyło się w lutym 2020 roku — łączny koszt inwestycji to około dziewięćdziesięciu milionów złotych ze środków państwowych.