Muzeum Harcerstwa

Czego sie spodziewac

W gmachu YMCA z lat 1929-1932, uznanym w 1936 roku za najlepszy budynek YMCA w Europie, kilka sal na pietrach Komendy Glownej Zwiazku Harcerstwa Polskiego miesci jedyne w Polsce muzeum poswiecone w calosci ruchowi harcerskiemu. Pomysl na takie muzeum pojawil sie juz w 1916 roku — zaledwie piec lat po powstaniu polskiego harcerstwa. Potrzeba bylo 85 lat, dwoch wojen i systemu, ktory rozwiazal YMCA i przejechal po harcerstwie, zeby w 2001 roku wreszcie je otworzyc.

Ekspozycja stala dokumentuje historie polskiego harcerstwa od okolo 1910 roku do wspolczesnosci. Zobaczysz ponad 96 sztandarow i proporcow, mundury z roznych epok, krzeze harcerskie z dyplomami, odznaki pamiatkowe, sprzet obozowy i archiwa siagajace 1911 roku. Ale najwazniejszy zbior nie jest widowiskowy — to archiwa Szarych Szeregow, konspiracyjnej organizacji harcerskiej z lat wojny. Te dokumenty — akta, korespondencja, rozkazy — sa unikalne w skali kraju. Nie sa tasmowo wystawiane, ale stanowia serce zbiorow i mozna o nie zapytac.

Drugie odkrycie to kolekcja Rozglosni Harcerskiej: ponad 10 000 tasm audio z lat 60.-90., zdigitalizowanych i dostepnych online. Jezeli ktos w twojej rodzinie pamiqta harcerski ether, to jest archiwum, w ktorym go znajdziesz.

Biblioteka liczy niemal 20 000 tomow — dostepna w poniedzialki od 13:00 do 17:00. Archiwum — w srody od 10:00 do 14:00.

Na wizyte potrzebujesz 30-60 minut. Z oprowadzaniem — godzine do poltorej. Wizyty grupowe warto umowic telefonicznie.

Uwaga: muzeum jest otwarte tylko w dni robocze (pn-pt, 9:00-17:00). W weekendy — zamkniete. Wyjatek: Noc Muzeow w maju.

Wskazowki

• Wstep wolny. Wystawa stala jest bezplatna — jedno z nielicznych darmowych muzeow w Warszawie.
• Warsztaty edukacyjne — dla grup do 15 osob: 60 PLN/godz., do 25 osob: 120 PLN/godz. Trzeba zamowic wczesniej.
• Oprowadzanie do uzgodnienia telefonicznie lub mailowo. Warto — samo muzeum jest kameralne i prowadzenie dodaje kontekst.
• Ekspozycja w jezyku polskim. Nie znaleziono materialow po angielsku na wystawie.
• Budynek wart uwagi sam w sobie. Gmach YMCA z lat 30. miesci tez Teatr Buffo, Teatr IMKA (prowadzony przez Tomasza Karolaka) i Centralny Basen Artystyczny. W czasie Powstania Warszawskiego utrzymywal lacznosc miedzy Powislem Czerniakowskim a Srodmiesciem.
• Polacz z Muzeum Ziemi PAN. 200 metrow dalej, na Skarpie. A stamtad — 15 minut spaceru do Lazienek.

Jak dojechac

Autobus: Przystanek Plac Trzech Krzyzy — linie 111, 116, 166, 180, 503. Okolo 3 minuty spaceru.

Metro: Stacja Politechnika (M1) — okolo 12-15 minut spaceru (1 km). Stacja Nowy Swiat-Uniwersytet (M2) — okolo 15 minut.

Pociag: Warszawa Powisle (SKM) — okolo 11 minut spaceru (800 m).

Pieszo: Z Placu Trzech Krzyzy — 3 minuty. Z Lazienek Krolewskich (wejscie polnocne) — 7 minut. Z Muzeum Narodowego — 9 minut. Z Nowego Swiatu — 10 minut. Od Sejmu — 5 minut.

Samochodem: Strefa platnego parkowania, brak parkingu wlasnego. Komunikacja miejska zdecydowanie lepsza opcja.

Muzea w poblizu

Historia

Pomysl na muzeum harcerskie pojawil sie w 1916 roku, gdy ruch harcerski w Polsce mial zaledwie piec lat. W dwudziestoleciu miedzywojennym harcmistrz Waclaw Blazejewski zbieral eksponaty oznaczone “Muzeum Harcerstwa”, ale II wojna swiatowa rozproszyła i zniszczyla wiekszosc zbiorow.

Po wojnie Wydzial Dokumentacji Historycznej Komendy Glownej ZHP przez dziesieciolecia systematycznie gromadzil pamiatki i dokumenty. Oficjalne powolanie muzeum nastapilo 6 czerwca 2001 roku, decyzja Naczelnika ZHP, na mocy uchwaly XXXI Zjazdu ZHP. Pierwszym dyrektorem i wspolzalozycielem zostal Andrzej Borodzik.

W latach 2005-2010 muzeum dzialalo w Swiatyni Egipskiej w Lazienkach Krolewskich. Od 2010 roku zajmuje pomieszczenia w gmachu YMCA przy ulicy Konopnickiej 6 — siedzibie Komendy Glownej ZHP.

Sam budynek, zaprojektowany w 1929 roku przez architekta Antoniego Jawornickiego, powstal dzieki donacji amerykanskiego przemyslowca Sereno Pecka Fenna, prezesa YMCA w Cleveland. Mial basen, sale gimnastyczne, wykladowe i koncertowe. W 1936 roku oceniono go jako najlepszy budynek YMCA w calej Europie. W 1944 roku odegral kluczowa role w czasie Powstania Warszawskiego, utrzymujac lacznosc miedzy Powislem a Srodmiesciem.

Dzis muzeum liczy ponad 96 sztandarow, archiwa z lat 1911-1945, kolekcje mundur i oznak, niemal 20 000 tomow w bibliotece i ponad 10 000 zdigitalizowanych tasm Rozglosni Harcerskiej. Zorganizowalo 45 wystaw i opublikowalo 33 pozycje, w tym pieciytomowy Harcerski Slownik Biograficzny.