Muzeum Ewolucji Instytutu Paleobiologii PAN

Czego się spodziewać

Muzeum Ewolucji to jedno z najdziwniejszych miejsc w Pałacu Kultury i Nauki — a konkurencja jest spora. Schowane w skrzydle Pałacu Młodzieży, z wejściem od strony Świętokrzyskiej, kryje kolekcję, której nie znajdziesz nigdzie indziej w Europie: oryginalne szkielety dinozaurów przywiezione z Pustyni Gobi podczas legendarnych polsko-mongolskich wypraw paleontologicznych z lat 1963-1971. To nie są odlewy ani repliki z katalogu. To prawdziwe kości, wykopane przez polskich naukowców pod kierunkiem profesor Zofii Kielan-Jaworowskiej, jednej z najwybitniejszych paleontolożek XX wieku.

Muzeum zajmuje trzy sale wystawowe i kilka mniejszych przestrzeni. Główna sala jest zdominowana przez ogromną rekonstrukcję szkieletu Opisthocoelicaudia — roślinożernego zauropoda, który za życia ważył kilkanaście ton. Ciekawostka: czaszka zamontowana na tym szkielecie pochodzi tak naprawdę od innego gatunku — Nemegtosaurus — znalezionego kilometry dalej na Gobi. Takie są realia paleontologii: pracujesz z tym, co masz.

Druga sala należy do drapieżników. Tu rządzą dwa szkielety Tarbozaura — azjatyckiego kuzyna tyranozaura. Celowo ustawiono je w dwóch różnych pozach: jeden w nowoczesnej, z kręgosłupem równoległym do ziemi, drugi w przestarzałej “kangurowej” pozie z lat 60., kiedy naukowcy sądzili, że teropody chodziły wyprostowane. To sprytny zabieg edukacyjny — pokazuje, jak zmienia się nasza wiedza. W tej samej sali zobaczysz Deinocheirusa — przez dekady znane były tylko jego gigantyczne przednie kończyny (odkryte w 1965 roku), a pełna identyfikacja nastąpiła dopiero w 2014 roku. Okazał się olbrzymim, strusiopodobnym dinozaurem.

W pozostałych przestrzeniach jest sporo polskich odkryć paleontologicznych. Silesaurus z Krasiejowa koło Opola — krewny dinozaurów z późnego triasu. Smok wawelski i Lisowicia bojani z Lisowic — ta ostatnia to największy znany dycynodont, stworzenie, o którym mało kto słyszał, a które jest fascynujące. Jest najstarsza znana żaba z triasowych skał spod Krakowa. Jest rekonstrukcja Lucy — australopiteka sprzed 3 milionów lat. Są jaja dinozaurów, odciski tropów z Gór Świętokrzyskich, szczątki ankylozaurów i wczesnych ceratopsów.

Nie będę udawać, że to nowoczesne muzeum. Etykiety są wyłącznie po polsku, nie ma interaktywnych ekranów, nie ma audioprzewodnika, ekspozycja wygląda na niedofinansowaną. Aktualnie trwa budowa nowej wystawy stałej poświęconej ewolucji życia w oceanach, ale przy ograniczonym budżecie Instytutu Paleobiologii PAN — ciągnie się to latami. Mimo tego, albo właśnie dlatego, to miejsce ma w sobie coś, czego brakuje wypolerowanym multimediom: autentyczność. Stoisz metr od kości zwierzęcia, które żyło 70 milionów lat temu, i nikt ci nie przeszkadza, bo jesteś tu prawdopodobnie jednym z kilku odwiedzających.

Wskazówki

• Wejście trudne do znalezienia. Nie szukaj głównego wejścia do PKiN — musisz wejść od strony ul. Świętokrzyskiej, przez Pałac Młodzieży. Szukaj drzwi z boku budynku, od północy.
• Kasa zamyka się o 15:30 (wtorek-sobota). W niedzielę muzeum czynne 9:00-15:00. Poniedziałki i święta — zamknięte.
• Bilety tylko na miejscu. Nie ma sprzedaży online ani rezerwacji. Gotówka i karta akceptowane.
• Bilet rodzinny 50 zł — rodzice + do 5 dzieci. Przy dwójce czy trójce dzieci to dobra oferta.
• Karta Dużej Rodziny i Warsaw Pass — honorowane. ISIC też.
• Wszystko po polsku. Opisy ekspozycji wyłącznie w języku polskim. Na stronie muzeum jest anglojęzyczny przewodnik do pobrania — warto ściągnąć przed wizytą.
• Brak dostępności dla niepełnosprawnych. Muzeum oficjalnie informuje, że nie jest przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami. Brak windy, brak podjazdów. Wózki dziecięce też się tu nie zmieszczą.
• Psy asystujące dozwolone. Małe psy na smyczy lub w transporterze też mogą wejść.
• Wizyta trwa ok. 45-60 minut. Nawet z dziećmi, które kochają dinozaury, nie spędzisz tu więcej niż półtorej godziny.
• Sklep muzealny ma pluszowe dinozaury i publikacje paleontologiczne — dobry na pamiątkę dla dziecka.

Jak dojechać

Muzeum mieści się w Pałacu Kultury i Nauki, w samym centrum Warszawy. Wejście od strony ul. Świętokrzyskiej, przez Pałac Młodzieży (północna strona PKiN).

Metro: Stacja Świętokrzyska (M1 + M2, węzeł przesiadkowy) — 5 minut spacerem. Najwygodniejsza opcja.

Metro: Stacja Centrum (M1) — ok. 8 minut pieszo.

Tramwaj: Linie na ul. Marszałkowskiej (przystanek “Centrum”) lub ul. Świętokrzyskiej — 3-5 minut spacerem.

Autobus: Wiele linii w okolicy PKiN. Przystanki “Dw. Centralny”, “Metro Świętokrzyska” lub “Marszałkowska”.

Samochodem: Nie ma dedykowanego parkingu muzealnego. Najbliższe parkingi podziemne: Złote Tarasy, parking PKiN. Centrum Warszawy — lepiej komunikacją publiczną.

Muzea w pobliżu

Historia

Wszystko zaczęło się od Gobi. W latach 1963-1971 Polska Akademia Nauk organizowała wspólne wyprawy paleontologiczne z Mongolską Akademią Nauk na Pustynię Gobi. Kierowała nimi profesor Zofia Kielan-Jaworowska — jedna z pierwszych kobiet na czele tak dużej ekspedycji paleontologicznej, a zarazem jedna z najważniejszych badaczek wczesnych ssaków w historii nauki. Wyprawy przyniosły spektakularne odkrycia: kompletne szkielety dinozaurów, jaja, a także kluczowe okazy wczesnych ssaków mezozoicznych.

W 1968 roku w salach PKiN otwarto wystawę “Dinozaury z Pustyni Gobi”, prezentującą wyniki tych wypraw. Wystawa cieszyła się ogromną popularnością i działała aż do 1984 roku, kiedy Instytut Paleobiologii PAN przejął sale wystawowe od Instytutu Zoologii w Pałacu Młodzieży i formalnie utworzył Muzeum Ewolucji. W 1985 roku otwarto stałą wystawę “Ewolucja na lądach”, a od tamtej pory muzeum stopniowo rozrastało się o kolejne ekspozycje — odkrycia z Krasiejowa (2001), rekonstrukcję Lucy (2003), zmodernizowane szkielety dinozaurów (2005), wystawę o przejściu kręgowców na ląd (2009). Obecnie trwa wieloletnia budowa wystawy o ewolucji życia w oceanach — kolejny krok w misji popularyzacji paleontologii, realizowany w tempie wyznaczanym przez budżet polskiej nauki.