Wszystko się zmieni
5 czerwca 2026 - 27 października 2026
Miejsce: Bulwar gen. George’a Smitha Pattona · Państwowe Muzeum Etnograficzne
Plenerowa wystawa „Wszystko się zmieni” Państwowego Muzeum Etnograficznego trwała od 5 czerwca do 27 października 2026 roku w dziesięciu pawilonach na Bulwarze gen. George’a Smitha Pattona nad Wisłą. Pokazywała cztery instalacje site-specific czterech kolektywów artystycznych i była pierwszą odsłoną programu wystawienniczego muzeum „Zasoby”.
Państwowe Muzeum Etnograficzne o wystawie:
Punktem wyjścia wystawy „Wszystko się zmieni” jest doświadczenie polikryzysu oraz związana z nim nieograniczona eksploatacja zasobów naturalnych. Narrację tworzą cztery instalacje artystyczne, które z różnych perspektyw podejmują temat katastrofy klimatycznej i jej konsekwencji dla współczesnego świata. Prace prezentowane na Bulwarze Pattona nad Wisłą zostały przygotowane przez niezależne kolektywy artystyczne.
Tytuł wystawy odnosi się do momentu, w którym zmiana przestaje być prognozą, a staje się częścią codzienności. Żyjemy między pragnieniem komfortu i marzeniami o dobrobycie a narastającym lękiem o przyszłość. Wszystko już się zmieniło i będzie zmieniać się dalej - wzrost średniej temperatury Ziemi bezpośrednio uwidacznia proces, którego skutki obejmą kolejne obszary życia. Nadwiślańskie pawilony stają się przestrzenią interwencji w tkankę miasta i próbą odpowiedzi na pytanie: skoro zagrożenie jest tak wyraźne, dlaczego nadal działamy według schematów pogłębiających kryzys?
Opowieść na wystawie rozpoczyna się od wody i lokalnych ekosystemów, prowadzi przez globalne przepływy surowców aż po związane z nimi mechanizmy produkcji i eksploatacji. Ekspozycja skłania do refleksji nad istotą środowiska i wyczerpywalnością jego zasobów.
Instalacje site-specific zostały stworzone przez cztery kolektywy artystyczne. Ich współpraca podkreśla znaczenie działań wspólnotowych wobec narastającej niepewności i zmieniających się warunków życia. Kolektywność staje się tu również narzędziem krytyki wobec systemu opartego na indywidualizmie.
„Wszystko się zmieni” to pierwsza odsłona programu wystawienniczego „Zasoby”, poświęconego eksploatacji zasobów naturalnych i jej nieodwracalnym konsekwencjom.
Czego się spodziewać
Wystawa nie zajmowała sali muzealnej. Stała w przestrzeni zewnętrznej, na odcinku bulwarów wiślanych między Pawilonem Tańca a Centrum Nauki Kopernik, w dziesięciu pawilonach ustawionych jeden obok drugiego na wprost Wisły.
Pierwsze sześć pawilonów, bliżej Centrum Nauki Kopernik, było otwartych i wprowadzało w temat napisami na ścianach. Cztery kolejne były zamknięte i nie dało się do nich wejść: w trzech duże instalacje oglądało się przez trzy przeszklone ściany, a w drugim z kolei, licząc od otwartych pawilonów, szyby zamalowano i ukryte instalacje widać było tylko przez niewielkie otwory. Gdy się ściemniało, w pawilonach zapalały się lampy oświetlające prace.
Była to więc wystawa niewielka i oglądana z bulwaru: dziesięć pawilonów, z których sześć niosło teksty wprowadzające, i cztery instalacje widoczne zza szyb. Spacer wzdłuż wszystkich pawilonów, z lekturą tekstów w sześciu otwartych, zajmował według szacunku redakcji od kwadransa do pół godziny.
Opowieść, jak pisało muzeum, zaczynała się od wody i lokalnych ekosystemów, a prowadziła przez globalne przepływy surowców do mechanizmów produkcji i eksploatacji. Złożyły się na nią cztery prace:
- „Mają mięsień, który kocha być żywy” (Hydroza: Jagoda Malanin, Kasia Rysiak, Milena Soporowska, Kasia Ślesińska) - punktem odniesienia były małże wykorzystywane jako bioindykatory jakości wody, a praca przedstawiała wyschniętą fontannę.
- „Dwa i pół metra bagna” (Grupa ZAKOLE: Zuzia Derlacz, Krysia Jędrzejewska-Szmek, Aleksandra Knychalska, Olga Roszkowska, Pola Salicka) - pawilon poświęcony historii Zakola Wawerskiego, podmokłego ekosystemu na warszawskim Wawrze, odciętego od dawnego biegu Wisły.
- „Import/Import/Import” (Sen o Końcu: Kinga Dobosz, Maja Janczar, Piotr Mlącki, Tomek Paszkowicz) - instalacja o przemysłowym zużywaniu zasobów, formą nawiązująca do popularnych systemów skrytek na przesyłki; informacja prasowa muzeum łączyła ją z kulturą niekończących się dostaw.
- „Moving forward” (Piotrowska/Szczęśniak: Sara Piotrowska, Maciej Szczęśniak) - w centrum projektu był piasek rzeczny; muzeum przypominało, że piasek pustynny, uformowany przez wiatr, jest zbyt gładki i okrągły, by skutecznie wiązać beton, i że Dubaj musiał importować piasek, między innymi z Australii.
Według informacji prasowej muzeum zespołowy charakter projektu był formą krytyki systemu opartego na indywidualizmie i konkurencyjności.
Muzeum opisywało również warunki na miejscu. Nawierzchnia bulwaru była gładka, ale tuż przy pawilonach trafiały się nierówna kostka, żwir i piasek. Przed każdym pawilonem stały dwa wmurowane krzesła z poręczami, a otwarte pawilony miały dachy dające cień i podłogi podniesione o około 20 centymetrów, z cienkimi słupkami do podparcia.
Kody QR na pawilonach prowadziły do audiodeskrypcji i tłumaczeń na polski język migowy: audiodeskrypcję wystawy przygotowała Fundacja Dostępnej Kultury Wizualnej Wielozmysły, a wideoprzewodnik w PJM Ewelina Pagieła. Muzeum uprzedzało też o muzyce z barki-restauracji, głośnym komunikacie łodzi wycieczkowej nadawanym co kilka minut i o dużym ruchu pieszych, rowerzystów i osób na hulajnogach.
Była to wystawa dla spacerowiczów nad Wisłą i dla osób zainteresowanych tym, jak sztuka współczesna mówi o kryzysie klimatycznym i eksploatacji zasobów. Muzeum kierowało wydarzenia towarzyszące głównie do młodzieży i dorosłych; były wśród nich oprowadzanie w polskim języku migowym i oprowadzanie z audiodeskrypcją, a także warsztaty dla rodzin z dziećmi w spektrum i letnia gra terenowa dla grup dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.
Kontekst
Punktem wyjścia wystawy było, jak pisało muzeum, doświadczenie polikryzysu. Pojęcie to, jak podaje angielska Wikipedia, wprowadził francuski filozof i socjolog Edgar Morin w książce „Terre-Patrie” z 1993 roku.
Zakole Wawerskie, któremu poświęcony był jeden z pawilonów, to według polskiej Wikipedii rozległy podmokły teren w warszawskiej dzielnicy Wawer. Odcinek bulwarów wiślanych od mostu Świętokrzyskiego do mostu Śląsko-Dąbrowskiego przemianowano w 2017 roku na bulwar gen. George’a Smitha Pattona.
Kolektyw Hydroza tworzy od 2022 roku grupa artystek wizualnych i fotografek; jak pisał portal culture.pl, jego tekstem założycielskim jest esej „Hydrofeminizm, czyli stawanie się ciałem wodnym”.
Kuratorką i autorką tekstów była Marta Matysiak. Organizatorem wystawy było Państwowe Muzeum Etnograficzne, we współpracy z Zarządem Zieleni m.st. Warszawy i Dzielnicą Wisła, a wystawę dofinansował Samorząd Województwa Mazowieckiego, organizator muzeum.
Po wystawie
Wystawę otworzył 5 czerwca 2026 roku otwarty wernisaż z udziałem dyrektorki muzeum Magdaleny Wróblewskiej, kuratorki Marty Matysiak, pełnomocnika Prezydenta m.st. Warszawy ds. Wisły Jana Piotrowskiego oraz kolektywów Hydroza, ZAKOLE, Sen o Końcu i Piotrowska/Szczęśniak.
Od czerwca do października muzeum prowadziło przy wystawie program wydarzeń: oprowadzanie kuratorsko-artystyczne, spotkania z kolektywami o ich instalacjach oraz rozmowy „Na schodkach” nad Wisłą o rzekach, bagnach i mokradłach, bobrach, śluzach i małżach. Były też spacery od Zakola Wawerskiego po podziemne rzeki Warszawy, oprowadzanie w polskim języku migowym z Danielem Kotowskim, a 14 października 2026 roku oprowadzanie z audiodeskrypcją i tyflografikami w ramach Festiwalu Kultury bez Barier.
Wystawa zakończyła się 27 października 2026 roku. Muzeum przeniosło ją na listę wystaw archiwalnych z terminem od 5 czerwca do 27 października 2026 roku; ten sam termin podawały informacja prasowa muzeum i miejski portal um.warszawa.pl.
W programie „Zasoby” wystawa reprezentowała sztukę współczesną. Muzeum opisuje dwie kolejne wystawy programu inaczej: „Zasoby” opowiadają historie związane z obiektami z jego kolekcji, a „Czyja to ziemia?” analizuje historyczne i współczesne procesy zawłaszczania.
W notce redakcji z 5 lipca 2026 roku serwis NN6T (Notes Na 6 Tygodni) wiązał instalacje na bulwarze z falą rekordowych upałów, która przechodziła wtedy przez Europę. Opisywał opowieść wystawy od wody, przez lokalne ekosystemy, po globalny przepływ surowców jako refleksję nad przyszłością, relacjami między ludźmi i innymi gatunkami oraz skutkami ludzkich decyzji - notka w NN6T.
Bieżąca wystawa muzeum: Domy wspólne.
Profil muzeum: Państwowe Muzeum Etnograficzne.
Kuratorka / Kurator
Marta Matysiak
Bilety i dostępność
Ceny i godziny otwarcia: Państwowe Muzeum Etnograficzne →