Warszawa - wrzesień 1939. Drzeworyty Eugeniusza Pichella

Od 1 września 2026 Mauzoleum Walki i Męczeństwa, oddział Muzeum Niepodległości, pokazywało we wnętrzu dawnego aresztu Gestapo przy al. Szucha drzeworyty Eugeniusza Pichella z teki „Warszawa - wrzesień 1939”. Muzeum zapowiedziało pokaz na wrzesień i nie podało daty jego zakończenia.

Muzeum Niepodległości o wystawie:

„Od 1 września - do oglądania we wnętrzu dawnego aresztu Gestapo drzeworytów Eugeniusza Pichella z teki »Warszawa - wrzesień 1939«”.

Czego się spodziewać

Ekspozycja towarzyszyła obchodom 87. rocznicy napaści Niemiec hitlerowskich na Polskę i była dostępna w ramach zwiedzania stałej ekspozycji Mauzoleum, na zwykły bilet wstępu (20 PLN, ulgowy 10 PLN, w czwartki wstęp wolny). Muzeum nie podało, ile drzeworytów z teki zawiesiło w celach. Był to pokaz towarzyszący ekspozycji stałej, w miejscu, które samo w sobie jest powodem wizyty: grafiki o oblężonej Warszawie wisiały w piwnicy, w której od 1939 roku Gestapo przetrzymywało aresztowanych. Program wrześniowy Mauzoleum pozostaje na stronie Muzeum Niepodległości.

Kontekst

Eugeniusz Pichell (1905-1976) był warszawskim grafikiem, który we wrześniu 1939 roku sam bronił miasta - jako podporucznik rezerwy dowodził 6. kompanią 30 Pułku Strzelców Kaniowskich. Do niemieckiej niewoli trafił 29 września 1939 roku, a drzeworytnikiem został dopiero w Oflagu II C Woldenberg, gdzie wykonywał między innymi obozowe znaczki pocztowe i karty. Po wojnie mieszkał w Opolu, od 1950 roku znów w Warszawie; zajmował się drzeworytem, plakatem i projektowaniem szkła użytkowego.

Aktualizacje

• 2026-10-01 - muzeum nie podało daty zakończenia pokazu. Zapowiedziało go wyłącznie w programie Mauzoleum na wrzesień 2026, wśród propozycji „w tym miesiącu” („od 1 września”). W programie na październik 2026 go nie ma, ale ten program nie wymienia też innych trwających wystaw Muzeum Niepodległości. Datę 30 września 2026 przyjmujemy więc sami, to nie jest data muzeum (źródło: program na wrzesień, program na październik).

Zobacz też

• Mauzoleum Walki i Męczeństwa - profil miejsca: cele, inskrypcje więźniów, dojazd i dostępność.
• Muzeum Więzienia Pawiak - inny oddział Muzeum Niepodległości, w dawnym więzieniu na Muranowie; budynek jest w remoncie, ale na ogrodzeniu i dziedzińcu stoją w październiku wystawy plenerowe.

Po wystawie

W październiku Mauzoleum nie zapowiada nowej wystawy czasowej, ale prowadzi własny program. Od 6 do 10 października odbywają się tu Dni Pamięci Pawiaka (edycja 2026). Weekendowe zwiedzanie ekspozycji z przewodnikiem: 4.10, 11:00 (Robert Hasselbusch), 17.10 i 31.10, 11:00 (Piotr Piegat), zapisy pod adresem szucha@muzn.pl (program na październik). Na ogrodzeniu Muzeum Więzienia Pawiak od strony al. Jana Pawła II do 31 października 2026 wisi plenerowa wystawa o tej samej ulicy: „Aleja Szucha po godzinie »W«”.

Jedna z aktualnych wystaw Muzeum Niepodległości:

• Bogusław Lustyk. Pamięć Powstania - malarstwo i instalacje o Powstaniu Warszawskim w Galerii Brama Bielańska na Cytadeli, do 25 października 2026; współczesne spojrzenie artysty na wojenną Warszawę, którą Pichell pokazał w drzeworycie.

Inna aktualna wystawa w Warszawie o okupacji:

• Czym jest dla nas Archiwum Ringelbluma - w Żydowskim Instytucie Historycznym do 30 listopada 2026; dwie gabloty o poszukiwaniu i konserwacji Podziemnego Archiwum Getta Warszawy, czyli zapisu okupowanej Warszawy prowadzonego od środka.