Izba Pamięci Marii Kownackiej

Czego się spodziewać

Wchodzisz do mieszkania na czwartym piętrze bloku spółdzielni WSM na Żoliborzu i przez chwilę nie wiesz, czy jesteś w muzeum, czy u kogoś w domu. Tak właśnie ma być. Maria Kownacka wprowadziła się tutaj w 1930 roku, gdy kolonia V Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej była świeżą utopią – funkcjonalistyczne bloki, wspólne pralnie, przedszkola, biblioteki – i mieszkała pod tym adresem aż do śmierci w 1982 roku. Ponad pięćdziesiąt lat w tym samym lokalu.

Izba Pamięci zajmuje jej dawne mieszkanie, zachowane w stanie możliwie zbliżonym do oryginału. Meble, biurko przy którym pisała, biblioteczka, pamiątki osobiste. Na półkach kolejne wydania “Plastusiowego pamiętnika” (1936) – książki, którą przeczytało dosłownie każde polskie dziecko, i “Rogosia z Doliny Roztoki”. Kownacka była też wieloletnią redaktorką “Płomyczka” i “Płomyka”, więc w zbiorach znajdziesz egzemplarze tych czasopism.

To nie jest duża ekspozycja – jedno mieszkanie, jeden pokój główny z pamiątkami. Ale właśnie dlatego działa. Siedzisz w miejscu, w którym powstawały te książki, w otoczeniu przedmiotów, których pisarka dotykała codziennie. Atmosfera jest kameralna, cicha, trochę melancholijna. Żoliborski blok WSM z lat trzydziestych sam w sobie jest zabytkiem – Bruno Zborowski i architekci spółdzielni projektowali te budynki z misją społeczną.

Izba jest oddziałem Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy (Biblioteki Głównej Województwa Mazowieckiego). Bibliotekarze oprowadzają po ekspozycji i opowiadają o Kownackiej – jej związkach z Żoliborzem, przyjaźni z sąsiadami ze spółdzielni, codziennym życiu pisarki.

Wskazówki

• Zwiedzanie wyłącznie po wcześniejszym umówieniu – telefon do Biblioteki Publicznej: 22 537 60 50. Izba nie ma stałych godzin otwarcia dla publiczności.
• Wstęp wolny.
• Mieszkanie na czwartym piętrze, brak windy. Klatka schodowa wąska, typowa dla bloków WSM z lat trzydziestych.
• Idealne dla rodzin z dziećmi, które czytały “Plastusiowy pamiętnik” – zobaczą biurko, przy którym Kownacka go napisała.
• Okolica warta spaceru: kolonie WSM na Żoliborzu (I-IX) to unikalna zabudowa międzywojenna, chroniona jako zabytek urbanistyki.

Jak dojechać

Tramwaj: Linie 6, 17, 27 – przystanek pl. Wilsona, 8 minut spacerem ul. Mickiewicza i Słowackiego na zachód.

Metro: Plac Wilsona (M1) – 10 minut pieszo na zachód. Wyjście w kierunku ul. Mickiewicza.

Autobus: Linie 116, 152, 185 – przystanek pl. Wilsona lub Mickiewicza-Czarnieckiego.

Samochodem: Parking uliczny przy Słowackiego lub okolicznych ulicach kolonii WSM. Miejsca ograniczone.

Muzea w pobliżu

Żoliborz nie obfituje w muzea, ale kilka wartościowych placówek jest w zasięgu spaceru lub krótkiego przejazdu. Muzeum Historii Polski (Cytadela Warszawska, 2 km na północny wschód – nowy gmach, otwarte od 2024), Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej (Cytadela, 2 km – więzienie carskie, cela Piłsudskiego), Muzeum Katyńskie (Cytadela, 2,5 km). Na południu: Muzeum Sportu i Turystyki (Wybrzeże Gdyńskie 4, 1,5 km – nad Wisłą).