Komitet Obrony Robotników. Siła w jedności

Dziewiętnaście plansz o Komitecie Obrony Robotników stoi na Krakowskim Przedmieściu, przy rogu Karowej. Wystawa trwa od 23 września 2026 roku, otwarta dokładnie w 50. rocznicę powołania KOR-u, i potrwa do 14 października 2026.

Dom Spotkań z Historią o wystawie:

23 września 2026 roku, dokładnie w 50. rocznicę powołania Komitetu Obrony Robotników i ogłoszenia „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, na Krakowskim Przedmieściu, przy rogu ul. Karowej, zostanie otwarta druga odsłona plenerowej wystawy poświęconej protestom robotniczym z czerwca 1976 roku oraz działalności KOR-u.

Wystawa opowiada o jednym z najważniejszych doświadczeń polskiej opozycji demokratycznej - od buntu robotników Radomia, Ursusa i Płocka w czerwcu 1976 roku, przez powstanie KOR-u we wrześniu tego samego roku, aż po rozwiązanie Komitetu podczas I Zjazdu NSZZ „Solidarność” we wrześniu 1981 roku.

To historia tworzenia się społeczeństwa obywatelskiego: organizowania pomocy dla represjonowanych, przełamywania państwowego monopolu informacyjnego, niezależnego druku i edukacji, działalności Biura Interwencyjnego, współpracy z Wolnymi Związkami Zawodowymi i opozycją w innych krajach bloku sowieckiego. To także historia ludzi, którzy poprzez codzienną, oddolną działalność przygotowywali przestrzeń dla masowego ruchu społecznego, jakim stała się „Solidarność”.

Czego się spodziewać

To wystawa plenerowa: 19 plansz ze zdjęciami archiwalnymi i dokumentami, ustawionych na ulicy, nie w sali. Według muzeum plansze zawierają także głosy uczestników i świadków wydarzeń, kalendarium oraz biogramy członkiń i członków KOR i KSS „KOR”. Kuratorkami są Maria Krawczyk i Katarzyna Bizacka, partnerem Fundacja Ośrodka KARTA. Wystawę pokazano po raz pierwszy w 2016 roku; DSH nazywa obecną edycję jej drugą odsłoną.

Plansze idą chronologicznie, od Czerwca ‚76 do rozwiązania Komitetu w 1981 roku i dalej. Cztery, na które warto zwrócić uwagę, wszystkie z opisu muzeum:

• „Centrum informacji” - mieszkanie Jacka Kuronia jako punkt, z którego wiadomości o represjach trafiały m.in. do Radia Wolna Europa i BBC.
• „Biuro Interwencyjne” - Zofia i Zbigniew Romaszewscy dokumentują łamanie praw człowieka i organizują pomoc.
• „NOWa poza cenzurą” - Niezależna Oficyna Wydawnicza, opisana przez muzeum jako pierwsze wydawnictwo publikujące w kraju poza cenzurą.
• „Puenta dziesięciolecia” - spotkanie dawnych członków KOR-u w domu Kuronia 19 września 1986 roku, na dziesięciolecie Komitetu.

Wystawie towarzyszy broszura: III wydanie poprawione publikacji DSH i Fundacji Ośrodka KARTA. Muzeum nie podaje, gdzie i za ile można ją dostać.

Kontekst

W czerwcu 1976 roku władze PRL ogłosiły podwyżki cen żywności; w Radomiu, Ursusie i Płocku robotnicy odpowiedzieli strajkami i demonstracjami, a państwo - brutalnymi represjami, zwolnieniami z pracy i procesami. Komitet Obrony Robotników założyło we wrześniu 1976 roku 14 sygnatariuszy Apelu, wśród nich Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski, Antoni Macierewicz, Stanisław Barańczak, Jerzy Andrzejewski i ks. Jan Zieja. Komitet organizował dla represjonowanych pomoc prawną, finansową i lekarską, a we wrześniu 1977 roku przekształcił się w Komitet Samoobrony Społecznej „KOR” (za Wikipedią).

Z jego środowiska wyrosły niezależne pisma, Niezależna Oficyna Wydawnicza i Uniwersytet Latający; angielska Wikipedia opisuje KOR jako poprzednika i inspirację „Solidarności”. Kto zna Sierpień ‚80, a nie zna KOR-u, dostaje tu brakujące cztery lata.

Bilet i czas

• Termin: od 23 września do 14 października 2026 roku.
• Miejsce: Krakowskie Przedmieście, róg ulicy Karowej - u wylotu tej samej ulicy, przy której stoi siedziba DSH (Karowa 20).
• Cena i godziny: DSH ich nie podaje; na stronie wystawy nie ma informacji o biletach ani zapisach.
• Ile czasu: 19 plansz to około 20-30 minut, jeśli czytasz podpisy. Kto chce przeczytać wszystkie biogramy, powinien doliczyć drugie tyle.
• Połączenie z wizytą w budynku DSH: według listy wystaw muzeum do 7 października w siedzibie przy Karowej nie trwa żadna wystawa - „Elliott Erwitt. Retrospektywa” zamknęła się 20 września. Od 8 października DSH otwiera tam dwie nowe wystawy, więc między 8 a 14 października jedna wizyta obejmuje plansze na ulicy i ekspozycje w środku.

Dla kogo: dla osób, które chcą w pół godziny uporządkować sobie historię opozycji od Radomia do „Solidarności”, i dla każdego, kto i tak idzie Traktem Królewskim. Nie dla tych, którzy szukają oryginalnych obiektów - to plansze ze zdjęciami i dokumentami, nie gabloty z oryginałami.

Co piszą o wystawie

Do 23 września 2026, dnia otwarcia, nie ukazała się żadna recenzja. Wrześniową ekspozycję zapowiedziano w lutym, przy ogłoszeniu programu obchodów, pod roboczym tytułem „KOR. Siła w jedności”:

• Informator Stolicy (24.02.2026, oprac. IS): portal wymienił wystawę jako wrześniowy punkt całorocznego programu rocznicowego, obok czerwcowej ekspozycji „Niepokorne 1976-1989” - Warszawa świętuje 50. rocznicę powstania KOR
• um.warszawa.pl (23.02.2026, autor niepodpisany): serwis miasta, które zainicjowało obchody, zapowiedział otwarcie wystawy w 50. rocznicę ogłoszenia Apelu - 50. rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników

Aktualizacje

• 2026-09-23 - wystawa otwarta; DSH przeniósł ją do sekcji „Aktualne wystawy” z terminem 23.09-14.10.2026 (źródło: lista wystaw DSH)

Zobacz też

• „Lata 80. patrzą na nas” - jedna z dwóch wystaw, które DSH otwiera 8 października 2026, czynna do 21 lutego 2027: życie kobiet w Polsce lat 80. Między 8 a 14 października obie wystawy można zobaczyć tego samego dnia, przy tej samej ulicy.
• „Kseruj i rozdawaj! Ziny i prasa niezależna w Polsce w dobie transformacji” - Muzeum Karykatury, do 15 listopada 2026: dalszy ciąg plansz o „Wolnym słowie” i NOWej, czyli co wyrosło z drugiego obiegu.
• „Wolność jest w nas” - Muzeum Żołnierzy Wyklętych przy Rakowieckiej: stan wojenny i internowania w autentycznym pawilonie więziennym, czyli rozdział, który plansza „Korowcy bez Komitetu” tylko sygnalizuje.
• „AHM o KOR” - cykl DSH z nagraniami członków i współpracowników Komitetu z Archiwum Historii Mówionej, publikowany do grudnia 2026 roku: te same wydarzenia opowiedziane głosami uczestników.

Profil muzeum: Dom Spotkań z Historią.