Elliott Erwitt. Retrospektywa

Od 20 marca do 20 września 2026 roku Dom Spotkań z Historią pokazywał blisko 130 zdjęć Elliotta Erwitta z ponad 70 lat jego pracy - pierwszą w Polsce tak obszerną retrospektywę fotografa agencji Magnum Photos. Wystawą muzeum świętowało swoje 20. urodziny.

Elliott Erwitt urodził się w Paryżu, dzieciństwo spędził we Włoszech, a jego rodzina wróciła później do Francji, by tuż przed wybuchem II wojny światowej przenieść się do Stanów Zjednoczonych. Zaczął fotografować we wczesnej młodości i w ciągu kilkudziesięciu lat kariery dokumentował historię polityczną i społeczną XX wieku. Jako fotoreporter podróżował po USA, Europie, Kubie, Nikaragui, Meksyku, Japonii i Pakistanie, zajmował się także reklamą i filmem. Gdy w 1953 roku, na zaproszenie Roberta Capy, dołączył do agencji Magnum, pracował już jako freelancer, a jego zdjęcia były publikowane w czołowych amerykańskich magazynach. Na zlecenie magazynu Time dwukrotnie odwiedził Polskę, w 1959 i 1964 roku, fotografując między innymi w Warszawie, Krakowie, Częstochowie i Gdańsku. Pod koniec lat 60. przez trzy lata był prezesem Magnum.

Przez kilka dekad Erwitt uwieczniał życie codzienne zwykłych i niezwykłych ludzi, dokumentował chwile ulotne i historyczne z niezwykłą dbałością, ale przede wszystkim z humorem i oddaniem. Sposób, w jaki patrzył na Paryż, Nowy Jork, Saint Tropez czy Warszawę, zmienił to, jak ludzie postrzegali te miejsca i jak o nich opowiadali. Nikt inny, fotografując psy, nie sportretował tak dobrze ich właścicieli - i prawdopodobnie dlatego te prace należą do najbardziej uwielbianych i zarazem ikonicznych w jego dorobku.

Prezentowane na wystawie fotografie łączą dowcip, absurd i elegancję. Kuratorki zwracają uwagę na jasną stronę natury człowieka i odwołują się do piękna zwykłych chwil, które zazwyczaj umykają pod ciężarem codzienności.

Kontekst

Elliott Erwitt urodził się 26 lipca 1928 roku w Paryżu i zmarł 29 listopada 2023 roku w Nowym Jorku; retrospektywa w DSH była więc pokazem pośmiertnym. Magnum Photos, do którego należał od 1953 roku, to spółdzielnia fotografów założona w 1947 roku; wśród jej założycieli byli Henri Cartier-Bresson, Robert Capa, George Rodger i David Seymour. Muzeum nazywa Erwitta czołowym twórcą agencji i przedstawicielem nurtu fotografii humanistycznej: fotografował polityków, gwiazdy kina i zwykłych przechodniów, a psom poświęcił kilka osobnych albumów. Pierwszą wersję wystawy przygotowali sam Erwitt i Andrea Holzherr z Magnum Photos, warszawską odsłonę - Katarzyna Puchalska i Beata Łyżwa-Sokół; wszystkie zdjęcia pochodziły ze zbiorów agencji (muzeum, autorki i autorzy).

Co piszą o wystawie

• RMF Classic (19.03.2026, za PAP): współkuratorka Katarzyna Puchalska tłumaczyła, że cały dorobek Erwitta opowiada o człowieku, a nawet zdjęcia psów mówią przede wszystkim o ich właścicielach - Wystawa zdjęć Elliotta Erwitta w DSH w Warszawie.
• Blog InterFoto.eu (25.03.2026, Robert Karaś): wystawa nie jest przeznaczona tylko dla znawców, a szczególnie ciekawy był dla autorów także polski wątek, czyli zdjęcia wykonane w Polsce na zlecenie „Time” - My byliśmy, wy też powinniście!.
• Polskie Radio Dwójka, audycja „Kwadrans bez muzyki” (21.04.2026, oprac. Katarzyna Sanocka): Katarzyna Puchalska, dyrektorka DSH i kuratorka, zwracała uwagę, że słynne zdjęcie skaczącej postaci z parasolem wygląda na ustawione, a Erwitt musiał na ten moment po prostu wyczekać, fotografując na kliszy - Elliott Erwitt w obiektywie czasu.

Po wystawie

Wystawa nie ma już swojej sali, ale da się ją obejrzeć w sieci: muzeum udostępnia na swojej stronie wirtualne zwiedzanie 3D. Został też katalog: dwujęzyczny (polsko-angielski), ze wstępem kuratorskim, biogramem i wybranymi zdjęciami z USA, Francji, Hiszpanii, Brazylii i Polski, wydany przez DSH (Warszawa 2026, 40 stron, oprawa miękka, ISBN 978-83-66068-63-6). W księgarni DSH kosztuje 39 zł (stan na 21 września 2026). Muzeum nie podało, czy wystawa pojedzie do kolejnego miasta.

Recenzji krytycznych nie odnaleziono: prasa relacjonowała wystawę głównie słowami kuratorki, a jedyny tekst z oceną, wpis na blogu InterFoto.eu (25.03.2026), polecał ją wprost, także osobom, które Erwitta nie znają. Według miejskiego portalu kultury (16.09.2026) wstęp był bezpłatny, a w ostatnich czterech dniach DSH wydłużył godziny zwiedzania do 21:00; muzeum nie ogłosiło liczby zwiedzających.

Następne wystawy Domu Spotkań z Historią:

• Komitet Obrony Robotników. Siła w jedności - wystawa plenerowa na Krakowskim Przedmieściu na 50. rocznicę powstania KOR, otwarcie 23 września 2026, potrwa do 14 października.
• Lata 80. patrzą na nas - otwarcie 8 października 2026 w tej samej galerii przy Karowej 20, gdzie pokazywano Erwitta. Znów głównie fotografia, tym razem życie kobiet w Polsce lat 80. w zdjęciach m.in. Anny Musiałówny i Agnieszki Sadowskiej; wstęp wolny, do 21 lutego 2027.

Aktualne wystawy fotografii w Warszawie:

• Fotoreporter na wojnie. 36 klatek - fotoreportaż, jak u Erwitta, tylko z Powstania Warszawskiego: zdjęcia sprawozdawców wojennych na ogrodzeniu Łazienek od strony Alej Ujazdowskich, bez biletu, do 30 września 2026.
• Rafał Milach. „Fermata” - współczesna fotografia dokumentalna, która tak jak Erwitt przygląda się ludziom, a nie wydarzeniom: publiczność trzech letnich festiwali, w tej samej plenerowej galerii Łazienek, do 30 września 2026.
• Józef Czechowicz - fotograf Wilna - dla kontrastu fotografia XIX wieku: widoki Wilna z lat 70. XIX wieku w Gabinecie Fotografii Muzeum Narodowego, do 13 grudnia 2026.

Profil muzeum: Dom Spotkań z Historią.