HEM

Anna Baumgart w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski: prace z różnych okresów, od wczesnych filmów wideo i rzeźb po nowe instalacje zamówione przez Zamek, zebrane wokół ciała kobiety i krwi. Wystawa czynna od 24 października 2026 do 28 lutego 2027, wernisaż w piątek 23 października o 19:00. Kurator: Michał Jachuła.

Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski o wystawie:

Wystawa HEM łączy prace Anny Baumgart z różnych momentów jej twórczości - od wczesnych realizacji wideo i rzeźb po najnowsze instalacje przygotowane dla CSW Zamek Ujazdowski. Zestawione ze sobą dzieła z różnych etapów działalności artystki układają się w opowieść, w której powracające tematy, obrazy i napięcia wybrzmiewają w zupełnie nowych kontekstach.

Centralnym motywem ekspozycji jest ciało kobiety - od lat obecne w twórczości Anny Baumgart jako swoista przestrzeń zapisu: tożsamości, pamięci i oporu. U artystki nigdy nie jest ono jednak wyłącznie prywatne, lecz pozostaje uwikłane w relacje społeczne, polityczne i środowiskowe. To, co jednostkowe, nieustannie splata się w nim z tym, co zbiorowe.

Tytułowy hem - składnik hemoglobiny odpowiedzialny za wiązanie tlenu i czerwoną barwę krwi - staje się u Baumgart figurą przepływu, nieustającego obiegu życia. Z jednej strony świadczy o ciele jako przestrzeni nieustannej wymiany, z drugiej wskazuje na to, co łączy nas z innymi organizmami, historią i środowiskiem. Z tej perspektywy prace Baumgart dotyczące macierzyństwa, seksualności czy prawa do decydowania o sobie wpisują się w ramy współczesnych debat o prawach człowieka i istot pozaludzkich. Wyjątkowość tych dzieł wynika jednak przede wszystkim z artystycznej konsekwencji i oryginalności, dzięki którym pytania stawiane przed laty wciąż pozostają otwarte i znaczące.

Wystawa nawiązuje do myśli Luce Irigaray, a także do Astridy Neimanis, opisujących organizmy jako otwarte układy współzależności. Wraz z krwią krążą afekty i pamięć - ujawniają one doświadczenie jako zjawisko relacyjne, które przekracza granice pojedynczego ciała i tworzy sieć materialnych oraz emocjonalnych powiązań.

Czego się spodziewać

Wideo, rzeźba i instalacja. Muzeum zapowiada przekrój: od wczesnych filmów i rzeźb artystki po najnowsze instalacje przygotowane specjalnie dla Zamku. Prace z różnych lat mają stanąć obok siebie, tak by stare pytania wracały w nowym otoczeniu - to nie jest chronologiczny przegląd kariery.

Oś wystawy to ciało kobiety jako zapis tożsamości, pamięci i oporu, a tytułowy hem, czyli składnik krwi, który nadaje jej czerwony kolor, jest tu obrazem obiegu i wymiany. Muzeum wymienia wprost trzy tematy: macierzyństwo, seksualność i prawo do decydowania o sobie. Za wystawę odpowiada kurator Michał Jachuła, produkcją zajmują się Joanna Saran i Brygida Czartoryska - nazwiska pochodzą z kolofonu wystawy.

Czego muzeum nie podaje: liczby prac, listy tytułów, czasu trwania filmów ani liczby sal. Nie ma też zapowiedzi katalogu. Grafikę, którą muzeum ilustruje wystawę, podpisano: Agata Baumgart, bez tytułu.

Dla tej artystki to powrót pod znajomy adres. W latach 1999-2006 prowadziła przy Zamku Ujazdowskim kawiarnię artystyczną Cafe Baumgart, najpierw razem ze Zbigniewem Liberą, a w 1999 roku miała tu wystawę indywidualną.

Kontekst

Anna Baumgart urodziła się w 1966 roku we Wrocławiu, a w 1994 roku skończyła rzeźbę na gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych, w pracowni Franciszka Duszeńki. Jej twórczość zalicza się do sztuki krytycznej i feministycznej. Od 1997 roku robi filmy wideo o kobiecości, związkach i wzorcach wychowania dziewczynek i chłopców; w cyklu „Prawdziwe?” (2001) wkleiła cyfrowo samą siebie w sceny z „Lecą żurawie” i „Misia” w miejsce aktorek.

Od 2002 roku robi też realistyczne rzeźby: „Dostałam to od mamy” (2002) o relacji matki i córki, „Bombowniczkę” (2004), czyli młodą ciężarną kobietę, która nie pasuje do przyjętego obrazu matki. Jej prace są w zbiorach Zachęty, Hauser & Wirth i FRAC Poitou-Charentes, a od 2005 roku jest związana z warszawską galerią lokal_30. Agata Baumgart, autorka grafiki promującej wystawę, jest jej córką.

Dwa nazwiska z opisu muzeum mogą być nieznane. Luce Irigaray to urodzona w 1930 roku w Belgii francuska filozofka i psychoanalityczka, jedna z najważniejszych autorek myśli feministycznej, znana z książki „Speculum. De l’autre femme” (1974). Astrida Neimanis pisze o ciele jako układzie połączonym z innymi organizmami i środowiskiem - to właśnie ten wątek muzeum przywołuje.

Bilet i czas

• Bilety na wystawy: normalny 30 zł, ulgowy 20 zł (przysługuje też z Kartą Dużej Rodziny), rodzinny 45 zł za dwie osoby dorosłe i dwoje małoletnich, każde kolejne dziecko 5 zł. Dzieci i młodzież ucząca się do 26. roku życia płacą 5 zł za okazaniem legitymacji, dzieci do 7 lat i posiadacze WarsawPass wchodzą bezpłatnie.
• Osobnego biletu na tę wystawę nie ma. Muzeum prowadzi jeden cennik wstępu na wystawy i nie wymienia dopłat za pojedynczą ekspozycję.
• Czwartek jest bezpłatny. Muzeum podaje, że w czwartki wstęp jest wolny, a jego angielska strona biletowa precyzuje, że dotyczy to wszystkich wystaw, więc także tej.
• Godziny: wtorek-niedziela 11:00-19:00, w czwartki do 20:00. W poniedziałki nieczynne. Ostatnich zwiedzających wpuszczają 30 minut przed zamknięciem.
• Data zamknięcia: polska strona muzeum i polska lista wystaw podają 28 lutego 2027, angielska wersja strony podaje 14 lutego 2027. Jeżeli planujesz wizytę w drugiej połowie lutego, sprawdź datę na stronie muzeum przed wyjściem.
• Rezerwacja: muzeum nie wspomina ani o rezerwacji, ani o wejściach w okienkach czasowych. Bilety kupisz online: bilety.u-jazdowski.pl albo w kasie w holu głównym.
• Ile czasu: licz na 60-90 minut, więcej, jeśli chcesz obejrzeć wszystkie filmy w całości. To szacunek redakcji - muzeum nie podało ani liczby prac, ani długości filmów.
• Trzy wystawy na jednym bilecie: od 24 października 2026 do 7 lutego 2027 w Zamku trwają jednocześnie HEM, „Czy można zaufać czerwieni” Róży Litwy i „Prawie wszystko” Anety Grzeszykowskiej. Na wszystkie trzy zarezerwuj dwie i pół do trzech godzin.
• Karta widza kosztuje 100 zł, jest ważna rok i daje dwa bezpłatne bilety na wystawy dziennie. Opłaca się mieszkańcom, którzy wrócą kilka razy, nie turystom.
• Grupy 10-25 osób umawia się mailem: z przewodnikiem edukacja@u-jazdowski.pl, bez przewodnika info@u-jazdowski.pl.
• Szatnia jest tymczasowo nieczynna (informacja muzeum, stan na 28 września 2026). Wystawa potrwa całą zimę, więc licz się z noszeniem kurtki po salach.
• Dostępność: wejście od zachodniej strony zamku jest w poziomie terenu, na dziedziniec prowadzą rampy, na piętro schody z poręczami albo winda. Toaleta dla osób z niepełnosprawnością jest na poziomie +1, na parkingu są dwa miejsca dla osób z niepełnosprawnością.

Dla kogo: dla każdego, kto śledzi polską sztukę feministyczną od lat 90. i chce zobaczyć jedną z jej autorek w przekroju, a nie w pojedynczej pracy. Połączenie z wystawą Grzeszykowskiej w tym samym budynku daje dwa różne sposoby pracy z własnym ciałem w jednym popołudniu.

Kto powinien odpuścić: rodzice z małymi dziećmi. Muzeum nie podaje granicy wieku, ale zapowiedziane tematy - seksualność, macierzyństwo, prawo do decydowania o sobie, krew - to materiał dla nastolatków i dorosłych. Jeżeli przychodzisz w bezpłatny czwartek, licz się z tłokiem.

Wydarzenia towarzyszące

• 23.10.2026, 19:00 - wernisaż w Zamku Ujazdowskim. Muzeum uprzedza, że w czasie wernisażu prowadzona będzie dokumentacja fotograficzna i wideo; zasad wstępu ani zapisów nie podaje. Tego samego wieczoru o tej samej godzinie muzeum otwiera też wystawę Róży Litwy.

Poza wernisażem muzeum nie zapowiedziało jeszcze oprowadzań kuratorskich ani spotkań przy tej wystawie.

Co piszą o wystawie

Recenzji jeszcze nie ma - wystawa otwiera się 24 października 2026. Na razie jest jedna zapowiedź:

• Magazyn SZUM (31.08.2026, Redakcja): w przeglądzie „Najciekawsze wystawy jesieni 2026” redakcja wymienia HEM wśród sześciu jesiennych wystaw Zamku Ujazdowskiego i streszcza ją jako wystawę o ciele kobiety uwikłanym w relacje społeczne, polityczne i środowiskowe, z krwią jako figurą przepływu, blisko tekstu muzeum - przegląd

Zobacz też

• Czy można zaufać czerwieni - wystawa Róży Litwy otwierana tego samego dnia w tym samym budynku; jej tytuł też krąży wokół czerwieni.
• Prawie wszystko - retrospektywa Anety Grzeszykowskiej w Zamku do 7 lutego 2027; ciało artystki jako materiał, głównie w fotografii, obok filmów wideo i jednej rzeźby.
• VALIE EXPORT. Sobowtórka - w Muzeum Sztuki Nowoczesnej do 16 marca 2027; austriacka pionierka feministycznej sztuki ciała, najbliższy punkt odniesienia w Warszawie.
• Alina Szapocznikow / Nairy Baghramian - w Zachęcie od 16 października 2026 do 31 stycznia 2027; ponad trzydzieści prac Szapocznikow z lat 1959-1972, w tym odlewy jej własnego ciała, w rozmowie z pracami Nairy Baghramian.

Profil muzeum: Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.