Dotyka czoła, czuje, jak pali, prawdopodobnie ma gorączkę

Indywidualna wystawa Karoliny Breguły w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, w Galerii 1 sąsiadującej z Magazynem Studyjnym Kolekcji. Centralną pracą jest rozpisana na pięć głosów filmowa opowieść o burzy nad morską wyspą, oglądanej z odległego brzegu. Wystawa czynna od 20 czerwca do 20 września 2026.

Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski o wystawie:

Katastrofa nie pojawia się nagle - nadchodzi powoli i stopniowo przenika codzienność. Karolina Breguła rozbiera na części pierwsze nasze zachowania w obliczu presji i zagrożenia. W dobie wojny kognitywnej, w rzeczywistości nakładających się na siebie i wzajemnie warunkujących kryzysów - klimatycznego, politycznego i humanitarnego - wystawa staje się sugestywnym portretem ogarniętego lękiem i podzielonego społeczeństwa.

Centralną pracą na wystawie jest rozpisana na pięć głosów filmowa opowieść o niszczycielskiej burzy przetaczającej się nad morską wyspą. Bohaterowie i bohaterki obserwują ją z odległego brzegu - początkowo z zaciekawieniem i zdziwieniem mocą grzmotów i błyskawic, później z coraz większym niepokojem wobec niszczycielskiej siły natury. W obliczu zagrożenia wspólnota zaczyna ujawniać swoją kruchość. Osoby są zagubione, momentami zdają się łączyć siły w tymczasowych sojuszach, by następnie odwracać się od siebie, ulegać wpływom innych czy próbować zabezpieczać indywidualne potrzeby. Rodzi się cynizm wobec nieszczęść spadających na sąsiadów z pobliskiej wyspy. Narastający lęk obnaża mechanizmy społecznego zobojętnienia, populizmu i konformizmu, które stopniowo podważają społeczne zaufanie i prowadzą do izolacji - a tym samym potęgują poczucie zagrożenia. Wspólnota, której częścią mimowolnie staje się widz, rozpada się. Jedyne, co ją spaja, to krajobraz.

Podobnie jak w innych filmowych pracach artystki, krajobraz nie jest tu tylko tłem opowieści, lecz aktywną materią, przechowującą pamięć wielu istnień - ludzkich i innych niż ludzkie. Ślady ich historii zapisują się w gruzach domów i w porzuconych podczas ucieczki przedmiotach; ich podmiotowość zostaje upłynniona w zjawiskach atmosferycznych i elementach przyrody. Tak jak w Burzy, krajobraz staje się przestrzenią refleksji nad społeczno-polityczną niestabilnością.

Na wystawie pojawia się również silnie obecny w twórczości artystki wątek tajwański - w ciągu ostatnich dziesięciu lat właśnie tam zrealizowała większość swoich prac. Fotografia z cyklu Odpływ przedstawia miejscowość Xincuo zalaną przez morze. Stopniowe zapadanie się gruntu w połączeniu z rosnącym poziomem mórz powodują, że tamtejszy krajobraz ulega nieustannej zmianie. Katastrofa jest wyraźnie rozciągnięta w czasie, a oczekiwanie na jej kolejne etapy stało się dla mieszkanek i mieszkańców spokojnie akceptowaną codziennością.

Prace Karoliny Breguły są ponurym zbiorowym portretem społeczeństwa ogarniętego lękiem i wewnętrznie podzielonego. „Dotykam czoła, czuję, jak pali, prawdopodobnie mam gorączkę” - mówi jedna z bohaterek Burzy, a jej słowa brzmią jak diagnoza stanu zapalnego, w jakim znalazły się wspólnoty w obliczu kryzysów i permanentnego napięcia.

Czego się spodziewać

Tytuł jest cytatem z pracy: to zdanie wypowiada jedna z bohaterek Burzy, pięciogłosowej opowieści filmowej, która stanowi centrum ekspozycji. Muzeum czyta je jako diagnozę stanu zapalnego wspólnot żyjących w permanentnym napięciu.

Obok filmu pojawia się wątek tajwański - fotografia z cyklu Odpływ, przedstawiająca miejscowość Xincuo zalaną przez morze. To miejsce, w którym zapadanie się gruntu i rosnący poziom mórz uczyniły z katastrofy spokojnie akceptowaną codzienność.

Wystawa należy do cyklu indywidualnych prezentacji w Galerii 1, poświęconego artystkom i artystom, których prace znajdują się w Kolekcji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Godziny otwarcia i bilety znajdziesz na stronie muzeum.