Wszystkie twarze królowej - interwencja

Na czas wystawy „Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej” portret królowej opuścił swoje stałe miejsce na Zamku Królewskim na Wawelu. W pustym miejscu muzeum zawiesiło współczesny obraz Ewy Juszkiewicz z 2012 roku, na którym twarz kobiety zakrywa tkanina. Interwencję można oglądać od 23 października 2026 do 14 lutego 2027 roku, tak samo długo jak wystawę główną.

Zamek Królewski na Wawelu o wystawie:

Obraz Ewy Juszkiewicz Bez tytułu / według Rogiera van der Weydena (2012) stanowi czasową interwencję sztuki współczesnej w przestrzeni Zamku. Został umieszczony tam, gdzie na co dzień prezentowany jest portret Anny Jagiellonki, przeniesiony teraz na I piętro na wystawę czasową „Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej”. Przypomina o tym fotografia obok.

Podtytuł wystawy „Wszystkie twarze królowej” odnosi się do wielości wizerunków Anny Jagiellonki oraz różnych ról, jakie pełniła w swoim życiu - córki Zygmunta Starego i Bony Sforzy, siostry ostatnich Jagiellonów, wielkiej księżnej litewskiej, królowej i władczyni.

Wystawa czasowa poświęcona Annie Jagiellonce pokazuje ją poprzez różne przedstawienia i konteksty. Interwencja Juszkiewicz poszerza tę opowieść o współczesną refleksję nad samym sposobem tworzenia wizerunku postaci historycznej.

Czego się spodziewać

To nie jest wystawa w zwykłym sensie, tylko jeden obraz w zamkowej sali. Według strony interwencji ogląda się go z biletem „Zamek piętro 2.”, a zamek wymienia go wśród wystaw tej trasy, obok komnat reprezentacyjnych i namiotów tureckich. Nie szukaj go więc na pierwszym piętrze, gdzie trwa wystawa o królowej. Muzeum nie podaje, w której sali wisi płótno. Rozpoznasz je po fotografii portretu Anny, którą zamek umieścił obok.

Ewa Juszkiewicz, „Bez tytułu / według Rogiera van der Weydena” (2012), olej na płótnie, 140 × 90 cm, z kolekcji Galerii Bielskiej BWA. Wzorem był portret kobiety w białym welonie, który Rogier van der Weyden namalował około 1440 roku; oryginał należy do berlińskiej Gemäldegalerie. Z obrazu Flamanda zostało niemal wszystko: układ postaci, strój i światło na tkaninach. Zniknęło tylko to, po co zwykle patrzy się na portret - w miejscu twarzy jest zwój materiału.

Zestawienie ma ostrze. Piętro niżej wystawa obiecuje „wszystkie twarze królowej”, a tu, w miejscu jej portretu, wisi kobieta bez twarzy. Tekst muzeum, podpisany przez dr Bogumiłę Wiśniewską, czyta to jako pytanie o to, jak obrazy budują nasze wyobrażenie o kobietach z przeszłości i co się dzieje, gdy zmienić jeden element wizerunku.

Kontekst

Ewa Juszkiewicz urodziła się w 1984 roku w Gdańsku i mieszka w Warszawie. Ukończyła gdańską Akademię Sztuk Pięknych, a studia doktoranckie odbyła w krakowskiej ASP. W 2014 roku wydawnictwo Thames & Hudson umieściło ją w książce „100 Painters of Tomorrow” o najbardziej obiecujących młodych malarzach świata. Jej znakiem rozpoznawczym są portrety kobiet według dawnych mistrzów, w których twarz zastępują tkaniny, kwiaty, muszle albo pukle włosów.

Obraz, który zawisł na Wawelu, ma własną historię. Był jednym z dwóch portretów, za które Juszkiewicz otrzymała w 2013 roku Grand Prix 41. Biennale Malarstwa „Bielska Jesień” w Galerii Bielskiej BWA. Ta galeria jest dziś jego właścicielką.

Pierwowzór to niewielkie flamandzkie popiersie z lat 1435-1440. W dorobku van der Weydena wyróżnia się jednym: kobieta patrzy wprost na widza, choć modelki tego malarza zwykle spuszczają wzrok albo patrzą w dal. Juszkiewicz zakryła więc właśnie to spojrzenie, które czyni berliński portret wyjątkowym.

Anna Jagiellonka (1523-1596), córka Zygmunta Starego i Bony, była od 1575 roku królową Polski i ostatnią monarchinią z dynastii Jagiellonów. Po śmierci męża, Stefana Batorego, doprowadziła do wyboru swojego siostrzeńca, Zygmunta III Wazy, na króla Polski.

Bilet i czas

• Bilet: osobnego nie ma. Strona interwencji podaje wstęp z biletem „Zamek piętro 2.”. W październiku i grudniu od wtorku do niedzieli kosztuje on 57 zł normalny, 43 zł ulgowy. Te same sale obejmuje bilet „Zamek” na oba piętra, 95 zł normalny i 71 zł ulgowy, z audioprzewodnikiem w cenie.
• Listopad: bez płacenia. Od wtorku do niedzieli, 9:00-17:00, trasa „Zamek piętro 2.” należy do Darmowego Listopada. Bezpłatne wejściówki wydają kasy w dniu zwiedzania (8:45-16:00) i system online z tygodniowym wyprzedzeniem, najwyżej pięć na osobę. Ta sama wejściówka otwiera wystawę o Annie Jagiellonce, więc w listopadzie zobaczysz obie rzeczy za darmo. Ostatnie wejście o 16:00.
• Poniedziałki. W październiku i grudniu, 10:00-16:00, trasa „Zamek piętro 2.” jest bezpłatna; wejściówki wydaje tylko kasa w dniu wizyty, do wyczerpania puli, ostatnie wejście o 15:10. W listopadowe poniedziałki muzeum wymienia jako bezpłatne tylko pierwsze piętro, Wawel Odzyskany i Międzymurze, a drugiego piętra w tym zestawieniu nie ma. Wystawa o Annie podaje godziny tylko od wtorku do niedzieli, więc poniedziałek nie nadaje się na połączenie obu.
• Dni zamknięcia. 1 listopada zamek jest nieczynny, a strona interwencji wymienia też 24-26 grudnia. 11 listopada czynne są tylko drugie piętro i Zbrojownia, kasy są zamknięte, a bezpłatne wejściówki są wyłącznie online. Obraz zobaczysz wtedy, ale wystawa o Annie jest 11 listopada nieczynna, podobnie jak 31 grudnia.
• Godziny. Od wtorku do niedzieli 9:00-17:00, ostatnie wejście 50 minut przed zamknięciem. Cennik i godziny poniedziałkowe zamek opublikował na październik, listopad i grudzień; na styczeń i luty 2027 roku sprawdź przed wizytą stronę Co zwiedzać .
• Ile czasu: na sam obraz wystarczy pięć minut, ale prowadzi do niego cała trasa drugiego piętra. Zarezerwuj na nią godzinę.
• Spokojniej: muzeum samo wskazuje godziny 15:00-17:00 od wtorku do piątku jako najmniej tłoczne. W pierwszą i ostatnią środę miesiąca obowiązują wtedy na drugim piętrze ciche godziny, bez grup i oprowadzań.
• Dostępność: trasa drugiego piętra jest według zamku dostępna na całej długości, także dla wózków elektrycznych. Na krużganki wjeżdża się windą, z której można korzystać tylko w obecności pracownika.
• Dla kogo: dla wszystkich, którzy idą na wystawę o Annie Jagiellonce, i dla osób śledzących współczesne polskie malarstwo, którym rzadko trafia się powód, by wejść do komnat Wawelu.
• Kto może pominąć: ten, kto nie planuje trasy drugiego piętra. Poza listopadem 57 zł za jeden obraz to dużo; wtedy płótno jest dodatkiem do komnat, a nie powodem wizyty.
• Zakup: bilety sprzedaje bilety.wawel.krakow.pl z miesięcznym wyprzedzeniem, na konkretną godzinę wejścia, przy dziennych limitach.

Zobacz też

• Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej - wystawa główna: sześć sal na pierwszym piętrze zamku i znane portrety królowej, do 14 lutego 2027. Tam wisi teraz portret, którego miejsce zajął obraz Juszkiewicz.
• Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze - druga wystawa czasowa zamku, do 6 stycznia 2027, bez dopłaty z biletami „Zamek” i „Zamek piętro 1.”. Też współczesny projekt w zabytkowej siedzibie.
• Wojowniczki. Japońskie herstorie - w Muzeum Manggha do 11 listopada 2026. Inne spojrzenie na to, jak dawne obrazy przedstawiały kobiety: wojowniczki w japońskim drzeworycie ukiyo-e.
• Zamek Królewski na Wawelu - trasy, ceny, darmowe poniedziałki i dojazd w jednym miejscu.

Godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie interwencji .

Profil muzeum: Zamek Królewski na Wawelu .