Ekstazy. Bernini na Wawelu

Trzecia wawelska wystawa o emocjach w dawnej rzeźbie zmienia epokę: po rokokowych figurach ze Lwowa przychodzi barokowy Rzym Berniniego. Jej osią będzie najsłynniejsza grupa Berniniego, święta Teresa w chwili mistycznego uniesienia, pokazana przez szkic, rysunki i projekt ołtarza. Zamek Królewski na Wawelu otworzy ją 6 listopada 2026 roku, a zamknie 6 stycznia 2027 roku.

Zamek Królewski na Wawelu o wystawie:

„Ekstazy. Bernini na Wawelu” to kontynuacja dwóch ekspozycji prezentujących arcydzieła rzeźby nowożytnej - „Ekspresji” (2023) i „Emocji” (2024). Tym razem prezentowane zabytki skupiają się wokół pojęcia ekstazy, ukazując ludzkie stany uczuciowe - od wewnętrznego przeżywania emocji, przez ich zewnętrzną manifestację, po ekstremalne uniesienie. Na wystawie szczególne miejsce zajmą artefakty związane z „Ekstazą św. Teresy z Ávili” Gian Lorenzo Berniniego, m.in. bozzetto „Twarzy św. Teresy z Ávili”, rysunki oraz projekt ołtarza w kaplicy Cornaro. Ekstazę innych świętych pokażą m.in. dzieła związane ze św. Anastazją, Marią Raggi i św. Franciszkiem Ksawerym.

Czego się spodziewać

Zamek nie opublikował jeszcze osobnej strony tej wystawy, więc wszystko, co wiadomo, pochodzi z jego jesiennego programu i ze strony „Co zwiedzać”. Nie oczekuj marmurowej grupy z Rzymu: zamek jej nie zapowiada. Zobaczysz natomiast to, co poprzedza rzeźbę w kamieniu, czyli warsztat artysty.

Bozzetto to mały, szybko modelowany szkic rzeźby, zwykle z gliny albo terakoty. Rzeźbiarz sprawdzał na nim kompozycję i wyraz, zanim przystąpił do pracy w marmurze. Obok szkicu twarzy Teresy zamek zapowiada rysunki i projekt ołtarza kaplicy, w której grupa stoi do dziś.

Czego zamek jeszcze nie podał: liczby obiektów, sal, nazwisk kuratorów ani tego, kto pożycza prace. Nie pisze też, czy wszystkie wymienione dzieła wyszły spod ręki samego Berniniego, czy z jego warsztatu i kręgu.

Kontekst

Gian Lorenzo Bernini (1598-1680) urodził się w Neapolu, a niemal całe życie pracował w Rzymie dla kolejnych papieży. Jako architekt zaprojektował brązowy baldachim nad grobem św. Piotra i kolumnadę placu przed bazyliką. Jako rzeźbiarz stworzył między innymi „Apolla i Dafne” oraz Fontannę Czterech Rzek na Piazza Navona.

„Ekstazę św. Teresy” wykonał w latach 1647-1652 dla kardynała Federica Cornaro, który przeznaczył kaplicę w kościele Santa Maria della Vittoria na swoje miejsce pochówku. Biała marmurowa grupa pokazuje hiszpańską mistyczkę w chwili wizji, nad którą stoi anioł z włócznią. Z bocznych lóż kaplicy scenę obserwują wyrzeźbieni członkowie rodu fundatora.

Pomnik Marii Raggi, zakonnicy z wyspy Chios, która od 1584 roku żyła w Rzymie i zmarła w 1600 roku, Bernini wykonał w latach 1647-1653 z marmuru i złoconego brązu. Wisi na filarze kościoła Santa Maria sopra Minerva.

Poprzednie dwie wystawy cyklu, przygotowane we współpracy z Lwowską Narodową Galerią Sztuki, pokazywały rokokowe figury Johanna Georga Pinsla: w 2023 roku z kościoła w Hodowicy, w 2024 roku z Horodenki. Na konferencji przed otwarciem drugiej z nich dyrektor zamku Andrzej Betlej mówił według PAP : „były Ekspresje, są Emocje, kto wie co będzie dalej”.

Bilet i czas

• Listopad: wstęp bezpłatny. W ramach „Darmowego Listopada”, od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00-17:00, bezpłatna wejściówka na drugie piętro zamku obejmuje od 6 listopada także tę wystawę. Ostatnie wejście o 16:00. Wejściówki wydają kasy w dniu zwiedzania, od 8:45 do 16:00, a system online z tygodniowym wyprzedzeniem. Jedna osoba pobierze je najwyżej dla pięciu osób, pula jest ograniczona.
• Audioprzewodnik: zamek zaznacza, że bezpłatne listopadowe audioprzewodniki nie obejmują tej wystawy. Czy będzie do niej audioprzewodnik płatny, nie pisze.
• Poniedziałki i święta w listopadzie: poniedziałkowy bezpłatny program obejmuje pierwsze piętro zamku, Wawel Odzyskany i Międzymurze, a tej wystawy nie wymienia. 1 listopada zamek jest nieczynny. 11 listopada zamek otwiera tylko drugie piętro i Zbrojownię, a pozostałe wystawy zamyka; wejściówki wydaje wtedy wyłącznie system online. Czy tego dnia wejściówka na drugie piętro obejmuje także tę wystawę, zamek nie precyzuje.
• Grudzień i 2-6 stycznia: cennika wystawy na ten czas zamek jeszcze nie opublikował, a strona „Co zwiedzać” nie wymienia jej wśród płatnych wystaw czasowych. Przed wizytą sprawdź stronę „Co zwiedzać” .
• Data otwarcia: komunikat prasowy zamku z 24 września podawał 5 listopada. Program jesieni i strona „Co zwiedzać” podają zgodnie 6 listopada i od tego dnia wystawę zwiedzisz.
• Trzy wystawy na jednej wejściówce: ta sama listopadowa wejściówka obejmuje „Annę Jagiellonkę. Wszystkie twarze królowej”, a od 27 listopada także pokaz „Kobiety z naszyjnikiem z pereł” Vermeera z berlińskiej Gemäldegalerie. Warto przyjść 27, 28 albo 29 listopada, od piątku do niedzieli: zobaczysz wtedy wszystkie trzy bez opłaty.
• Ile czasu: liczby obiektów zamek nie podaje. Na samą wystawę zarezerwuj ostrożnie 30-45 minut, a na całe drugie piętro razem z „Anną Jagiellonką” i Berniniem około dwóch i pół godziny.
• Dla kogo: dla osób, które interesuje rzeźba barokowa i sam proces jej powstawania, oraz dla tych, którzy widzieli kaplicę Cornaro w Rzymie i chcą zobaczyć, jak ją projektowano.
• Kto może pominąć: ten, kto przychodzi na Wawel pierwszy raz i ma tylko godzinę. Wtedy lepiej wybrać same komnaty królewskie, a na szkice Berniniego wrócić innym razem.
• Po angielsku: angielska wersja strony „Co zwiedzać” ma krótki opis wystawy, bez zdania o innych świętych. Zamek nie podaje natomiast, czy podpisy na wystawie będą dwujęzyczne.

Zobacz też

• Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej - na Wawelu do 14 lutego 2027 roku. W listopadzie obejmuje ją ta sama bezpłatna wejściówka, więc obie wystawy zobaczysz podczas jednej wizyty.
• Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze - kolejna wystawa czasowa zamku, czynna do 6 stycznia 2027 roku, tak samo długo jak „Ekstazy”. W listopadzie nie jest bezpłatna: wchodzi się na nią z płatnym biletem „Zamek piętro 1.”.
• Vincent van Gogh: Wiejskie chaty pośród drzew - w Gmachu Głównym MNK do 31 grudnia 2026 roku. Jedyny obraz van Gogha w polskich zbiorach publicznych, dobry dodatek dla kogoś, kto przyjedzie na Wawel dla Vermeera.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie „Co zwiedzać” Zamku Królewskiego na Wawelu .

Profil muzeum: Zamek Królewski na Wawelu .