Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich. Opowieść o antyku
8 maja 2026 - 30 sierpnia 2026
W dniach 8 maja 2026 - 30 sierpnia 2026 wystawa „Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich. Opowieść o antyku” pokazała na Zamku Królewskim na Wawelu, według Radia Kraków, 40 starożytnych obiektów z dawnej kolekcji Karola Lanckorońskiego.
Zamek Królewski na Wawelu o wystawie:
Punktem wyjścia wystawy są obiekty znajdujące się obecnie w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu - dar Karoliny Lanckorońskiej oraz Fundacji Lanckorońskich z 2000 roku. Ten niewielki, lecz niezwykle cenny zespół stanowi fragment dawnej kolekcji hrabiego, która pod koniec XIX wieku [należała] do największych prywatnych zbiorów starożytności w Europie. Na wystawie zobaczymy m.in. naczynia używane podczas uczt: kantaros - puchar związany z kultem dionizyjskim, kyliks - płaska czara do wina oraz amfora - naczynie służące do przechowywania i transportu płynów. Uzupełniają je przedstawienia związane z kultem Dionizosa, w tym rzeźbiona protoma bóstwa. Wśród eksponatów znajduje się również portretowa głowa mężczyzny z dynastii julijsko-klaudyjskiej, pochodząca ze zbiorów Getty Museum, a także wyjątkowe obiekty rzemiosła artystycznego: brązowe lustro zdobione wizerunkami Dioskurów oraz tzw. gemma Lanckorońskiego z VI wieku n.e., przedstawiająca krzyż adorowany przez świętych Piotra i Pawła, nad którym widnieje popiersie Chrystusa.
Czego się spodziewać
Według Radia Kraków wystawa zajmowała cztery sale. Jedną z nich poświęcono zabytkom z kolekcji, których nie udało się odnaleźć ani sprowadzić: pokazano je na pocztówkach z reprodukcjami. LoveKraków dodawał, że nieobecne eksponaty, w tym monumentalny sarkofag z III wieku, przywołano dokumentacją i aranżacją przestrzeni.
Trzon wystawy tworzyły rzeźby, reliefy architektoniczne, ceramika i drobne przedmioty codziennego użytku ze starożytnej Grecji, Rzymu, Egiptu i Azji Mniejszej. Muzeum pokazało też obiekty z rodzinnego majątku Lanckorońskich w Rozdole, zabytki przekazane Uniwersytetowi Jagiellońskiemu oraz odlewy wykonane podczas ekspedycji archeologicznych w Azji Mniejszej.
Część obiektów wypożyczyły muzea z Europy i Stanów Zjednoczonych oraz kolekcje prywatne. Ministerialne wykazy chronionych prawem zagranicznych wypożyczeń wymieniają obok Getty Museum także Virginia Museum of Fine Arts, Akademisches Kunstmuseum w Bonn i Martin von Wagner Museum Uniwersytetu w Würzburgu, skąd przyjechał relief grobowy.
Kuratorami byli dr Joanna Winiewicz-Wolska i Bartłomiej Makowiecki, a aranżację, opartą na zasadach antycznej kompozycji i klasycznej geometrii, zaprojektował Bartosz Haduch. Była to trzecia wystawa zamkowego cyklu „Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich”.
Kontekst
Karol Lanckoroński urodził się 4 listopada 1848 roku w Wiedniu i tam zmarł 15 lipca 1933 roku. Był nie tylko kolekcjonerem, lecz także badaczem: w 1882 roku wziął udział w wyprawie Ottona Benndorfa do Licji, a w latach 1885-1886 zorganizował własną ekspedycję do Pamfilii i Pizydii. Zbadał i opisał ruiny tamtejszych starożytnych miast rzymskich.
Według bloga zamku jego zbiory sztuki starożytnej liczyły nieco ponad 400 zabytków: tyle udało się skatalogować w związku z wystawą. Na Wawelu pokazano więc mniej więcej co dziesiąty z nich.
Bilet i czas
Bilet: wystawa miała własną wejściówkę, normalną i ulgową, wydawaną w kasach i online w ograniczonej liczbie. Wpuszczały na nią także bilety „Zamek” i „Zamek piętro 1.”, więc kto i tak zwiedzał zamek z jednym z nich, nie musiał kupować osobnej wejściówki.
Gdzie: na wystawę czasową wchodziło się z dziedzińca arkadowego Zamku Królewskiego na Wawelu ; przy tym wejściu zbierali się też uczestnicy spotkań na wystawie. Piętra ani numerów sal muzeum nie podawało. Dojazd i aktualne godziny zwiedzania zamku podaje jego profil.
Ile czasu: przy tej skali wystarczała mniej więcej godzina; tyle trwało też oprowadzanie kuratorskie.
Dla kogo była: dla osób zainteresowanych sztuką starożytną i historią kolekcjonerstwa. Program towarzyszący kierowano do młodzieży i dorosłych (oprowadzania kuratorskie, wykład online dr Joanny Winiewicz-Wolskiej o wyprawach Lanckorońskiego), do rodzin z dziećmi (warsztaty o rzeźbie antycznej i polichromii) i do miłośników gier planszowych (rozgrywki śladami antyku). Kto mógł ją pominąć: ten, kto szukał wystawy na całe popołudnie; była to kameralna ekspozycja na jedną wizytę przy okazji zwiedzania zamku.
Co piszą o wystawie
- LoveKraków (07.05.2026, Kinga Poniewozik): relacja z otwarcia, według której nowoczesna aranżacja świadomie przełamywała stereotyp „białego antyku”, a sama wystawa była pierwszą próbą uporządkowania dziedzictwa Lanckorońskiego - link .
- Radio Kraków (07.05.2026, oprac. Jowita Gałka-Kucharska): relacja z otwarcia, która nazwała wystawę prawdopodobnie pierwszym pokazem sztuki starożytnej na Wawelu - link .
- Herito (25.05.2026, Magdalena Łanuszka): wpis w rubryce „Worth a look”, polecający wystawę bez własnej oceny - link .
Współkurator Bartłomiej Makowiecki mówił LoveKraków: „Ta kolekcja nigdy nie miała charakteru muzealnego”.
Po wystawie
Zamek nie przedłużył wystawy: jego archiwum wystaw czasowych podaje ten sam termin co strona wystawy i jej angielska wersja.
Po wystawie zostaje obszerny katalog, według muzeum pierwsza próba kompleksowego opracowania starożytnych zbiorów Karola Lanckorońskiego. Składa się z eseju Joanny Winiewicz-Wolskiej o tym, jak Lanckoroński gromadził antyki, i z katalogu kolekcji opracowanego przez Bartłomieja Makowieckiego. Sklep internetowy zamku sprzedaje wydanie polskie (Wydawnictwo wawelskie), a osobno także wydanie angielskie .
Na kanale zamku w serwisie YouTube jest film o wystawie.
Do zamknięcia wystawy nie udało się znaleźć recenzji: pisały o niej dwie relacje z otwarcia, przychylna LoveKraków i rzeczowa Radia Kraków, oraz polecający wpis Herito.
Na Wawelu można teraz zobaczyć:
- Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze - do 6 stycznia 2027 roku, z wejściem przez wystawę „Wawel Odzyskany”: wystawa o architekturze i poczuciu bezpieczeństwa, której punktem wyjścia są rzymskie bóstwa opiekuńcze domu, czyli najbliższy antykowi temat w obecnym programie zamku.
- Ekstazy. Bernini na Wawelu - do 6 stycznia 2027 roku: wystawa poświęcona Berniniemu, którą przygotowała kuratorka Joanna Sędziwy.
- Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej - na pierwszym piętrze zamku, do 14 lutego 2027 roku: wystawa poświęcona królowej Annie Jagiellonce.
- Wszystkie twarze królowej - interwencja - do 14 lutego 2027 roku, tak długo jak wystawa o Annie Jagiellonce: obraz Ewy Juszkiewicz, współczesna interwencja w temacie tej wystawy.
Profil muzeum: Zamek Królewski na Wawelu .
Kuratorka / Kurator
dr Joanna Winiewicz-Wolska, Bartłomiej Makowiecki
Bilety i dostępność
Wystawa miała własną wejściówkę, normalną i ulgową, wydawaną w kasach i online w ograniczonej liczbie. Wpuszczały na nią także bilety „Zamek” i „Zamek piętro 1.”.