Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej

Od 23 października Zamek Królewski na Wawelu pokaże Annę Jagiellonkę przez jej własne decyzje, listy i fundacje, a nie wyłącznie jako córkę, siostrę i żonę królów. W sześciu salach pierwszego piętra spotkają się wszystkie znane jej historyczne portrety. Bilet kosztuje 5 zł, a z biletem „Zamek piętro 1.” wejdziesz bez dopłaty.

Zamek Królewski na Wawelu o wystawie:

Przez wieki opowiadano o niej jako o córce Zygmunta Starego, siostrze Zygmunta Augusta i żonie Stefana Batorego. A kim była sama Anna?

O swoje miejsce musiała zabiegać, choć jej pochodzenia potrzebowali ci, którzy sięgali po polski tron. Tej jesieni na Wawelu przyjrzymy się jej własnej historii: decyzjom, które podejmowała, relacjom, które budowała i dziełom, które po sobie pozostawiła.

Czego się spodziewać

Wystawa zajmie sześć sal na pierwszym piętrze zamku, według wykazu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w skrzydle zachodnim. Według styczniowej depeszy PAP o planach zamku to największa z czterech wystaw czasowych zaplanowanych wtedy na 2026 rok. Zespół kuratorski tworzą Marta Golik-Gryglas, Dariusz Nowacki, Magdalena Ozga, dr Magdalena Piwocka i dr Joanna Winiewicz-Wolska. Liczby obiektów zamek dotąd nie podał.

Wystawa prowadzi chronologicznie przez życie bohaterki: od dzieciństwa na Wawelu, przez bezkrólewie po śmierci brata i małżeństwo z Batorym, po starania o tron dla siostrzeńca. Zamek zapowiada na swojej stronie między innymi:

• Miniatury z warsztatu Lucasa Cranacha Młodszego - portrety rodziny Zygmunta Starego, na których trzy najmłodsze królewny różnią się tylko medalionami z inicjałami.
• Listy Anny i Stefana Batorego - korespondencję, z której zamek wyprowadza obraz małżeństwa opartego na współpracy, a nie na chłodzie.
• Klejnot z profilem Batorego - pamiątkę po mężu, wydobytą z grobu królowej.
• Dary dla Kaplicy Zygmuntowskiej - wyroby złotnicze i tkaniny z jej fundacji.
• Portrety królowej - wszystkie znane wizerunki historyczne, w tym wiązane z Marcinem Koberem; część pokazana po konserwacji w programie zainicjowanym przez Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Z wykazu ministerstwa, który obejmuje ochroną prawną wypożyczenia z zagranicy, wynika, skąd przyjadą najcenniejsze obiekty. Z Kunsthistorisches Museum w Wiedniu przyjedzie półzbroja Stefana Batorego oraz portrety Batorego, Zygmunta III Wazy i Ernesta Habsburga. Drezno wypożycza dwa klejnoty z figurą św. Jerzego, Londyn puszkę zegara królowej Bony z 1525 roku, a Wolfenbüttel druk „Statuta y przywileie koronne” z 1570 roku. Z Dessau-Wörlitz przyjadą portrety Anny i Zygmunta Augusta z około 1600 roku.

Osobno, w komnatach zamku, zawiśnie jeden obraz Ewy Juszkiewicz - zamek nazywa go interwencją artystyczną towarzyszącą wystawie. W której komnacie, zamek nie podaje.

Kontekst

Anna Jagiellonka (1523-1596) urodziła się w Krakowie jako córka Zygmunta Starego i Bony Sforzy. Po bezpotomnej śmierci jej brata Zygmunta Augusta i ucieczce Henryka Walezego szlachta 15 grudnia 1575 roku okrzyknęła ją królem Polski. Warunkiem było małżeństwo ze Stefanem Batorym: koronacja i ślub odbyły się na Wawelu tego samego dnia, 1 maja 1576 roku.

Po śmierci Batorego poparła w 1587 roku kandydaturę siostrzeńca, Zygmunta III Wazy, syna jej siostry Katarzyny. Zmarła w Warszawie w 1596 roku i spoczywa w Kaplicy Zygmuntowskiej, której kopuła do dziś ma złote pokrycie z jej fundacji. Rok 2026 to 450. rocznica jej koronacji i 430. rocznica śmierci.

Marcin Kober, nadworny malarz Batorego, utrwalił ją między innymi w stroju koronacyjnym i we wdowim. Ewa Juszkiewicz, urodzona w 1984 roku w Gdańsku, maluje wersje dawnych portretów kobiet, w których twarz zastępują zwoje tkaniny, kwiaty albo muszle. Tytuł wystawy mówi o twarzach, a malarka słynie z ich zasłaniania.

Bilet i czas

Normalny 5 zł, ulgowy 3 zł, w kasach i online na bilety.wawel.krakow.pl. Obok „Lar i penatów” to najtańszy płatny bilet w cenniku zamku. Bez dopłaty wejdziesz z biletem „Zamek piętro 1.” (57/43 zł), który obejmuje też prywatne apartamenty królewskie, gabinet porcelanowy i Wawel Odzyskany. Bilet „Zamek” na oba piętra (95/71 zł) strona wystawy pomija, więc zapytaj o niego w kasie.

Wystawa będzie czynna od wtorku do niedzieli, 9:00-17:00, ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. Nieczynna 1 i 11 listopada, 24-26 i 31 grudnia. W poniedziałki jest zamknięta, więc darmowe poniedziałkowe wejściówki jej nie obejmują.

W listopadzie zasady są inne. W ramach „Darmowego Listopada” od wtorku do niedzieli wchodzisz na bezpłatną wejściówkę na drugie piętro zamku, która obejmuje także tę wystawę; ostatnie wejście 16:00. Wejściówki wydają kasy w dniu zwiedzania (8:45-16:00), a online są udostępniane z tygodniowym wyprzedzeniem; jedna osoba pobierze je najwyżej dla pięciu osób. Szczegóły są na stronie Co zwiedzać .

Uwaga na datę otwarcia: komunikat prasowy zamku i strona towarzyszącej konferencji podają 22 października, a strona wystawy i jesienny przegląd programu - 23 października. Planuj wizytę od 23 października.

Na sześć sal zarezerwuj 45-60 minut. Wystawa jest dla tych, których interesują kobiety u władzy, dynastia Jagiellonów i dawny portret, a z warsztatami 15 listopada także dla rodzin z dziećmi. Kto ma na Wawel jedną godzinę i jest tu pierwszy raz, niech wybierze komnaty królewskie. Angielskiej strony wystawy zamek nie opublikował i nie podaje, czy podpisy będą dwujęzyczne.

Wydarzenia towarzyszące

• 27-29.10.2026 - ogólnopolska konferencja naukowa „Anny Jagiellonki. Relacje kobiet i władzy”. Obrady 27 października w Sali Poselskiej na drugim piętrze zamku, 28 października w Centrum Wystawowo-Konferencyjnym i Sali Sigmunda w budynku nr 5, 29 października w Sali Sigmunda. Konferencja po polsku, bez opłaty konferencyjnej; czy wejdą słuchacze spoza grona referentów, strona nie mówi - program .
• 28.10.2026, 16:30-18:00 - w ramach konferencji debata „Syndrom Anny Jagiellonki. Czy kobiety w kulturze wciąż muszą czekać w kolejce do tronu?”, Sala Sigmunda w budynku nr 5, prowadzi Jacek Stawiski, redaktor naczelny „Tygodnika Powszechnego” - program .
• 15.11.2026, 11:00-13:00 - warsztaty rodzinne „Czy kobieta mogła zostać królem?” z cyklu Nasz Wawel Rodzinny: zwiedzanie wystawy, potem atrament galasowy i próby kaligrafii. Udział 60 zł od uczestnika, opiekun bezpłatnie; zbiórka przy makiecie Wawelu przed budynkiem Działu Rezerwacji - bilety .

Co piszą o wystawie

PAP, przedruk w dzieje.pl (01.01.2026): w zapowiedzi programu na 2026 rok dyrektor zamku prof. Andrzej Betlej przedstawił wystawę jako dopowiedzenie do „Obrazu Złotego Wieku” z 2023 roku - link . Mówi w niej: „Jest to wystawa stricte wawelska, łącząca się z tym miejscem, łącząca się z jedną z najważniejszych postaci polityki, ale i kultury końca XVI wieku”.

Recenzji przed otwarciem nie znaleziono (stan na 13 października 2026).

Zobacz też

• Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze - druga bieżąca wystawa czasowa na Wawelu, do 6 stycznia, za te same 5 zł albo w cenie biletu „Zamek piętro 1.”. Obie zobaczysz podczas jednej wizyty.
• Wojowniczki. Japońskie herstorie - w Muzeum Manggha, do 11 listopada. Historie kobiet, które dowodziły i walczyły, opowiedziane japońskimi drzeworytami.
• Cenne, najcenniejsze. Dzieła z Biblioteki Książąt Czartoryskich - w Muzeum Książąt Czartoryskich, tylko do 25 października, więc z wystawą o Annie pokrywa się przez trzy pierwsze dni. Rękopisy i druki, wśród nich polskie pierwodruki z XVI wieku, czyli z epoki Anny, oraz książki o królewskich proweniencjach.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie Zamku Królewskiego na Wawelu .

Profil muzeum: Zamek Królewski na Wawelu .