Korzenie i niebo. Polski rozdział w kolekcji Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki

Od 26 czerwca do 18 października 2026 roku Muzeum Narodowe w Krakowie pokazywało w sali Malarni w Sukiennicach obrazy dziewięciu polskich malarzy z Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki, po raz pierwszy wystawione w Polsce.

Muzeum Narodowe w Krakowie o wystawie:

Już w czerwcu będziemy mogli po raz pierwszy w Polsce, zobaczyć dzieła ze zbiorów Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki, jednego z najważniejszych muzeów ukraińskich.

Powstało ono w 1922 roku, jego zaś bogata i różnorodna kolekcja liczy czternaście tysięcy obiektów, głównie z zakresu malarstwa, od XIII wieku do czasów współczesnych. Trzon zbiorów Galerii stanowią dzieła z prywatnych kolekcji kijowskich, które zostały znacjonalizowane w czasach istnienia ZSRR - najcenniejsze i najbardziej z nich znane, to te Tereszczenków, Chanenków, jak również Oskara Hansena.

Istotne miejsce w zbiorach Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki zajmuje kolekcja dzieł polskich artystów XIX i pierwszej połowy XX wieku, niewielka, jednak bardzo interesująca. W Polsce dotychczas, w każdym razie wśród szerszego kręgu odbiorców sztuki, pozostawała ona nieznana.

Zespół Muzeum Narodowego w Krakowie, zaproszony przez kijowskie muzeum do współpracy, dokonał wraz z nim wyboru dzieł dziewięciu polskich malarzy. Reprezentują one różne epoki - od wczesnego romantyzmu aż do okresu międzywojennego i, co oczywiste, są bardzo różnorodne stylistycznie i ikonograficznie.

Czego się spodziewać

Na wystawie pokazano nieznane dotąd polskiej publiczności dzieła dziewięciu malarzy. Byli to Aleksander Orłowski (1777-1832), Henryk Siemiradzki (1843-1902), Wilhelm Kotarbiński (1848-1921), Stefan Bakałowicz (1857-1947), Jan Ciągliński (1858-1913), Leon Wyczółkowski (1852-1936), Leon Kowalski (1870-1937), Stanisław Żukowski (1873-1944) i Marian Stroński (1892-1977). Aranżację plastyczną przygotowała Anna Popławska-Szilder, a nad koordynacją projektu czuwał zespół: Gabriela Kuleczko, Katarzyna Stolarz, Aleksandra Kłaput, Katarzyna Myszor-Kucmierz i Anastazja Kowalenko.

Dyrektor MNK Andrzej Szczerski zwracał uwagę, że część pokazanych nazwisk to dziś artyści niemal zapomniani. Wymieniał zwłaszcza Stefana Bakałowicza, cenionego akademika, którego można na nowo odkryć z perspektywy kijowskiej kolekcji, oraz Mariana Strońskiego, malarza XX wieku bliskiego postimpresjonizmowi i École de Paris. Wilhelm Kotarbiński spędził w Kijowie około trzydziestu lat życia, co tłumaczy, dlaczego jego prace trafiły akurat tam, a nie do zbiorów polskich.

Kontekst

Większość pokazanych malarzy łączyła z Ukrainą tematyka obrazów albo miejsce urodzenia, a Kotarbiński przez blisko 30 lat pracował w Kijowie. Dlatego jego obrazy trafiły do kolekcji ukraińskiej, a nie polskiej, i jak cały ten zbiór pozostawały nad Wisłą praktycznie nieznane aż do tej wystawy.

Kijowska Narodowa Galeria Sztuki, założona w 1922 roku, działa mimo wojny. Jej zabytkowy budynek ucierpiał w rosyjskim ataku rakietowym w 2022 roku, a mimo to galeria pracuje dalej i wypożycza zbiory za granicę. Pełniąca obowiązki dyrektor generalnej galerii Oksana Pidsucha mówiła, że wystawę przygotowywano w ekstremalnych warunkach, podczas wojny na pełną skalę, którą Rosja prowadzi przeciwko Ukrainie. Kijowskie muzeum traktowało ją jako gest wdzięczności wobec Polski za wsparcie dla Ukrainy.

Bilet i czas

Wstęp na wystawę był w cenie biletu do oddziału - osobnego biletu na tę ekspozycję nie było. Bilet normalny kosztował 35 zł, ulgowy 25 zł, a rodzinny 70 zł. Uczniowie i studenci do ukończenia 26. roku życia płacili 1 zł za wstęp na ekspozycje stałe, a dzieci poniżej 7 lat zwiedzały bezpłatnie. We wtorki wstęp na wystawy stałe muzeum był bezpłatny; muzeum nie podawało, czy obejmowało to również tę wystawę czasową. Cztery sale ekspozycji stałej razem z wystawą zajmowały 60-90 minut. Był to adres dla kogoś, kto chciał zobaczyć malarstwo polskie w rzadko pokazywanym, ukraińskim kontekście, a nie dla szukających multimediów czy interaktywnych stacji.

Co piszą o wystawie

LoveKraków.pl (26.06.2026, Kinga Poniewozik): opisuje wystawę jako pierwszy tego rodzaju pokaz w Polsce i podkreśla, że projekt powstał mimo trwającej wojny, we współpracy dwóch muzeów - link

Zobacz też

• Moda Polska w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie - inna wystawa czasowa w sieci MNK, tym razem w Kamienicy Szołayskich.
• Satyra i komiks u Jana Matejki - Matejko, którego płótna wiszą na stałe w tych samych salach Sukiennic.
• Muzeum Książąt Czartoryskich - siostrzany oddział MNK pięć minut spacerem od Sukiennic.

Po wystawie

„Korzenie i niebo” zakończyły się 18 października 2026 roku; muzeum nie przedłużyło wystawy. Na stronach Muzeum Narodowego w Krakowie i kijowskiej galerii nie znaleziono informacji, by obrazy miały być pokazywane w innym miejscu.

Wystawie towarzyszył katalog wydany przez Muzeum Narodowe w Krakowie: 84 strony w miękkiej oprawie, w wersji polsko-ukraińsko-angielskiej, ISBN 978-83-7581-490-3. Można go kupić w e-Księgarni MNK , cena regularna wynosi 49 zł.

Jedyną relacją prasową, którą udało się otworzyć i sprawdzić, był tekst LoveKraków.pl z dnia otwarcia, który przedstawiał wystawę jako pierwszy taki pokaz w Polsce, przygotowany mimo wojny. Recenzji krytycznych nie znaleziono, a muzeum nie opublikowało danych o frekwencji.

W Sukiennicach pozostaje stała Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku . W Sali Siemiradzkiego wiszą jego „Pochodnie Nerona” z 1876 roku, więc jednego z malarzy tej wystawy można tam oglądać dalej. Muzeum Narodowe w Krakowie pokazuje teraz między innymi:

• „Oblicza Czapskiego” w Gmachu Głównym, do 31 stycznia 2027 roku - obrazy i rysunki Józefa Czapskiego, które na co dzień pozostają w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.
• „W paryskim atelier Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera” w Muzeum Stanisława Wyspiańskiego, do 31 grudnia 2026 roku - kameralny pokaz prac z lat paryskiej pracowni obu artystów, czyli znów polscy malarze tworzący za granicą.
• „Vincent van Gogh: Wiejskie chaty pośród drzew” w Gmachu Głównym, do 31 grudnia 2026 roku - jedyny obraz van Gogha w polskich zbiorach publicznych, wypożyczony z Kolekcji im. Jana Pawła II.

Profil muzeum: Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach .