Podziemna Nowa Huta - os. Szkolne 37

Czego się spodziewać

Podziemna Nowa Huta na os. Szkolnym 37 to oddział, w którym eksponatów prawie nie ma - i na tym polega. Pod dawnym Zespołem Szkół Mechanicznych nr 3 schodzi się do prawdziwego schronu przeciwlotniczego z lat 50., a wystawa stała „Stan zagrożenia” nie próbuje zapełnić go gablotami. Zostają wąskie korytarze, niskie stropy, filtry powietrza i makieta wzorcowego schronu. Niewygoda jest częścią przekazu.

Ekspozycja, przygotowana przez kuratorkę Agatę Klimek-Zdeb, idzie w stronę uniwersalną. Pyta, skąd bierze się odruch ukrycia się przed zagrożeniem, i pokazuje najciekawsze budowle schronowe świata - od kamuflażu po fortece. Do tego kilkuminutowy film o współczesnych lękach i o tym, czego wymagałoby przetrwanie, oraz przestrzeń z pytaniami kierowanymi wprost do zwiedzającego.

Historii dzielnicy tutaj nie usłyszysz i to nie jest niedopatrzenie. Opowieść o nowohuckiej sieci schronów - kilkuset obiektach wylanych w latach 50. razem z blokami, bo miasto i ogólnokrajowy program obrony cywilnej ruszyły w tym samym momencie - prowadzi drugi adres projektu, os. Szkolne 22.

Ten schron był pierwszym udostępnionym na trasie Podziemnej Nowej Huty i pozostał jej częścią kameralną. Wystawa główna na os. Szkolnym 22 ruszyła dopiero w czerwcu 2026 roku, więc przez wiele lat to właśnie „Stan zagrożenia” był całą Podziemną Nową Hutą.

Dla kogo: dla zainteresowanych zimną wojną, obroną cywilną albo architekturą Nowej Huty, i dla każdego, kto chce fizycznie poczuć, czym był schron sprzed siedemdziesięciu lat. Dzieci poniżej mniej więcej dziesiątego roku życia wyniosą z tego niewiele. Przy klaustrofobii odpuść - korytarze są ciasne, a wyjścia awaryjne jeszcze ciaśniejsze. Zejście prowadzi schodami; w obiekcie nie ma windy, a regulamin muzeum podaje, że możliwość zwiedzania przez osoby z niepełnosprawnością ruchową jest ograniczona.

Wskazówki

• Zacznij od os. Szkolnego 22, tu przyjdź drugi. Wystawa główna tłumaczy nowohucką sieć schronów, czyli to, po co większość ludzi przyjeżdża. Oba adresy dzieli około 300 metrów, wejścia są osobne, ale bilet na jedną wystawę obejmuje jednorazowe wejście na drugą w ciągu 7 dni od zakupu.
• Zarezerwuj 45 minut. Godzina, jeśli obejrzysz film i przeczytasz wszystko. Na oba schrony razem planuj dwie godziny.
• W środy wstęp jest bezpłatny, ale wejściówki są limitowane. Odbierz je wcześniej na bilety.muzeumkrakowa.pl zamiast liczyć na kasę w dniu wizyty.
• Popołudniowe okno jest węższe, niż wygląda. Ostatnie wejście indywidualne 30 minut przed zamknięciem, a grupy z przewodnikiem - 60 minut przed.
• Weź coś na wierzch nawet w lipcu. Pod ziemią jest chłodno przez cały rok, więc letnia wizyta wymaga kurtki bardziej niż zimowa.
• Szukaj drzwi szkoły, nie muzeum. Kasa mieści się w środku budynku; dalej prowadzą strzałki na podłodze i schody w dół.
• Nie przegap makiety wzorcowego schronu i przeglądu typów budowli schronowych - to one podnoszą wizytę powyżej poziomu „korytarz pod szkołą”.
• Oprowadzanie ma sens dopiero przy większej grupie. Kosztuje 220 zł od grupy.
• Spacer po schronowym dziedzictwie dzielnicy kosztuje 390 zł; przy dwóch osobach to nieopłacalne.

Jak dojechać

Tramwajem: z centrum w stronę Nowej Huty, do przystanku Zalew Nowohucki przy ul. Kocmyrzowskiej. Stamtąd niecałe 200 metrów, dwie do trzech minut pieszo. Następny przystanek, Struga, leży około 300 metrów od wejścia.

Pieszo od placu Centralnego: 10-12 minut aleją Róż i w głąb osiedla. Z Rynku Głównego cała droga z przesiadką na dojście zajmuje mniej więcej pół godziny.

Samochodem: parking jest przed szkołą, przy samym wejściu.

Wejścia szukaj pod portykiem o sześciu zdwojonych kolumnach - to główne drzwi dawnego Zespołu Szkół Mechanicznych nr 3, budynku projektu Jana Suligi z lat 50. Osiedle Szkolne powstawało w latach 1950-1955, więc schron pod spodem jest dokładnie rówieśnikiem szkoły.

W okolicy

Podziemna Nowa Huta na os. Szkolnym 22 to druga połowa tej samej trasy i wystawa, od której muzeum radzi zaczynać - pięć minut spacerem, wejście na tym samym bilecie w ciągu 7 dni od zakupu. Muzeum Nowej Huty w dawnym kinie Światowid przy placu Centralnym dokłada to, czego w schronie celowo brakuje: historię dzielnicy na powierzchni. Wracając tramwajem do centrum, warto wysiąść w Czyżynach przy Muzeum Lotnictwa Polskiego - jedna z największych kolekcji samolotów w Europie domyka dzień spędzony po tej stronie miasta.