Widok na Krakowianki - Tola Certowicz

Od 14 października 2026 roku do 3 stycznia 2027 roku Muzeum Krakowa pokazuje w Pałacu Krzysztofory kolejną odsłonę cyklu „Widok na Krakowianki”, poświęconą rzeźbiarce Toli Certowicz. Opowieść prowadzą jej listy z czasów, gdy przyjechała do Krakowa na naukę, a cały pokaz wpisano w wystawę stałą „Kraków od początku, bez końca”.

Muzeum Krakowa o wystawie:

Październik to miesiąc, w którym do Krakowa przybywają studentki rozpoczynające naukę. Przemierzają te same ulice, którymi ponad sto lat temu chodziła Tola Certowicz. Wiele dzieli ją od współczesnych studentek - żyła w zupełnie innych czasach, w których kobietom znacznie trudniej było zdobywać wykształcenie i rozwijać artystyczne ambicje. Tola była jedną z pierwszych kobiet przecierających szlaki kolejnym pokoleniom artystek.

W listach , pisanych z Krakowa, odkrywamy perspektywę młodej dziewczyny rozpoczynającej nowe życie w Krakowie. Tola dzieli się swoją codziennością, tęskni za bliskimi, zawiązuje przyjaźnie, zastanawia się, jak będzie wyglądać nauka na Wyższych Kursach dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego, cieszy się z kupna książek i nauki rysunku, niepokoi się towarzyskimi spotkaniami i układa sobie plan dnia. Z tych pozornie zwyczajnych zapisków wyłania się opowieść o młodej osobie, która odkrywa nie tylko Kraków, lecz także własną pasję i artystyczną drogę.

Czego się spodziewać

Nie szukaj osobnej sali. Muzeum nazywa pokaz interwencją artystyczną, a na plakacie zapowiada go jako „trasę na wystawie stałej”, więc ślady Toli Certowicz napotkasz po drodze, między eksponatami o dziejach miasta. Na tej samej trasie od 20 października trwa druga interwencja, z obrazami Anastasii Kurakovej.

Muzeum nie podaje liczby obiektów ani ich spisu. Plakat jest kolażem: kartka z zeszytu w linie z odręcznym pismem, wycięte oko i motyl. Opis na stronie dotyczy listów, nie rzeźb - kto liczy na jej prace w brązie czy marmurze, nie znajdzie w zapowiedzi ani słowa o nich.

Kuratorką jest Patrycja Chelbus-Grudzień. Muzeum nie zapowiedziało dotąd oprowadzania ani spotkań wokół tej odsłony cyklu.

Kontekst

Teofila Certowicz, nazywana Tolą, urodziła się w 1862 roku w Bryckim koło Lipowca, na dzisiejszej Ukrainie. Wcześnie straciła oboje rodziców; ojciec, lekarz, zginął w powstaniu styczniowym. W Krakowie uczyła się na Wyższych Kursach dla Kobiet, założonych przez Adriana Baranieckiego w 1868 roku, a jej nauczycielem był rzeźbiarz Marceli Guyski.

Potem wyjechała do Paryża i studiowała w Académie Julian, gdzie uczyła się także jej przyjaciółka, malarka Anna Bilińska. Po powrocie w latach 1897-1901 prowadziła w Krakowie Szkołę Sztuk Pięknych dla Kobiet, utrzymywaną z własnego posagu. Malarstwa i rysunku uczyli tam Jacek Malczewski i Włodzimierz Tetmajer, a ona sama uczyła rzeźby.

Skalę tego przedsięwzięcia widać po dacie: krakowska Akademia Sztuk Pięknych przyjęła kobiety dopiero w roku akademickim 1919/1920. Certowicz tego nie doczekała - w 1904 roku wstąpiła w Warszawie do Zgromadzenia Panien Kanoniczek, a zmarła w 1918 roku w Otwocku. Jej rzeźba „Morfeusz” z 1889 roku należy do zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie; polska Wikipedia pokazuje ją przy wejściu do ogrodu Pałacu Czapskich .

Cykl „Widok na Krakowianki” to seria kameralnych prezentacji na wystawie stałej, każda poświęcona innej krakowiance. Poprzednia odsłona, „Fenomen koszykarek Wisły Kraków”, była czynna od 1 lipca do 30 września 2026 roku i już się zakończyła.

Bilet i czas

• Bilet: osobnego biletu nie ma. Na prezentację wchodzi się z biletem na wystawę stałą: 34 zł, ulgowy 29 zł, rodzinny 68 zł (dwie osoby dorosłe i dwoje dzieci do 16 lat albo inny układ z cennika). Kto chce zobaczyć także wystawę czasową w pałacu, może kupić łączony „Bilet Pałacowy” za 45 zł, ulgowy 35 zł (cennik muzeum ).
• Bezpłatny wtorek: we wtorki wstęp na wystawę stałą jest wolny, a wejściówki są na bilety.muzeumkrakowa.pl i w kasie, dopóki starczy miejsc. Muzeum nie pisze wprost, że obejmuje to tę prezentację, ale skoro wchodzi się na nią z biletem na wystawę stałą, wtorkowa wejściówka powinna wystarczyć.
• Godziny: od wtorku do niedzieli 10:00-18:00, ostatnie wejście o 17:00, dla grup o 16:45. W poniedziałki pałac jest zamknięty, a w najbliższych tygodniach także 1 i 11 listopada oraz 24 i 25 grudnia. 18 grudnia oddział zamyka się o 14:00, a 31 grudnia wystawa stała czynna jest w godzinach 10:00-15:00. Godzin na 1 stycznia 2027 roku muzeum jeszcze nie podało - sprawdź je przed wizytą.
• Ile czasu: na samą wystawę stałą zarezerwuj 90 minut. Listy trzeba czytać, więc dolicz co najmniej kwadrans, jeśli przychodzisz właśnie dla Certowicz.
• Grudzień: od 9 grudnia 2026 roku do 28 lutego 2027 roku w tym samym budynku potrwa 84. Pokonkursowa Wystawa Szopek Krakowskich. Jedną wizytą zobaczysz wtedy listy i szopki; cenę wstępu na szopki sprawdź na stronie muzeum.
• Dla kogo: dla studentek i studentów, którzy właśnie zaczęli naukę w Krakowie - od nich muzeum zaczyna opis tej odsłony. Także dla każdego, kogo zajmuje historia kształcenia kobiet, i dla tych, którzy i tak wybierają się na wystawę stałą.
• Kto może pominąć: ten, kto niedawno zwiedzał wystawę stałą i nie ma ochoty na lekturę listów. Dla jednej prezentacji nie warto wtedy kupować biletu na całą trasę.
• Język: strona wystawy istnieje tylko po polsku, a muzeum nie podaje, czy listy mają tłumaczenia.

Zobacz też

• Pałac Krzysztofory - wystawa stała „Kraków od początku, bez końca” - ekspozycja, w którą wpisano listy Toli Certowicz; zwiedzasz ją z tym samym biletem.
• Kraków w pracach Anastasii Kurakovej - druga interwencja artystyczna na tej samej trasie, do 31 grudnia 2026 roku: współczesne widoki miasta oczami ukraińskiej malarki.
• Pod dzierganym niebem - instalacja - w tym samym pałacu, do 26 lutego 2027 roku: osłona przed słońcem z szydełkowych kwadratów krakowskich dziewiarek, wstęp bezpłatny.
• W paryskim atelier Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera - w Muzeum Wyspiańskiego, do 31 grudnia 2026 roku: dwaj krakowscy artyści, którzy tak jak Certowicz kształcili się w Paryżu.

Profil muzeum: Pałac Krzysztofory - Muzeum Krakowa .