Krakowska koronka klockowa - żywe dziedzictwo

Wystawa „Krakowska koronka klockowa - żywe dziedzictwo” pokazywała w dniach 18 września 2026 - 31 października 2026 w Pałacu Krzysztofory, oddziale Muzeum Krakowa, prace współczesnych krakowskich koronczarek, zebrane w jednej sali.

Muzeum Krakowa o wystawie:

W 2026 roku mija dziesięć lat od wpisania krakowskiej koronki klockowej na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Z tej okazji Stowarzyszenie Koronczarek Ziemi Krakowskiej wraz z Muzeum Krakowa - Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa zaprasza na wystawę „Krakowska koronka klockowa - żywe dziedzictwo”. Wpis na Krajową listę obejmuje nie tylko zachowane przedmioty czy historyczne wzory, lecz przede wszystkim wiedzę i umiejętności przekazywane pomiędzy kolejnymi osobami. Krakowska koronka klockowa pozostaje właśnie taką żywą praktyką. Ważne miejsce w historii krakowskiego koronkarstwa zajmują Olga Szerauc, Zofia Dunajczan i Jadwiga Węgorek, których działalność i projekty przyczyniły się do zachowania i rozwoju tej techniki. Istotną postacią dla badań nad polskim koronkarstwem jest również Maria Modés-Dudrewiczowa - wcześniej dyrektorka szkoły koronkarskiej w Zakopanem, a po przejściu na emeryturę związana z Krakowem. Własnym nakładem wydawała tu metodyczne podręczniki poświęcone różnym technikom koronkarskim. Jej dorobek jest obecnie przedmiotem dalszych badań i prób rekonstrukcji historycznych wzorów. Współczesne środowisko depozytariuszek tworzy kilkanaście aktywnie zajmujących się koronką kobiet, a Stowarzyszenie Koronczarek Ziemi Krakowskiej zrzesza około 20 osób. Wiedza i umiejętności przekazywane są indywidualnie oraz podczas regularnych wspólnych spotkań warsztatowych, służących nauce, wymianie doświadczeń i pracy nad wzorami. Na wystawie prezentowane są prace współczesnych krakowskich koronczarek. Obok realizacji wykorzystujących historyczne wzory znalazły się rekonstrukcje oraz projekty autorskie. Pozwala to zobaczyć różne sposoby podejmowania tradycji: od zachowania i przekazywania historycznych umiejętności po samodzielne projektowanie oraz ponowne odczytywanie dawnych rozwiązań technologicznych. Rekonstrukcja historycznej koronki może być czymś więcej niż odtworzeniem jej wyglądu. Analiza źródła i wzoru, rozpoznanie splotów, dobór materiału, odtworzenie sposobu prowadzenia nici i rozwiązywanie problemów wykonawczych pozwalają sprawdzać w praktyce informacje zachowane w dawnych wzornikach i podręcznikach. Praktyka wykonawcza staje się w ten sposób narzędziem poznawania historycznego warsztatu koronczarskiego. Dziesięć lat po wpisie krakowska koronka klockowa pozostaje tradycją przekazywaną, praktykowaną, badaną, rekonstruowaną i twórczo rozwijaną.

Czego się spodziewać

Muzeum opisuje wystawę jako interwencję artystyczną, pokazaną razem z Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa . Była częścią wystawy stałej „Kraków od początku, bez końca”: zajmowała w niej salę poświęconą strojowi krakowskiemu.

Wystawę przygotowały Muzeum Krakowa i Stowarzyszenie Koronczarek Ziemi Krakowskiej, a jej kuratorką była Justyna Łukaszewska-Haberkowa. Należała do programu Europejskich Dni Dziedzictwa 2026. Dofinansowano ją ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a patronat objęły nad nią Narodowy Instytut Dziedzictwa i Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie.

Kontekst

Koronkę klockową wykonuje się z wielu nici nawiniętych na klocki: koronczarka przeplata je w grupach po cztery, splatając i skręcając nici we wzór. Sama technika jest znana od XVI wieku. Krakowską koronkę klockową wpisano na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego 26 października 2016 roku, więc dziesiąta rocznica wpisu przypadła w czasie trwania wystawy.

Bilet i czas

Bilet: osobnego biletu nie było. Wstęp był w cenie biletu na wystawę stałą „Kraków od początku, bez końca”, a salę z koronkami można było oglądać w godzinach otwarcia wystawy stałej. Ceny tego biletu podaje profil muzeum.

Gdzie: na pierwszym piętrze Pałacu Krzysztofory ; adres i dojazd podaje profil muzeum.

Ile czasu: na same koronki w jednej sali wystarczało około 15-20 minut, doliczanych do zwiedzania wystawy stałej.

Dla kogo była: dla osób zainteresowanych rękodziełem i tkaniną oraz dla tych, którzy chcieli zobaczyć, jak dawne wzory podejmuje dziś jedno krakowskie środowisko koronczarek. Także dla każdego, kto i tak zwiedzał wystawę stałą. Kto mógł ją pominąć: ten, kto przyjechałby do Krzysztoforów wyłącznie dla niej; była przystankiem na trasie wystawy stałej, nie powodem do osobnej wizyty.

Po wystawie

Po zamknięciu wystawy koronka klockowa nie zniknęła z Pałacu Krzysztofory: kalendarium muzeum zapowiadało na 9 listopada 2026 warsztaty koronki klockowej, prowadzone przez członkinie Stowarzyszenia Koronczarek Ziemi Krakowskiej, z rezerwacją w Centrum Obsługi Zwiedzających.

Inne wystawy w Pałacu Krzysztofory:

• Pod dzierganym niebem - instalacja
• Widok na Krakowianki - Tola Certowicz
• Kraków w pracach Anastasii Kurakovej

Inne wystawy w Krakowie:

• Przecięcia. Wycinanki Anny Wencel
• Obywatelka Cepelia

Profil muzeum: Pałac Krzysztofory .