Muzeum Nowej Huty

Czego się spodziewać

Do 2028 roku tego muzeum się nie zwiedza. Dawne kino Światowid na os. Centrum E 1, czyli siedziba oddziału, jest placem budowy - trwa modernizacja i rozbudowa, a wystawy stałej po prostu nie ma. Jeśli planujesz popołudnie w Nowej Hucie, oprzyj je na dzielnicy, nie na tym adresie.

Skala robót tłumaczy długość zamknięcia. Powierzchnia użytkowa ma wzrosnąć z 1575 do około 4400 m kw., a w podziemiach ma stanąć nowa wystawa stała o dzielnicy i jej mieszkańcach. W projekcie są też sale edukacyjne, przestrzeń sąsiedzka z osobnym wejściem, kawiarnia, taras na dachu i letnie kino pod gołym niebem. Budżet wynosi 99 639 661,46 zł, z czego 76 466 590,90 zł pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a 23 173 071 zł z budżetu miasta.

Oddział nie zawiesił jednak działalności - on się przeprowadził. Biuro i zajęcia edukacyjne działają na os. Szkolnym 22, telefon i skrzynka mailowa odpowiadają, a cennik usług przewodnickich jest aktualny: oprowadzanie po filii schronowej kosztuje 220 zł, spacer po Nowej Hucie i spacer śladami nowohuckich schronów po 390 zł.

Komu ten adres przyda się dziś, a komu dopiero po otwarciu? Dziś - osobie, która i tak jest w Nowej Hucie i szuka kogoś, kto tę dzielnicę wytłumaczy, bo muzeum sprzedaje dokładnie taką usługę. Po otwarciu - każdemu, kogo interesują miasta projektowane od zera, codzienność PRL albo przemysłowa Polska. Sam budynek obejrzysz już teraz, z zewnątrz i za darmo: to wpisany do rejestru zabytków przykład późnego socrealizmu, stojący w pierzei placu Centralnego.

Wskazówki

• Oddział jest zamknięty na czas remontu. Godzin otwarcia ani cen biletów nikt nie publikuje, bo nie ma czego zwiedzać. Projekt inwestycji obejmuje lata 2024-2028; prasa lokalna podawała otwarcie na początek 2028 roku.
• Zamiast tego schrony. Podziemna Nowa Huta na os. Szkolnym 37 i na os. Szkolnym 22 są czynne od środy do niedzieli, 10:00-17:00, bilet 22 zł, ulgowy 16 zł, w środy wstęp bezpłatny.
• W poniedziałki i wtorki nie masz tu do czego przyjechać - obie filie schronowe są wtedy zamknięte. To najważniejsza informacja przy planowaniu dnia w starej Nowej Hucie.
• Oprowadzanie zamów wcześniej - telefonicznie (12 446 78 21) albo mailem (nowahuta@muzeumkrakowa.pl ). Spacer po dzielnicy kosztuje 390 zł.
• Termin otwarcia sprawdzaj na stronie oddziału. Przy inwestycji za sto milionów złotych daty się przesuwają, a nowa pojawi się najpierw tam.
• Na sam budynek zarezerwuj kwadrans. Fasada Światowida, pierzeje placu Centralnego i aleja Róż to do 2028 roku najlepsza część tej wizyty - i jedyna bezpłatna.
• Po otwarciu planuj więcej niż godzinę. Budynek urośnie prawie trzykrotnie, a wystawa stała ma zająć podziemia.

Jak dojechać

Tramwajem: z centrum na wschód aleją Jana Pawła II, do przystanku Plac Centralny im. R. Reagana. Z okolic Dworca Głównego to około pół godziny jazdy. Dawne kino Światowid stoi tuż przy placu, pod adresem os. Centrum E 1.

Pieszo: z placu Centralnego na os. Szkolne 22 i 37 idzie się 10-15 minut na północ, przez aleję Róż, czyli dawną oś reprezentacyjną założenia. Ten spacer jest najlepszym wstępem do tematu: kwartały z lat pięćdziesiątych, sklepy w parterach, zielone dziedzińce w środku bloków.

Samochodem: nie ma po co. Pod zamknięty budynek nie podjedziesz, a na os. Szkolne tramwaj i kwadrans marszu wystarczą.

W okolicy

Naturalnym zamiennikiem jest Podziemna Nowa Huta na os. Szkolnym 37 - schron przeciwlotniczy pod szkołą z wystawą „Stan zagrożenia”, czyli ta część nowohuckiej opowieści, która przez cały remont pozostała dostępna. Kilka minut dalej działa druga filia schronowa, Podziemna Nowa Huta na os. Szkolnym 22 , pod tym samym adresem co tymczasowe biuro oddziału. Wracając tramwajem do centrum, warto wysiąść w Czyżynach: Muzeum Lotnictwa Polskiego na terenie dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny domyka przemysłowo-techniczny wątek tej wycieczki.

Historia

Decyzję o budowie Nowej Huty podjęto 17 maja 1947 roku, pierwsze prace ruszyły 23 czerwca 1949, a 1 stycznia 1951 nowe miasto włączono do Krakowa. Tadeusz Ptaszycki zaprojektował je dla około stu tysięcy mieszkańców, z placem Centralnym i czterema wybiegającymi z niego arteriami. Hutę imienia Lenina otwarto 22 lipca 1954 roku. Stary rdzeń dzielnicy wpisano do rejestru zabytków w 2004 roku, a w 2023 uznano go za pomnik historii.

Kino Światowid, projekt Andrzeja Uniejewskiego, powstawało w latach 1955-1957. Dużą salę otwarto 21 lipca 1957 roku, małą 10 grudnia tego samego roku, a w podziemiach mieściły się dwa schrony przeciwlotnicze. Filmy grano tu do 1992 roku; w latach 2008-2012 działało w budynku Muzeum PRL-u, a w 2019 z połączenia tej instytucji z oddziałem „Dzieje Nowej Huty” powstało Muzeum Nowej Huty. Budynek wpisano do rejestru zabytków 29 maja 2015 roku.