Muzeum Bursztynu

Czego się spodziewać

Muzeum Bursztynu w Krakowie to dziś jedna ekspozycja wciśnięta między gabloty z biżuterią przy ulicy Świętego Jana 2 - i lepiej wiedzieć to przed wejściem. Od listopada 2023 roku muzeum pokazuje skróconą wersję wystawy „Bursztyn - jego piękno i dzieje” w ramach sąsiadującej Galerii Boruni; relacje zwiedzających sprzed zmiany opisywały ekspozycję o powierzchni około 250 metrów kwadratowych. Wstęp nic nie kosztuje, więc rachunek jest prosty: dwadzieścia do trzydziestu minut za rzeczy, których nie zobaczysz w żadnym sklepie z pamiątkami.

Najciekawsze są bryłki z inkluzjami - owadami, fragmentami paproci, łuskami ryb - oraz rzadki okaz z kropelką wody zamkniętą w środku. Obok bałtyckiego sukcynitu leżą kopale z Dominikany i Kolumbii, pokazane po to, żeby było widać różnicę między żywicą sprzed czterdziestu dziewięciu milionów lat a jej znacznie młodszymi krewnymi. Są też odmiany, o których mało kto słyszał: bursztyn kapuściany, ziemny, mozaikowy. Część okazów pochodzi ze zbiorów Muzeum Ziemi PAN w Warszawie.

Drugą połowę wizyty robi laboratorium. Muzeum bada autentyczność bursztynu spektroskopią w podczerwieni, czyli metodą, która wykrywa kwas bursztynowy - w sukcynicie jest go od trzech do ośmiu procent, a w imitacjach nie ma go wcale. Badanie kosztuje 30 zł, z certyfikatem autentyczności 50 zł. Spektrometr jest jedynym takim urządzeniem w Krakowie.

Dla kogo: dla ciekawych bursztynu i dla tych, którzy zamierzają go kupić i wolą wcześniej wiedzieć, na co patrzą. Kto szuka pełnowymiarowego muzeum, wyjdzie rozczarowany - w opiniach wraca zarzut, że to bardziej salon sprzedaży niż wystawa, i sporo w nim racji. Kto chce kolekcji geologicznej z prawdziwego zdarzenia, znajdzie ją dziesięć minut dalej, w Muzeum Geologicznym ING PAN przy Senackiej.

Wskazówki

• Zarezerwuj 20-30 minut. Tyle według muzeum trwa wizyta. Z badaniem własnego okazu w laboratorium - około pół godziny więcej.
• Otwarte codziennie do 20:00. To rzadkość w Starym Mieście: kiedy Sukiennice i Podziemia Rynku są już zamknięte, tutaj wciąż wejdziesz. Rezerwacja niepotrzebna, wchodzi się z ulicy.
• Przynieś własny bursztyn. Spektrometr bada okazy przyniesione przez zwiedzających: 30 zł bez certyfikatu, 50 zł z certyfikatem autentyczności. Zadzwoń wcześniej (513 511 512), żeby osoba wykonująca badanie była na miejscu. To jedyny powód w Krakowie, żeby przyjść tu z biżuterią kupioną gdzie indziej.
• Wstęp wolny, biżuteria już nie. Dwa niezależne źródła zwiedzających określają ceny w galerii jako wysokie. Darmowe wejście nie jest zaproszeniem do szybkiego zakupu pod wpływem chwili.
• Nie przegap kropli wody. Bryłka z zamkniętą w środku wodą jest rzadsza niż inkluzja owada i łatwo ją w gablocie przeoczyć.
• Opisy i obsługa. Muzeum podaje, że opisy są po polsku i po angielsku; relacje zwiedzających wymieniają też chiński. Recenzenci anglojęzyczni chwalą obsługę za rzeczowe odpowiedzi.
• Dostępność. Według strony muzeum w 2019 roku powstał plan zwiedzania dostosowany do potrzeb osób niewidomych i niedowidzących; o pozostałe udogodnienia zapytaj telefonicznie przed wizytą.

Jak dojechać

• Pieszo: od płyty Rynku Głównego dwie minuty ulicą Świętego Jana na północ, po prawej stronie. Z dworca Kraków Główny około dziesięciu minut przez Planty i ulicę Świętego Jana.
• Tramwaj: przystanek Teatr Słowackiego, dalej sześć do siedmiu minut pieszo przez plac Świętego Ducha i ulicę Świętego Jana. Od strony południowej podobnie wypada przystanek Plac Wszystkich Świętych.
• Autobus: linie zatrzymujące się przy Teatrze Słowackiego i na Starym Kleparzu stawiają cię w tej samej odległości spaceru.
• Samochodem: strefa ograniczonego ruchu wyklucza podjazd pod wejście. Najbliższy duży parking podziemny to plac na Groblach, około piętnastu minut pieszo.

W okolicy

Tą samą ulicą, kilkadziesiąt metrów dalej, stoi Muzeum Książąt Czartoryskich z „Damą z gronostajem" - naturalna para, bo bursztyn zajmuje kwadrans, a Czartoryscy dwie godziny. Na Rynku działa Galeria Sztuki Polskiej w Sukiennicach z malarstwem XIX wieku, a pod płytą placu - Podziemia Rynku , gdzie bursztyn wraca jako towar szlaku handlowego prowadzącego przez średniowieczny Kraków.

Historia

Muzeum jest prywatne i wyrosło z handlu, a nie z kolekcji publicznej. Założył je Tomasz Mikołajczyk, bursztynnik uhonorowany w 2012 roku tytułem Bursztynnika Roku, i to jego zbiór stanowi trzon wystawy „Bursztyn - jego piękno i dzieje”. Wypożyczenia z Muzeum Ziemi PAN w Warszawie dołożyły do niej okazy o wartości naukowej, a laboratorium ze spektrometrem uczyniło z adresu przy Świętego Jana miejsce, w którym kupujący może sprawdzić towar, zanim za niego zapłaci.

Listopad 2023 roku był cezurą: muzeum ograniczyło ekspozycję i przeniosło ją do przestrzeni Galerii Boruni. Dawna, obszerniejsza wystawa znana z relacji sprzed zmiany już nie istnieje, a część przewodników turystycznych i katalogów wciąż opisuje ją tak, jakby nic się nie wydarzyło - stąd rozbieżność między tym, czego zwiedzający się spodziewają, a tym, co zastają.