Stan posiadania. Topografia Kolekcji MOCAK-u - część I

Od 24 lipca do 18 października 2026 roku MOCAK pokazywał na poziomie 0 ponad sto prac 83 artystek i artystów ze swojej Kolekcji, ułożonych w pięć rozdziałów wystawy o kryzysie samego muzeum.

MOCAK o wystawie:

„Z prochu powstałeś, to wstań i się otrzep”, mawiał Rafał Wojaczek w filmie Lecha Majewskiego, neutralizując znaną wszystkim frazę o nieuchronnym końcu. Filmu nie zobaczycie na wystawie Stan posiadania, tak jak wielu innych rzeczy. Ta wystawa zbudowana jest na doświadczeniu braku: czasu i stabilności, a przede wszystkim środków finansowych - braku wynikającego z implozji budżetu instytucji i wyczerpania zasobów niezbędnych do realizacji planowanych działań. Podobnie jednak jak Wojaczek w wypowiadanym przez siebie zdaniu, staramy się przechwycić ten brak rozumiany jako kryzys i znaleźć nowe, inne modele pracy nad wystawą problematyzującą Kolekcję MOCAK-u.

W narracjach dotyczących muzeum stale powraca motyw zapaści: mówi się o „wieloletnim kryzysie”, „obecnym kryzysie”, a samą instytucję określa się nawet mianem ruiny. Tworząc wystawę Stan posiadania, próbujemy jednak użyć słowa „kryzys” na własnych zasadach - przekształcić je w narzędzie i punkt wyjścia do dalszych opowieści i (auto)analiz.

Czego się spodziewać

Wystawa była podzielona na pięć metaforycznych rozdziałów - Ruiny, Zakamarki, Błota, Szafy i Wiosny - przez które prowadziła opowieść o Kolekcji i o samej instytucji w momencie przełomu. Był to autorefleksyjny portret muzeum, przygotowany przez cały jego zespół i zbiegający się z piętnastą rocznicą udostępnienia publiczności pierwszej wystawy w obecnej siedzibie. Kuratorem był Kamil Kuitkowski. Ekspozycja zajmowała poziom 0 budynku przy ul. Lipowej 4, a część prac nigdy wcześniej nie była publicznie prezentowana.

Łukasz Gazur, który zrecenzował wystawę w XYZ.pl, wskazał m.in. te prace:

• Teresa Murak - jej praca otwierała wystawę w niemal pustej sali, w której słychać było śpiew ptaków i odgłosy natury.
• Justyna Smoleń - „gliniasta” rzeźba-totem w rozdziale Błota, którego nazwa odsyłała do Zabłocia, dzielnicy muzeum.
• Agata Siwek, „Original Souvenirs Auschwitz-Birkenau” (2002) - kiosk z „gadżetami z Auschwitz”: koszulki w pasy, torby, breloczki, rzeźby. Praca pytała o komercjalizację Zagłady, a oglądało się ją na terenie dawnej fabryki Schindlera.
• Katarzyna Kozyra, „Święto wiosny” - zamykała wystawę; artystka odtwarza w niej choreografię Wacława Niżyńskiego do baletu Igora Strawińskiego z udziałem osób starszych.

W trzyminutowym filmie, który MOCAK opublikował na swoim kanale, kurator Kamil Kuitkowski opowiada o założeniach wystawy i o pracy z Kolekcją.

Kontekst

MOCAK powstał w 2011 roku w dawnej fabryce Oskara Schindlera na krakowskim Zabłociu i od początku koncentruje się na sztuce po 1989 roku. W Kolekcji są jednak też prace wcześniejsze - na tej wystawie choćby dzienniki Janiny Turek z lat 1943-2000. W ostatnich latach instytucja przechodziła głęboki kryzys organizacyjny i finansowy, z dwiema zmianami na stanowisku dyrektora w ciągu półtora roku, co szeroko komentowała prasa kulturalna. „Stan posiadania” był, jak wskazuje tytuł, pierwszą częścią prezentacji Kolekcji, w której muzeum otwarcie zmierzyło się z tym kryzysem i uczyniło z niego temat wystawy, zamiast go ukrywać.

Bilet i czas

Na wystawę obowiązywał zwykły bilet do MOCAK-u: normalny 30 zł, ulgowy 20 zł, rodzinny 65 zł. Bezpłatny czwartek jej nie obejmował: wolny wstęp dotyczył tylko wystaw Kolekcji na poziomie -1, a na wystawy czasowe obowiązywał w czwartki bilet ulgowy.

W środy od 16:00 do 19:00 muzeum miało ciche godziny, z wyciszonymi lub wyłączonymi pracami emitującymi głośny dźwięk albo intensywne światło. Tekst kuratorski i wstępy do pięciu rozdziałów MOCAK udostępnił także w języku prostym i w polskim języku migowym, na osobnej stronie , która nadal jest dostępna.

Na obejrzenie pięciu rozdziałów trzeba było zarezerwować co najmniej godzinę. Wystawa najwięcej dawała osobom zainteresowanym sztuką konceptualną i kondycją instytucji muzealnych, mniej szukającym lekkiej, efektownej wystawy rodzinnej.

Co piszą o wystawie

• LoveKraków.pl (22.09.2026, Filip Zapał): artykuł o wychodzeniu muzeum z kryzysu finansowego; pełniący obowiązki dyrektora Grzegorz Kuźma przedstawia w nim wystawę jako projekt wypracowany wspólnie przez zespół, a nie narzucony przez dyrektora - link
• Magazyn Szum (17.08.2026): w dziale „Do zobaczenia” magazyn publikuje tekst kuratorski muzeum z fotografiami Rafała Sosina; to materiał instytucji, nie recenzja - link
• XYZ.pl (01.08.2026, Łukasz Gazur): recenzja, która za największą siłę wystawy uznaje jej zakorzenienie w miejscu: rozdziały czyta zarazem jako metafory i jako mapę Zabłocia z dawną fabryką Schindlera. Autor docenia, że muzeum nie ukrywa kryzysu, lecz czyni z niego temat - link
• LoveKraków.pl (23.07.2026, Filip Zapał): zapowiedź z dnia przed otwarciem, która osadza wystawę w kontekście dwóch odwołań dyrektorów i problemów finansowych muzeum. Tekst opisuje ją jako próbę potraktowania kryzysu jako punktu wyjścia do zmian - link

Do zamknięcia wystawy ukazała się jedna recenzja (XYZ.pl), przychylna; pozostałe teksty to zapowiedź, materiał muzeum i artykuł o sytuacji instytucji.

Aktualizacje

• 2026-10-18 - wystawa zakończyła się w zapowiedzianym terminie, bez przedłużenia; 21.10.2026 MOCAK wymienia ją już w archiwum wystaw na stronie wystaw .
• 2026-10-13 - daty wystawy (24.07-18.10.2026) potwierdzone na stronie MOCAK-u, bez przedłużenia. Muzeum ogłosiło na 18.10 o 12:00 finisażowe oprowadzanie po wystawie w języku angielskim.
• 2026-10-07 - daty wystawy (24.07-18.10.2026) ponownie potwierdzone na stronie MOCAK-u. Muzeum ogłosiło przy wystawie rodzinny spacer 11.10 i finisaż z kuratorem 18.10; warsztaty „Tego nie dowiesz się od AI” przeniosło z 3 na 10 października.
• 2026-09-22 - daty (24.07-18.10.2026) potwierdzone na stronie MOCAK-u. Dodano terminy wydarzeń do 17.10.2026, prace wskazane w recenzji XYZ.pl, zasady czwartkowego wstępu (bezpłatny czwartek nie obejmuje tej wystawy) i ciche godziny w środy. Poprawiono opis dwóch wcześniejszych tekstów prasowych: materiał w Magazynie Szum to tekst kuratorski muzeum, a tekst LoveKraków.pl z 23.07.2026 to zapowiedź, nie recenzja.
• 2026-09-13 - uzupełniono kuratora (Kamil Kuitkowski), praktyczne informacje o bilecie i godzinach oraz przegląd prasy na podstawie strony MOCAK-u i dwóch recenzji. Daty wystawy (24.07-18.10.2026) pozostają bez zmian - żadne źródło nie potwierdziło przedłużenia.

Zobacz też

• Wystawy Kolekcji MOCAK-u na poziomie -1 - stała prezentacja zbiorów muzeum, z których zbudowano „Stan posiadania”; w czwartki wstęp na nie jest bezpłatny.
• Fabryka Emalia Oskara Schindlera - oddział Muzeum Krakowa w sąsiednim budynku przy Lipowej, dla tych, których w recenzji XYZ.pl zaciekawiło zakorzenienie wystawy w historii tego miejsca.

Po wystawie

„Stan posiadania” zakończył się 18 października 2026 roku. Na ostatni dzień MOCAK zapowiedział finisaż z kuratorem w ramach programu Fortu Sztuki 3026 i ostatnie otwarte oprowadzanie w języku angielskim. Muzeum nie ogłosiło dotąd drugiej części „Topografii Kolekcji MOCAK-u”: 21 października 2026 roku nie wymienia jej ani strona wystawy, ani lista zapowiedzi. Nie znaleziono też informacji, by wystawa miała być pokazywana gdzie indziej.

Katalogu wystawy nie znaleziono: materiały prasowe muzeum w „Planach wydawniczych 2026” wymieniają inne publikacje. Strona wystawy z tekstem kuratorskim i film z kuratorem pozostają dostępne w archiwum MOCAK-u .

Jedyną recenzję opublikował Łukasz Gazur w XYZ.pl: za największą siłę wystawy uznał jej zakorzenienie w Zabłociu i dawnej fabryce Schindlera. Portal LoveKraków.pl pisał o niej głównie w kontekście kryzysu finansowego muzeum; danych o frekwencji nie znaleziono.

W MOCAK-u do 31 października 2026 roku trwa „Fort Sztuki 3026” - archiwum krakowskiego Stowarzyszenia Fort Sztuki rozproszone po przestrzeniach muzeum, z pokazami filmów i performansami. Kolejną wystawę czasową, „Eleanor Antin. Retrospektywa” , muzeum zapowiada na poziomie 0 od 5 grudnia 2026 do 21 marca 2027 roku.

Wątki „Stanu posiadania” podejmują też inne wystawy w Krakowie:

• „Fabryka Schindlera - historie miejsca” - Muzeum Krakowa opowiada w sąsiednim budynku przy Lipowej dzieje terenu, na którym stoi MOCAK, od przemysłowego Zabłocia po „Telpod” i „Solidarność”.
• „Byłem asystentem Tadeusza Kantora. Andrzej Wajda” - Cricoteka pokazuje dokumenty z filmowej wersji „Umarłej klasy”; Kantor był jednym z artystów obecnych w „Stanie posiadania”.
• „Zofia Kulik. Zamiast rzeźby. Przypisy” - MuFo przy Rakowickiej pokazuje dyplom z 1971 roku jednej z czołowych postaci polskiej neoawangardy, dla tych, których w MOCAK-u przyciągnęła sztuka konceptualna.

Profil muzeum: MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie .