Yiannis Kranidiotis. Punkt krytyczny / Tipping Point

W sali audiowizualnej MOCAK-u metronomy greckiego artysty Yiannisa Kranidiotisa przyspieszają w rytm danych o klimacie, aż w kulminacji wszystkie naraz milkną. Instalacja należy do 15. edycji festiwalu Patchlab i jest czynna tylko cztery dni, od 15 do 18 października 2026 roku. Otwarcie: 15 października, godz. 11:00.

MOCAK o wystawie:

Jak zachować zdolność do świadomego wyobrażania sobie przyszłości poza logiką predykcji i optymalizacji? To pytanie staje się punktem wyjścia tegorocznego Patchlab Digital Art Festival, który odbędzie się w Krakowie od 15 do 18 października.

Jubileuszowa edycja festiwalu stanie się okazją do spojrzenia na piętnaście lat przemian sztuki cyfrowej i kultury Art & Tech przez pryzmat technologicznych przełomów, obietnic i rozczarowań. Od 2012 roku Patchlab prezentuje nowe zjawiska na styku sztuki, nauki i technologii oraz przygląda się temu, jak kolejne innowacje zmieniają nasze doświadczenie rzeczywistości, wyobraźnię i relacje ze światem.

W MOCAK-u zaprezentowana zostanie z kolei kinetyczna instalacja „Punkt krytyczny / Tipping Point” Yiannisa Kranidiotisa pokazująca, jak modele i prognozy mogą przekształcać niewidzialną przyszłość w fizyczne doświadczenie tu i teraz.

Czego się spodziewać

To pokaz jednej pracy w jednej sali, a nie wystawa wielu obiektów. Według strony festiwalu Patchlab na instalację składa się 21 metronomów zbudowanych specjalnie na jej potrzeby. Ich tempem sterują dane środowiskowe o pięciu głównych punktach krytycznych klimatu Ziemi, od początku XX wieku aż po modele przyszłych zmian.

Dźwięk jest tu równie ważny jak ruch i światło. Rytm zaczyna się spokojnie, stopniowo przyspiesza i przechodzi w kakofonię, po czym wszystkie metronomy nagle stają. Ta cisza oznacza w pracy przekroczenie progu, za którym zmiany mogą stać się trudne albo niemożliwe do odwrócenia. Kto wejdzie w środku cyklu, niech zostanie do jego końca, bo bez tej ciszy praca traci puentę.

Na stronie artysty praca z 2024 roku ma 24 metronomy i projekcję wideo, a jej przebieg dzieli się na pięć tematycznych części, po jednej na każdy punkt krytyczny. Festiwal podaje dla Krakowa 21 metronomów i nie wspomina o projekcji, więc krakowska wersja może się różnić od tamtego opisu.

Instalację zamówiło Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (Joint Research Centre) w programie SciArt Resonances IV. Współpracę naukową zapewnił Frank Dentener z tego ośrodka. Kuratorką pokazu jest według strony festiwalu Elwira Wojtunik-Láng, dyrektorka artystyczna Patchlabu.

Kontekst

Yiannis Kranidiotis pracuje światłem, ruchem, dźwiękiem i danymi. Według biogramu na stronie festiwalu ukończył fizykę na Uniwersytecie w Patras oraz optykę i technologie laserowe na University of Essex. Obecnie przygotowuje doktorat na Uniwersytecie Ateńskim. W jego pracach wracają sonifikacja danych o egzoplanetach, falach grawitacyjnych i wietrze słonecznym, a także kryzys klimatyczny i zanieczyszczenie plastikiem.

Kraków nie ogląda tej pracy jako pierwszy. Strona artysty wymienia trzy wcześniejsze pokazy: w belgijskim centrum sztuki cyfrowej iMAL w maju 2024 roku, na 21. Athens Digital Arts Festival w kwietniu 2025 roku i na konferencji Global Tipping Points w Exeter w czerwcu 2025 roku.

Patchlab to krakowski festiwal sztuki cyfrowej, organizowany od 2012 roku przez Fundację Photon. Według strony festiwalu jej założyciele, Elwira Wojtunik i Popesz Csaba Láng, są zarazem jego kuratorami, a festiwal otrzymał znak jakości EFFE Label przyznawany przez European Festivals Association. Hasło tegorocznej edycji brzmi „Dream Sim”, a wydarzenia odbywają się w kilku miejscach, wśród nich w Pałacu Potockich, Muzeum Manggha, Cricotece, Aptece Designu i Hevre+1.

Bilet i czas

Strona wystawy podaje bilet za 10 zł, do kupienia w kasie muzeum. Przycisk zakupu na tej samej stronie prowadzi do ogólnego sklepu internetowego MOCAK-u, ale tekst wskazuje kasę. Cennik muzeum nie ma dla wystawy osobnej pozycji.

Muzeum nie pisze, czy bilet za 10 zł wpuszcza także na inne wystawy, ani czy zwykły bilet (normalny 30 zł, ulgowy 20 zł) obejmuje salę audiowizualną. Kto chce zobaczyć więcej niż tę jedną pracę, powinien zapytać o to w kasie przed zakupem. Strona biletów Patchlabu nie wymienia tej wystawy, a żadna ze stron nie mówi, czy obejmuje ją karnet festiwalowy.

Czwartek 15 października nie daje darmowego wstępu na tę wystawę. W czwartki MOCAK wpuszcza bezpłatnie tylko na wystawy Kolekcji na poziomie -1, a na pozostałe wystawy sprzedaje wtedy bilet ulgowy zamiast normalnego. Czy ta zasada zmienia cenę 10 zł, muzeum nie podaje.

Wystawa jest czynna w godzinach otwarcia muzeum, 11:00-19:00, przez wszystkie cztery dni, od czwartku do niedzieli; zamknięty poniedziałek wypada już po jej końcu. Kasa sprzedaje bilety do 18:30. Finisaż zaplanowano na niedzielę 18 października na 18:00, godzinę przed zamknięciem muzeum.

Zarezerwuj około pół godziny: ani muzeum, ani festiwal nie podają długości jednego cyklu, a sens pracy odsłania się dopiero przy ciszy na końcu. Najwięcej da osobom, które interesuje sztuka oparta na danych naukowych i kryzys klimatyczny. Osoby wrażliwe na hałas powinny wiedzieć, że kulminacja to kakofonia ponad dwudziestu metronomów. Kto woli przegląd wielu prac niż jedną instalację, znajdzie w tym samym budynku wystawę Kolekcji „Stan posiadania”, na której według muzeum pokazano ponad 100 prac; jest czynna do 18 października.

Wydarzenia towarzyszące

• 18.10.2026, 18:00 - finisaż wystawy - zapowiedź finisażu

Zobacz też

• Stan posiadania. Topografia Kolekcji MOCAK-u - część I - wystawa Kolekcji MOCAK-u, czynna do 18 października, czyli dokładnie do końca „Punktu krytycznego”.
• Katarzyna Krakowiak-Bałka. Ekologie współtworzenia - projekt site-specific zbudowany na rocznej rezydencji artystki, który traktuje gmach MOCAK-u jak żywy organizm; także kończy się 18 października.
• Fort Sztuki 3026 - archiwum, kino i performanse Fortu Sztuki w MOCAK-u; program rusza 16 października, a wystawa w Galerii Beta trwa od 18 do 31 października.
• Teraz wszystko będzie inaczej - wideo i zdjęcia Karoliny Breguły o wyburzanych domach i zmieniającym się wybrzeżu Tajwanu w Muzeum Manggha, które gości też jeden z wieczorów audiowizualnych Patchlabu; do 25 października.

Profil muzeum: MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie .