Eleanor Antin. Retrospektywa

Eleanor Antin od lat 70. buduje dużą część swojej sztuki z postaci, w które sama się wciela: króla, baleriny, pielęgniarki. MOCAK pokaże jej retrospektywę od 5 grudnia 2026 do 21 marca 2027 roku na poziomie 0, jako trzeci przystanek wystawy po Luksemburgu i Vaduz.

MOCAK o wystawie:

Eleanor Antin należy do najważniejszych amerykańskich artystek ostatnich 50 lat, a jej prace zalicza się do klasyki sztuki feministycznej. Twórczyni wywodzi się z nowojorskiego nurtu konceptualnego, lecz jego intelektualny rygor połączyła z wrażliwością na kwestie kulturowe i społeczne typową dla Zachodniego Wybrzeża, gdzie spędziła większość swojego życia. Antin porusza tematy związane z płynnymi tożsamościami, płcią i klasą społeczną. Wykorzystuje różnorodne media, które łączy ze sobą w zależności od charakteru realizacji. Najczęściej są to: instalacja, malarstwo, rysunek, pisanie, fotografia, performans i film.

Antin jest znana i doceniana na Zachodzie, jej dzieła znajdują się w najważniejszych kolekcjach oraz opracowaniach z zakresu historii sztuki. W Polsce do tej pory prezentowano pojedyncze prace artystki. Wystawa Eleanor Antin. Retrospektywa będzie zatem nie tylko pierwszym całościowym pokazem jej dorobku w naszym kraju, ale też okazją do poznania bogactwa ideowego tej twórczości, ściśle związanego ze sztuką awangardową powstającą od lat 60. zeszłego wieku do dzisiaj.

Czego się spodziewać

Wystawa nie ma układu chronologicznego: kuratorki układają ją według tematów, do których Antin wracała przez pół wieku. W planach wystawienniczych MOCAK zapowiada ponad 80 prac przygotowanych we współpracy z samą artystką, urodzoną w 1935 roku. Zobaczysz fotografię, film, instalację, rysunek i malarstwo, a w wielu pracach główną rolę gra sama Antin.

Na początku stoi „100 butów”, zbiór gumowców, które artystka przez lata ustawiała w plenerze i we wnętrzach muzeów. Dalej muzeum wymienia z nazwy kilka prac i grup prac:

• „Rzeźbienie. Tradycyjna forma sztuki” (Carving: A Traditional Sculpture, 1972) - według Wikipedii 148 zdjęć nagiego ciała artystki z kolejnych dni miesięcznej, ostrej diety. Muzeum zalicza tę serię do wczesnych prac o tym, jak kultura mierzy kobiece ciało.
• Balerina i Florence Nightingale - dwie role z prac inspirowanych dawnym kinem: tancerka, która podważa klasyczny ideał piękna, i legendarna pielęgniarka z wojny krymskiej.
• „Wileńskie noce” (Vilna Nights) - monumentalna instalacja z filmem, poświęcona pamięci europejskich Żydów. Recenzentka The Burlington Contemporary opisała ją w Luksemburgu jako ekrany w oknach zrujnowanego podwórza w getcie.
• Prace o ważnych dla artystki kobietach - intelektualistkach, artystkach i badaczkach. Wśród nich jest jej matka, przed wojną aktorka teatrów żydowskich w Polsce.
• Późne, wielkoformatowe fotografie inscenizowane - starożytny Rzym w estetyce złotej ery Hollywood, w których Antin krytycznie komentuje dzisiejsze Stany Zjednoczone.

Wernisaż zaplanowano na 4 grudnia 2026 roku, ale muzeum nie podaje jeszcze jego godziny. Zapowiada też cykl wykładów z udziałem zagranicznych ekspertów, na razie bez dat. Nie podaje liczby sal ani tego, czy podpisy przy pracach będą dwujęzyczne; ma za to angielską stronę wystawy z pełnym opisem.

Kuratorkami krakowskiej odsłony są Mirosława Bałazy i Magdalena Ujma. Według muzeum zainicjował ją Adam Budak, a wystawa powstała razem z Mudam w Luksemburgu i Kunstmuseum Liechtenstein.

Kontekst

Eleanor Antin urodziła się 27 lutego 1935 roku w nowojorskim Bronksie, w rodzinie polskich Żydów, którzy niedawno wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych. Studiowała w City College w Nowym Jorku i uczyła się aktorstwa. W 1968 roku przeniosła się z rodziną do San Diego, gdzie przez kilkadziesiąt lat wykładała na Uniwersytecie Kalifornijskim.

Jej najbardziej znana praca, „100 butów”, powstawała w latach 1971-1973 jako seria 51 pocztówek. Antin fotografowała buty w różnych miejscach i rozsyłała zdjęcia setkom adresatów, a podróż zakończyła się wystawą w nowojorskim Museum of Modern Art. W latach 70. nakręciła też filmy, w których grała wymyślone postaci: króla, balerinę i pielęgniarkę.

Retrospektywę zainicjowało Mudam w Luksemburgu, które pokazywało ją od 26 września 2025 do 8 lutego 2026 roku jako pierwszy duży przegląd artystki od 1999 roku. Potem wystawa trafiła do Kunstmuseum Liechtenstein w Vaduz, czynnego dla niej od 27 marca do 27 września 2026 roku. Mudam wydało przy tej okazji książkę „Eleanor Antin: Works, 1965-2017”; MOCAK nie wymienia katalogu wystawy w swoich planach wydawniczych na 2026 rok.

Bilet i czas

• Bilet: osobnego nie będzie. Według informacji praktycznych bilet upoważnia do zwiedzania wszystkich wystaw w muzeum. Normalny kosztuje 30 zł, ulgowy 20 zł, rodzinny 65 zł (do pięciu osób: dwoje dorosłych i troje dzieci albo jeden dorosły i czworo). Dzieci do 7 lat wchodzą z opiekunem bez biletu.
• Czwartek nie jest tu darmowy: według cennika bezpłatny wstęp obejmuje tylko Kolekcję MOCAK-u na poziomie -1. Na wystawy czasowe obowiązuje wtedy bilet ulgowy: 20 zł zamiast 30 zł, a dla osób z prawem do ulgi 15 zł.
• Zniżki: z biletem z sąsiedniej Fabryki Schindlera wejście do MOCAK-u kosztuje 15 zł. Osoby po 70. roku życia płacą 5 zł, a posiadacze Karty Krakowskiej mają 20% zniżki.
• Godziny: od wtorku do niedzieli 11:00-19:00, w poniedziałki nieczynne; kasa sprzedaje bilety do 18:30. Muzeum będzie zamknięte 24, 25, 26 i 31 grudnia oraz 1 stycznia 2027 roku. Kalendarza świąt na 2027 rok jeszcze nie ogłosiło, więc przed wizytą 6 stycznia sprawdź godziny otwarcia .
• Środy po 16:00: do zamknięcia obowiązują ciche godziny. Nie ma wtedy oprowadzań ani warsztatów, a prace z głośnym dźwiękiem lub intensywnym światłem są ściszone albo wyłączone. To dobra pora dla osób wrażliwych na bodźce, ale filmy mogą wtedy grać ciszej.
• Oprowadzanie: po polsku 150 zł, po angielsku, francusku lub ukraińsku 180 zł za pierwszą osobę lub rodzinę; pozostali uczestnicy kupują zwykłe bilety. Zarezerwuj je co najmniej tydzień wcześniej w recepcji: tel. 12 263 40 01, recepcja@mocak.pl .
• Bagaż: plecaków, toreb, walizek i parasoli nie wniesiesz na wystawę. Szafki przyjmują bagaż najwyżej 48 × 37 × 48 cm, więc większa walizka prosto z dworca może się nie zmieścić.
• Ile czasu: na ponad 80 prac, w tym filmy i instalacje, zarezerwuj co najmniej półtorej godziny. Z Kolekcją na poziomie -1 zaplanuj trzy godziny.
• Dla kogo: dla osób zainteresowanych sztuką feministyczną, performansem i fotografią inscenizowaną, a także pamięcią o żydowskim świecie Europy Wschodniej.
• Kto może pominąć: ten, kto szuka szybkiego przeglądu ładnych obiektów. To wystawa postaci, opowieści i filmów, która wymaga czytania i oglądania; w kwadrans się jej nie obejrzy.
• Dojazd: tramwajem do przystanku Zabłocie, z Dworca Głównego jedzie się osiem minut. Blisko są też przystanki pl. Bohaterów Getta i Limanowskiego. Własnego parkingu muzeum nie ma.

Co piszą o wystawie

• Magazyn Szum (31.08.2026, redakcja): w przeglądzie najciekawszych wystaw jesieni magazyn przedstawia krakowski pokaz jako pierwszą europejską retrospektywę artystki i podkreśla w niej wątki feministyczne i konceptualne. To zapowiedź, nie recenzja - link
• The Burlington Contemporary (28.01.2026, Lucy Bradnock): recenzja odsłony w Mudam w Luksemburgu. Autorka docenia rozmach przeglądu, ale brakuje jej najostrzejszych prac o wątkach rasowych, między innymi „Black Movie Star” z 1974 roku. Nie wiadomo, czy krakowski wybór będzie taki sam - link

Recenzji krakowskiej odsłony przed otwarciem nie znaleziono.

Zobacz też

• Zofia Kulik. Zamiast rzeźby. Przypisy - w MuFo przy Rakowickiej do 20 grudnia 2026, przez dwa tygodnie równolegle z Antin. Dyplom z 1971 roku, w którym Kulik zamieniła dłuto na aparat; rok później Antin zatytułowała serię zdjęć z diety „Carving: A Traditional Sculpture”.
• Fabryka Schindlera - historie miejsca - w Fabryce Emalia Oskara Schindlera, kilka kroków od MOCAK-u, do 8 sierpnia 2027. Dzieje fabryki przy Lipowej, w której dawnych halach mieści się dziś także MOCAK. Bilet stamtąd obniża wstęp do MOCAK-u do 15 zł.
• MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie - profil muzeum: Kolekcja na poziomie -1, bezpłatna w czwartki, godziny i dojazd na Zabłocie.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie MOCAK-u .

Profil muzeum: MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie .