MNK Arsenał

Czego się spodziewać

Dwie kolekcje bez wspólnego mianownika pod jednym dachem: na dole blisko tysiąc dawnych militariów, na piętrze sztuka starożytnego basenu Morza Śródziemnego. Nikt nie przychodzi do Arsenału dla jednego dzieła i to jest tu największa zaleta. W salach bywa cicho nawet wtedy, gdy po drugiej stronie Pijarskiej ustawia się kolejka do „Damy z gronostajem”.

Galeria „Broń i Barwa w dawnej Polsce” działa od 27 października 2023 roku. Kurator Michał Dziewulski ułożył ją wokół odsieczy wiedeńskiej 1683 roku, ale czyta tę historię przez kulturę, nie przez wojnę: większość okazów nigdy nie była w boju, a siodła pokazano jak biżuterię, nie jak rząd koński. Punktem, przed którym zatrzymują się wszyscy, jest rekonstrukcja przejazdu husarii z czterema końmi.

Wystawę otwierają hełm i miecz z X wieku, osobny blok dostało około siedemdziesięciu obiektów perskich i tureckich pokazanych razem po raz pierwszy. Przy gablotach są szuflady, które otwiera się samemu.

Piętro zajmuje Galeria Sztuki Starożytnej „Źródła” w opracowaniu Doroty Gorzelany-Nowak: Egipt, Grecja, Italia i Azja Mniejsza od początków cywilizacji po okres rzymski, uzupełnione polskimi pradziejami oraz wyborem monet greckich i rzymskich. Z pojedynczych rzeczy zostają w pamięci kartonaż mumiowy Asetemachbit z IX wieku p.n.e., złote kolczyki spiralne z południowej Italii z IV wieku p.n.e. i rzymskie portrety rzeźbiarskie. Dzieci idą tu prosto do sarkofagów i mumii kotów.

Dobry adres dla kogoś, kogo interesuje staropolska kultura materialna, i dla zwiedzającego, który woli przedmioty od ekranów. To nie jest muzeum interaktywne i nie udaje, że jest. Kto ma w Krakowie dwa dni i nie widział jeszcze Leonarda, powinien zacząć od drugiej strony ulicy.

Wskazówki

• Zarezerwuj godzinę. Tyle wystarczy na obie galerie w normalnym tempie. Kto czyta opisy przy militariach, doda pół godziny - popołudnia nie spędza tu nikt.
• Uczeń i student płacą złotówkę. Bilet normalny kosztuje 18 zł, ulgowy 14 zł, rodzinny 36 zł, a uczniowie i studenci 1 zł. Audioprzewodnik to 10 zł, czyli dziesięć razy więcej niż bilet studencki; policz to, zanim podejdziesz do kasy.
• Wtorek jest bezpłatny i obejmuje całość. Wstęp wolny dotyczy wystaw stałych, a w Arsenale obie galerie są stałe. Za to wtorek bywa najbardziej ruchliwym dniem tygodnia - po spokój przyjdź w czwartek zaraz po 10:00.
• Winda jest, wbrew temu, co piszą przewodniki. Krążące w sieci opisy rodzinne mówią o schodach przy wejściu i braku windy; to stan sprzed remontu z lat 2017-2021. Muzeum podaje dziś wejście z niewielkim progiem i podjazdem, windę z poziomu -1 na pierwsze piętro, dostępną toaletę, wózki i składane siedziska do wypożyczenia oraz kosz sensoryczny w Gabinecie Archeologii Pradziejowej.
• Bilet do Muzeum Czartoryskich kupujesz osobno. Budynek po drugiej stronie Pijarskiej należy do tego samego historycznego zespołu, ale to inny oddział i inna kasa. Arsenał nie jest przedłużeniem tamtej trasy.
• Rezerwacja nie jest potrzebna. Nie ma wejść na konkretną godzinę; bilety kupisz przy wejściu albo wcześniej na bilety.mnk.pl. Poniedziałek jest dniem zamknięcia.
• Audioprzewodnik w ośmiu językach. Polski, angielski, francuski, niemiecki, włoski, ukraiński, rosyjski i hiszpański, do tego wersja w języku migowym, audiodeskrypcja i ścieżka rodzinna. Muzeum nie podaje, w ilu językach są podpisy w gablotach.
• Oprowadzanie opłaca się dopiero grupie. Po polsku kosztuje 170 zł plus bilety wstępu, w języku obcym 220 zł plus bilety.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego ulicą Floriańską pod Bramę Floriańską, tam w lewo w Pijarską - niecałe dziesięć minut. Z Dworca Głównego i Galerii Krakowskiej podobnie, skrajem Plant.

Tramwaj: przystanek Stary Kleparz, linie 4, 14, 18, 20 i 52. Stamtąd pięć minut pieszo wzdłuż Plant w stronę Bramy Floriańskiej.

Autobus: linie 124, 152 i 424, ten sam przystanek Stary Kleparz.

Samochodem: Pijarska leży w strefie płatnego parkowania na skraju Starego Miasta, a muzeum nie ma własnego parkingu. W pobliżu wyznaczono miejsca postojowe dla osób z niepełnosprawnościami.

W okolicy

Muzeum Czartoryskich stoi dokładnie naprzeciwko i należy do tego samego zespołu budynków. Wybór jest prosty: tam jedno arcydzieło Leonarda i kolejka, tu dwie galerie i miejsce przed gablotą.

Biblioteka Czartoryskich przy ulicy św. Marka domyka dawną fundację książęcą - trzeci adres tej samej rodziny w promieniu trzystu metrów.

Barbakan jest dwie minuty na północ i stanowi naturalny ciąg dalszy galerii militariów: po broni w gablotach ogląda się fortyfikację, do której obrony ją noszono. Oba adresy mieszczą się w jednym spacerze wzdłuż północnego odcinka murów.

Historia

Budynek postawił w latach 1565-1566 budowniczy miejski Gabriel Słoński: parterowy magazyn broni i prochu z łamanego piaskowca, wciśnięty między baszty muru obronnego. Na początku XIX wieku arsenał miał zniknąć razem z murami; uratowała go interwencja senatora Feliksa Radwańskiego, tego samego, któremu Kraków zawdzięcza zachowany odcinek fortyfikacji przy Bramie Floriańskiej.

W latach 1854-1861 Antoni Stacherski nadbudował piętro i nadał bryle formę wczesnorenesansowego zamku włoskiego. W 1874 roku miasto przekazało arsenał wraz z sąsiednimi basztami księciu Władysławowi Czartoryskiemu na cele muzealne, a Maurycy Ouradou powiązał go z Klasztorkiem i kamienicami w jeden zespół. Otwarty w 1876 roku Klasztorek był początkiem Muzeum Czartoryskich.

Do 1961 roku mieściła się tutaj Biblioteka Czartoryskich. Budynek trafił do rejestru zabytków 18 stycznia 1932 roku, a dzisiejszy kształt wnętrz jest efektem remontów z lat 2014-2016 i 2017-2021.