Kossakówka

Czego się spodziewać

Najpierw rzecz, która przesądza o planie dnia: do Kossakówki wejść nie można. Strona oddziału podaje w miejscu godzin otwarcia informację o tymczasowym zamknięciu, trwają prace nad wystawą, a muzeum zaznacza: „Ogród i dom Kossaków niedostępny do zwiedzania”. Muzeum zaprasza jesienią 2027 roku. Jeżeli szukasz miejsca na dzisiejsze popołudnie, to nie jest ten adres - zostaje elewacja oglądana z placu i pięć minut na spacerze wzdłuż Wisły.

Warto jednak wiedzieć, po co wracać. Neogotycki dworek z 1851 roku Juliusz Kossak wynajął w 1869, a dwa lata później kupił razem z ogrodem. Po nim pracownię przejął syn Wojciech, po Wojciechu wnuk Jerzy - trzy pokolenia malarzy koni i scen batalistycznych pod jednym dachem. W tym samym domu dorastały córki Wojciecha: poetka Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i satyryczka Magdalena Samozwaniec. Do salonu zaglądali Henryk Sienkiewicz i Ignacy Jan Paderewski. Po wojnie budynek uratowała przed rozbiórką wdowa po Jerzym, od lat osiemdziesiątych niszczał, aż w 2019 roku kupił go MOCAK.

Prace budowlane i konserwatorskie trwały od października 2023 do grudnia 2025 roku: wzmocniono konstrukcję, odtworzono piece kaflowe, odnowiono stolarkę, elewacje, figurę Matki Boskiej i zabytkowy ogród. 12 maja 2026 roku prezydent Krakowa odsłonił w ogrodzie tablicę upamiętniającą zakończenie rewaloryzacji - i stąd bierze się nieporozumienie, na które warto uważać. Uroczystość opisały wszystkie krakowskie redakcje, ale nie było to otwarcie muzeum. Wystawę stałą dopiero przygotowuje Muzeum Krakowa, które objęło odnowione wnętrza.

Jedno o tej wystawie wiadomo już teraz i lepiej usłyszeć to przed wizytą niż po niej: wielkich płócien batalistycznych tu nie zobaczysz. Dyrektor Muzeum Krakowa mówi wprost, że w domu nie ma ani jednej ściany, na której dałoby się powiesić któryś z kultowych obrazów. Ekspozycja ma być opowieścią o rodzinie i o domu, z pamiątkami i drobną formą, obejmującą także kobiety tego rodu - Pawlikowską-Jasnorzewską, Samozwaniec i Simonę Kossak. Dla kogo: dla osób, które interesują krakowskie domy artystów i które wrócą do miasta po 2027 roku. Kto jest w Krakowie teraz, znajdzie to samo doświadczenie kilka przecznic dalej.

Wskazówki

• Nie planuj wizyty przed jesienią 2027. Tę datę podaje strona oddziału. Komunikat prasowy samego Muzeum Krakowa i relacje z maja 2026 roku mówią o końcu 2027 roku, więc traktuj termin jako orientacyjny, a nie jako obietnicę.
• Nie sugeruj się doniesieniami o „otwarciu”. Odsłonięcie tablicy 12 maja 2026 roku zamknęło remont, nie udostępniło domu. Ogród również pozostaje zamknięty.
• Sprawdzaj u źródła. Telefon +48 512 648 022 lub +48 510 429 483, e-mail kossakowka@muzeumkrakowa.pl , kierowniczka oddziału Maria Lempart. Oddział ma obsadę, więc pytanie o datę trafi do kogoś, kto wie.
• Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń.
• Cennika nie ma i nie będzie przed otwarciem. Muzeum nie publikuje dla tego adresu ani cen biletów, ani dnia bezpłatnego. Zasady z czynnych oddziałów Muzeum Krakowa nie przenoszą się tu automatycznie.
• Zarezerwuj 45-60 minut, gdy wystawa ruszy. Dom ma około 350 metrów kwadratowych powierzchni - to zwarte muzeum wnętrz, a nie ekspozycja na całe popołudnie.
• Pięć minut, jeśli i tak tędy idziesz. Bryłę dworku i plac obejrzysz z zewnątrz o każdej porze i za darmo, po drodze bulwarami spod Wawelu w stronę mostu Dębnickiego.
• Ogrodowy pawilon to na razie plan. MOCAK zapowiada w ogrodzie pawilon z kawiarnią literacką, ale zastrzega, że zależy to od ustaleń planistycznych. Nie ma daty.

Jak dojechać

Pieszo z Rynku Głównego: około dziesięciu minut ulicami Franciszkańską i Zwierzyniecką. Plac Juliusza Kossaka leży na zachodnim skraju Dzielnicy I, między Zwierzyniecką a Retoryka, kilka kroków od bulwarów wiślanych.

Tramwaj: najbliższe przystanki to Jubilat i Filharmonia, obsługiwane przez linie kursujące Zwierzyniecką i alejami Trzech Wieszczów. Z obu dojście zajmuje kilka minut.

Bulwarem od Wawelu: spacer wzdłuż Wisły w stronę mostu Dębnickiego wyprowadza wprost w okolicę placu; to najprzyjemniejsze dojście i zajmuje kwadrans.

Samochodem: okolica leży w strefie płatnego parkowania, a przy samym placu miejsc jest niewiele.

W okolicy

Dopóki Kossakówka jest zamknięta, jej rolę najlepiej przejmuje Dom Józefa Mehoffera przy Krupniczej: zachowane wnętrza malarza i ogród, czyli dokładnie to, co Kossakówka dopiero obiecuje. Kilka minut dalej Muzeum Stanisława Wyspiańskiego pokazuje największy zbiór prac autora „Wesela” - tego samego kręgu, który bywał w salonie Kossaków. W obrębie Plant warto dołożyć Collegium Maius , najstarszy gmach Uniwersytetu Jagiellońskiego z kolekcją historycznych instrumentów naukowych; w odróżnieniu od Kossakówki wejdziesz tam dziś, choć na wybraną godzinę.

Historia

Dworek zbudował w 1851 roku architekt Jan Bogumił Trenner dla W. Kołodziejkowskiego; pierwotnie nosił nazwę „Wygoda”. Kossakowie weszli tu w 1869 roku jako najemcy, a w 1871 Juliusz kupił dom z ogrodem; w 1884 roku przejął go Wojciech. Przez dziesięciolecia adres działał jako dom otwarty krakowskiej inteligencji. Po drugiej wojnie budynkowi groziła rozbiórka - ochronę wywalczyła wdowa po Jerzym Kossaku, a do rejestru zabytków wpisano go w 1960 roku. Potem przyszły dekady degradacji. W grudniu 2019 roku posesję kupił MOCAK, w 2020 dokupił sąsiednią działkę, a w latach 2023-2025 przeprowadził rewaloryzację domu i szesnastoarowego ogrodu przy wsparciu Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. Gospodarzem wystawy zostało Muzeum Krakowa - o to, która instytucja ma prowadzić dom, spierali się wcześniej radni.