Kamienica Szołayskich

Czego się spodziewać

Meblościanka, pocztówka dźwiękowa, stołek z nadmuchiwanej blachy i gra komputerowa - w amfiladowych salach zabytkowej kamienicy przy placu Szczepańskim. Kamienica Szołayskich to ten oddział Muzeum Narodowego, w którym zamiast obrazów ogląda się rzeczy. Dwie galerie stałe zajmują dwa piętra i obejmują ostatnie 120 lat polskiego projektowania.

Na pierwszym piętrze stoją „Przedmioty”, galeria designu. Muzeum pokazuje tu wymiennie około 350 obiektów: fotel z kilimem w stylu zakopiańskim według pomysłu Stanisława Witkiewicza, jedyne zachowane meble z mieszkania Zofii i Tadeusza Żeleńskich zaprojektowane przez Wyspiańskiego, kredens Ludwika Pugeta. Dalej PRL - ceramika z Ćmielowa, fajanse z Włocławka, szkło Zbigniewa Horbowego, aparat Alfa. Ostatnie sale to lata po 1989 roku: stołek „Plopp” Oskara Zięty, zabawki z serii „Poor Design” Bartosza Muchy, model pociągu PESA i gra „This War of Mine”.

Osobne sale dostały plakat i moda. W pierwszej wiszą prace Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana, Warsztatów Krakowskich i polskiej szkoły plakatu. W drugiej stoi 12 kobiecych kreacji wizytowych i balowych z torebkami, broszkami i kapeluszami.

Drugie piętro zajmują „Przekroje”, galeria architektury. Nie ma tu chronologii - jest sześć sekcji tematycznych: kompozycja, natura, technologia, manifest, czas i przestrzeń oraz koszty. Opowieść niosą makiety, fotografie i multimedia, a nie pojedyncze zabytki.

Najlepsze dla osób, które interesują się wzornictwem, architekturą, modą albo materialną stroną PRL-u. Kto przyjechał do Krakowa po dawnych mistrzów, powinien pójść do Sukiennic albo do Gmachu Głównego MNK . Nie ma tu sali interaktywnej, więc z małym dzieckiem będzie trudno. Na oba piętra i wystawę czasową zarezerwuj 60-90 minut; jedno piętro zajmie 45.

Jedna rzecz, o której warto wiedzieć z góry: ekspozycja rotuje. Tkaniny i ubiory są wrażliwe na światło i muzeum wymienia je na inne, więc konkretnego eksponatu może akurat nie być w gablocie.

Wskazówki

• Wtorek jest bezpłatny i jako jedyny długi. We wtorek wystawy stałe są bez opłaty, a oddział pracuje do 18:00. Od środy do niedzieli zamyka się już o 16:00 - jak na muzeum w środku Starego Miasta bardzo wcześnie. Dzień bezpłatny obejmuje wystawy stałe; o wystawę czasową dopytaj w kasie.
• Ostatnie wejście 20 minut przed zamknięciem. W praktyce w środę czy w sobotę trzeba stanąć w drzwiach najpóźniej o 15:40. Kasa, sklep i szatnia działają do samego zamknięcia.
• Uczeń i student płacą 1 zł. Bilet normalny kosztuje 18 zł, ulgowy 14 zł, rodzinny 36 zł.
• Wystawa czasowa nie kosztuje ani grosza więcej. „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika” - sześć półmisków, które artysta przywiózł do Polski w 1948 roku, zestawionych z ceramiką odwilży - jest czynna do 7 lutego 2027 roku i wchodzi w cenę biletu do oddziału. W tej samej cenie jest też „Moda Polska w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie”, otwarta do 13 czerwca 2027 roku.
• Przewodnika zamawiaj tylko w grupie. Oprowadzanie po polsku kosztuje 170 zł plus bilety, w języku obcym 220 zł plus bilety. Dla dwóch osób to cena jedenastu biletów normalnych.
• Wózek wjedzie, ale nie sam. W budynku jest winda i dwie dostosowane toalety, wejście dla osób na wózkach prowadzi od ulicy Szczepańskiej. Muzeum uprzedza, że w progu jest zabytkowy stopień trudny do pokonania i potrzebna będzie pomoc - pracownika wzywa się domofonem.
• Audioprzewodnika może nie być. Polski cennik MNK nie wymienia audioprzewodnika dla tego oddziału, a angielska strona oddziału podaje go w pięciu językach za 7 zł. Pytaj w kasie, nie planuj wizyty wokół nagrania.
• Sprawdź kalendarz przed świętami. Oddział jest nieczynny 1 listopada oraz 24 i 25 grudnia. W dniach 11 listopada i 26 grudnia pracuje 10:00-16:00. Z kolei 31 grudnia otwarte są tylko Gmach Główny, Sukiennice i Muzeum Czartoryskich.

Jak dojechać

Pieszo: z płyty Rynku Głównego dwie do trzech minut ulicą Szczepańską, z Dworca Głównego około 12 minut przez Planty. Kamienica stoi na rogu placu Szczepańskiego, naprzeciw Pałacu Sztuki, obok Starego Teatru.

Tramwaj: muzeum wskazuje linie 4, 8, 13, 14, 18, 20 i 24. Żadna nie dojeżdża pod muzeum - tramwaje krążą obwodnicą Plant; najbliższy przystanek to Teatr Bagatela, około pięciu minut pieszo przez Planty.

Autobus: linie 124, 152, 424 i 502, te same przystanki wokół Plant.

Samochodem: plac Szczepański leży w strefie ograniczonego ruchu i pod drzwi nie podjedziesz. Najbliższy parking podziemny jest pod samym placem, wjazd od ulicy Krupniczej.

W okolicy

Po przekątnej placu, w brutalistycznym gmachu, działa Bunkier Sztuki - sztuka współczesna 100 metrów od galerii designu, najkrótsza przesiadka w Krakowie.

Opowieść z pierwszego piętra zaczyna się w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego , w Galerii Rzemiosła Artystycznego; muzeum samo wskazuje ją jako część wcześniejszą. Oba oddziały są zapowiedzią planowanego MNK Cracovia w dawnym hotelu o tej nazwie.

Pięć minut na północ leży Muzeum Czartoryskich - ten sam właściciel, zupełnie inna wizyta: tam kolejka do jednego obrazu Leonarda, tu spokój przy 350 przedmiotach.

Historia

Kamienicę wzniesiono w latach 1815-1818 dla Marciszewskich, przy regulacji placu Szczepańskiego. Wykorzystano mury średniowiecznego domu, a nową część postawiono na terenie dawnego cmentarza przy kościele świętego Szczepana. W latach 1849-1856 mieściła się tu redakcja i drukarnia krakowskiego „Czasu”.

Od 1902 roku budynek należał do Włodzimiery i Adama Szołayskich. W 1904 roku zapisali go Muzeum Narodowemu, ale faktycznie przeszedł na muzeum dopiero po śmierci właścicielki, w 1928 roku. Pod koniec 1934 roku otwarto tu Oddział imienia Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego, jednego z największych darczyńców zbiorów. W czasie okupacji Niemcy zajęli gmach na potrzeby partii nazistowskiej.

Do rejestru zabytków kamienicę wpisano 5 kwietnia 1968 roku. W latach 2003-2012 mieściło się w niej Muzeum Stanisława Wyspiańskiego, a 1 lutego 2013 roku, w pierwszą rocznicę śmierci poetki, otwarto tu głośną wystawę „Szuflada Szymborskiej”. Obie galerie stałe, design i architektura, ruszyły 17 grudnia 2021 roku.