Piękno zaklęte w bursztynie. Bursztynowe dożynki w Kozłówce

Po stu pięćdziesięciu latach Kozłówka wraca do bryły bursztynu wielkości bochenka chleba, którą w 1870 roku wyorano w tutejszych dobrach - i zestawia tę historię ze współczesnym malarstwem, filmem animowanym, grafiką i okazami lubelskiego sukcynitu.

Muzeum Zamoyskich w Kozłówce o wystawie:

Historia, sztuka i pamięć o regionie spotkają się w Kozłówce. Od 22 września w Oficynie Północnej będzie można oglądać wystawę „Piękno zaklęte w bursztynie. Bursztynowe dożynki w Kozłówce”, poświęconą lubelskiemu bursztynowi i jego obecności w historii, krajobrazie oraz współczesnej sztuce.

Czego się spodziewać

Wystawa zajmuje Oficynę Północną - budynek po drugiej stronie dziedzińca niż pałac, ten sam, w którym działa multimedialna ekspozycja „Kozłówka na osi czasu” i Lapidarium. Czynna jest od 22 września do 30 listopada 2026 roku; wernisaż odbył się w dniu otwarcia, 22 września. Punktem wyjścia jest zdarzenie z 1870 roku: podczas orki w dobrach kozłowieckich znaleziono bryłę bursztynu wielkości bochenka chleba, a wzmiankę o znalezisku odnotowano w wydanej w 1873 roku „Encyklopedii Rolnictwa i wiadomości związek z niem mających”. Sama bryła się nie zachowała - i to właśnie brak eksponatu, a nie eksponat, zorganizował całą ekspozycję.

Cztery rzeczy, po które tu warto przyjść:

• Bryła bursztynu z okolic Niedźwiady - współcześnie wydobyty okaz, którego forma przywołuje zaginiony kozłowiecki „bursztynowy bochenek”.
• Malarstwo Krystyny Rudzkiej-Przychody - centralna część ekspozycji, obok prac pokazywanych wcześniej także obrazy premierowe, przygotowane z myślą o tej wystawie.
• Ikona świętej Barbary Mikołaja Soboliwskiego - dedykowana tworzącemu się Lubelskiemu Zagłębiu Bursztynowemu, czyli patronka górników wpisana w przemysł, którego jeszcze nie ma.
• Film animowany Joanny Polak i grafika cyfrowa Agnieszki Sulimierskiej - dwa medium, dzięki którym wystawa nie jest wyłącznie pokazem obrazów i kamieni.

Koncepcję wystawy przygotowali geolog dr Lucjan Gazda i Krystyna Rudzka-Przychoda. Muzeum nie podaje liczby eksponatów ani liczby sal, więc skala jest niewiadomą - ale to jedna oficyna, nie skrzydło pałacu, i 30-45 minut powinno wystarczyć.

Kontekst

Bursztyn kojarzy się z Bałtykiem, tymczasem udokumentowane polskie zasoby leżą przede wszystkim na Lubelszczyźnie: według RMF24 to około 98 procent krajowych złóż, skupionych na północ od Lublina, w rejonie Lubartowa i Niedźwiady. Sukcynit jest tam starszy niż jakakolwiek ludzka historia regionu i wciąż trudny do wydobycia, bo najbogatsze warstwy przykrywa twarda skała. Dlatego „Lubelskie Zagłębie Bursztynowe”, do którego odsyła jeden z eksponatów, jest na razie zamiarem i marką, a nie działającym przemysłem.

Krystyna Rudzka-Przychoda i dr Lucjan Gazda pokazują ten materiał wspólnie od dziesięcioleci - malarka i geolog, para, która prowadzi cykl wystaw o tematyce geologicznej i przewędrowała z nim przez instytucje Lubelszczyzny, od Zamościa po Lublin. W Kozłówce ich wątek spotyka się z historią miejsca: dobra kozłowieckie należały wtedy do Zamoyskich, a rolnicze znalezisko trafiło do encyklopedii rolniczej, nie do gabinetu osobliwości. Tytułowe „dożynki” są więc mniej żartem, niż się wydaje.

Bilet i czas

Uwaga na cennik, bo to najbardziej mylący punkt tej wizyty. Muzeum wycenia osobno każdą ekspozycję, a pozycja „wystawa czasowa” w cenniku dotyczy wyraźnie Teatralni (12 zł normalny, 8 zł ulgowy, 10 zł dla seniorów 60+). Dla Oficyny Północnej cennik wymienia tylko wystawę multimedialną „Kozłówka na osi czasu” (12/8/10 zł), Pokój zagadek i bezpłatne Lapidarium - bursztynowej wystawy nie wymienia wcale. To samo dotyczy karnetów: wszystkie cztery obejmują „wystawę czasową (Teatralnia)”, a z Oficyny Północnej tylko Lapidarium. Zanim zapłacisz, zapytaj w kasie wprost, którym biletem wejdziesz na bursztyn.

Wtorkowa bezpłatność nie załatwia sprawy. Muzeum pisze o niej jednoznacznie: bezpłatny jest wstęp do Pałacu, bez rezerwacji, z limitem wejść, a „pozostałe wystawy zgodnie z cennikiem”. Godziny też są rozjechane między budynkami. Ekspozycje w Oficynie Północnej mają w terminarzu własny wiersz, ważny od 1 września do 20 grudnia 2026 roku, czyli przez cały czas trwania wystawy: wtorek-środa 11:00-19:00, czwartek-niedziela 7:30-15:30. Pałac i Teatralnia są czynne do 31 października od wtorku do piątku 10:00-15:00, w soboty i niedziele 10:00-16:00, a od 2 do 29 listopada 10:00-15:00. Wystawy bursztynowej terminarz nie wymienia z nazwy - wiersz Oficyny Północnej obejmuje „Kozłówkę na osi czasu”, Lapidarium i Pokój zagadek - więc jeśli jedziesz specjalnie po nią, potwierdź godziny telefonicznie (dni i godziny otwarcia ). W poniedziałki oraz 1 i 11 listopada muzeum jest nieczynne. Ostatni dzień wystawy, 30 listopada, wypada w poniedziałek, więc według tego terminarza ostatnią okazją do jej obejrzenia jest niedziela 29 listopada. Parking kosztuje 15 zł od samochodu.

Dla kogo: dla kogoś, kto ma słabość do minerałów, geologii albo lokalnych historii z drugiego planu - a przy okazji dostaje pretekst, żeby wejść do części Kozłówki, którą zwiedzający pałac zwykle mijają. Dla kogo niekoniecznie: jeśli jedziesz do Kozłówki pierwszy raz i masz trzy godziny, zacznij od pałacu i Galerii Sztuki Socrealizmu - bursztyn jest dodatkiem, nie powodem wyjazdu.

Aktualizacje

• 2026-09-30 - poprawka godzin: w listopadzie muzeum jest nieczynne także w poniedziałki (wcześniej na tej stronie: „codziennie”), a ponieważ 30 listopada wypada w poniedziałek, ostatnią okazją do obejrzenia wystawy jest niedziela 29 listopada (dni i godziny otwarcia ).

Zobacz też

• Tam, gdzie linia staje się opowieścią… Witold Chomicz 1910-1984 - druga czynna wystawa czasowa w Kozłówce, do 29 listopada 2026, więc jednym wyjazdem obejrzysz obie.
• Święta Barbaro, módl się za nami - w Wieliczce ta sama patronka górników rozpisana na ponad 120 obiektów z portugalskiej kolekcji, 135 metrów pod ziemią.
• Muzeum Zamoyskich w Kozłówce - profil muzeum z godzinami, cennikiem i opisem stałej Galerii Sztuki Socrealizmu, czyli drugiego bieguna tego zespołu.

Profil muzeum: Muzeum Zamoyskich w Kozłówce .