Wartownia nr 1 na Westerplatte (Oddział Muzeum Gdańska)

Czego się spodziewać

Wartownia nr 1 na Westerplatte to mały, sezonowy oddział Muzeum Gdańska w budynku, który we wrześniu 1939 roku był głównym punktem polskiej obrony półwyspu. Zwiedzasz jeden niewielki budynek, a nie rozległe muzeum: portal pomorskie.travel zauważa, że właśnie niewielka skala nadaje tej wizycie wyjątkowy charakter.

Muzeum wskazuje jako najcenniejsze eksponaty szablę i kurtkę mundurową majora Henryka Sucharskiego. Portal zwiedzajwpolsce.pl opisuje Wartownię jako niewielki budynek o ogromnym znaczeniu historycznym, w którym wnętrza, pamiątki po obrońcach i ekspozycja pomagają zrozumieć wrzesień 1939 roku.

Wizyta nie kończy się na progu. Przy Wartowni zaczyna się promenada do usypanego w latach 60. kopca z pomnikiem Obrońców Wybrzeża, a naprzeciwko stoi napis „Nigdy więcej wojny”. Wartownia jest więc naturalnym początkiem spaceru po półwyspie, a nie osobnym celem wyjazdu.

Dla kogo: dla nauczycieli i rodziców z dziećmi - portal podrozezklasa.pl poleca Wartownię jako miejsce edukacyjne dla dzieci i młodzieży. Także dla każdego, kto jedzie na Westerplatte i chce wejść do budynku, który był głównym punktem obrony, a nie tylko obejrzeć teren.

Kto powinien odpuścić: osoby poruszające się na wózkach, bo według muzeum oddział jest dla nich niedostępny, a wejście główne jest wąskie. Odpuść też, jeśli szukasz dużej ekspozycji na całe popołudnie: to jeden mały budynek. Poza sezonem nie jedź tu specjalnie dla Wartowni, bo oddział jest wtedy zamknięty.

Ile czasu: muzeum podaje, że zwiedzanie Wartowni zajmuje minimum 20 minut. Doliczaj do tego spacer promenadą do pomnika, który zaczyna się tuż obok budynku.

Wskazówki

• Tylko w sezonie. Według muzeum: czynne sezonowo od kwietnia do września, w sezonie zimowym nieczynne. Daty otwarcia sezonu 2027 nie ma ani na stronie muzeum, ani na facebookowej stronie oddziału, więc wiosną sprawdź ją przed wyjazdem.
• Godziny ustal telefonicznie. Muzeum nie publikuje godzin otwarcia w sezonie; podają je tylko portale turystyczne, takie jak pomorskie.travel i podrozezklasa.pl. Przed wizytą zadzwoń do Wartowni (+48 58 343 69 72, numer czynny tylko w sezonie letnim) albo do obsługi zwiedzających Muzeum Gdańska (+48 789-015-097, kontakt@muzeumgdansk.pl).
• Nie zostawiaj na koniec dnia. Kasa kończy sprzedaż biletów jeszcze przed zamknięciem oddziału, więc przy późnym przyjeździe możesz już nie wejść.
• Ulga z legitymacją. Bilet ulgowy (5 zł) przysługuje uczniom, studentom, emerytom i rencistom na podstawie ważnej legitymacji. Wartownia, jako oddział czynny sezonowo, jest wyłączona z dnia, w którym oddziały Muzeum Gdańska wpuszczają zwiedzających bez biletu.
• Słuchawki wygłuszające w kasie. W kasie wypożyczysz słuchawki wygłuszające dla dorosłych i dla dzieci. Na stronie oddziału jest też opis Wartowni w tekście łatwym do czytania (PDF) i w polskim języku migowym.
• Zdjęcia bez flesza. Eksponaty możesz fotografować bez lampy błyskowej, a zdjęcia w plenerze na półwyspie Westerplatte są bezpłatne.

Jak dojechać

• Adres: Majora Henryka Sucharskiego, 80-601 Gdańsk, na półwyspie Westerplatte; muzeum nie podaje numeru budynku.
• Autobus: według rozkładu ZTM Gdańsk najbliżej leżą przystanki „Muzeum Westerplatte - Terminal Promowy 01” (około 529 m w linii prostej; linia 138, a linia 106 tylko wysadza pasażerów) i „Muzeum Westerplatte - Terminal Promowy 02” (około 544 m; linie 106 i 138).
• Tramwaj: w tym samym rozkładzie przystanek „Nowy Port Oliwska 01” leży około 502 m od Wartowni, a „Przychodnia 01” około 584 m; oba obsługują linie 2, 3, 5 i 7.
• Z centrum: według rozkładu ZTM linie 106 i 138, które zatrzymują się przy Westerplatte, obsługują też przystanek „Jana z Kolna 01” przy Europejskim Centrum Solidarności, więc z okolic ECS dojedziesz bez przesiadki.
• Uwaga na odległości: wszystkie podane odległości to linia prosta, nie długość drogi pieszej, której rozkład nie podaje. Trasę dojścia z wybranego przystanku sprawdź na mapie przed wyjazdem.

W okolicy

Odległości w linii prostej od Wartowni:

• Latarnia Morska Gdańsk Nowy Port, ul. Przemysłowa 6a, 80-542 Gdańsk - około 950 m. Według strony latarni z jej szczytu widać port gdański, Westerplatte i Zatokę Gdańską, więc to dobre dopełnienie wizyty na półwyspie.
• Europejskie Centrum Solidarności, Plac Solidarności 1, 80-863 Gdańsk - około 5,3 km. Według rozkładu ZTM linie 106 i 138, które dojeżdżają pod Westerplatte, zatrzymują się też na przystanku „Jana z Kolna 01”, około 247 m od ECS, więc obie wizyty łączy jeden autobus.
• Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, pl. Władysława Bartoszewskiego 1, 80-862 Gdańsk - około 5,7 km. Instytucję utworzono w 2008 roku jako Muzeum Westerplatte, a dziś prowadzi ona na półwyspie osobny oddział z własnymi godzinami otwarcia; Wartownia należy do innego muzeum, Muzeum Gdańska.

Historia

Budynek, do którego wchodzisz, nie stoi w swoim pierwotnym miejscu. Wartownia nr 1 to jedna z sześciu wartowni zbudowanych na Westerplatte w latach 30. XX wieku; w 1967 roku przesunięto ją na obecne miejsce i dzięki temu uniknęła rozbiórki. Zgodnie podają to muzeum i polska Wikipedia.

Według muzeum w latach 1933-1934, dla lepszego zabezpieczenia terenu składnicy, powstały tu cztery żelbetowe wartownie, a dwa lata później budynek koszar. Angielska Wikipedia podaje, że Wartownię nr 1 zbudowano w 1934 roku i do dziś zachowała się w całości.

Ekspozycja ma swój początek w czerwcu 1974 roku, gdy koło ZBoWiD z Nowego Portu urządziło we wnętrzu Izbę Pamięci. W 1980 roku przekształcono ją w oddział Muzeum Gdańska, który działa do dziś.

Źródła różnią się co do tego, kto dowodził załogą tego punktu obrony: muzeum podaje chorążego Jana Gryczmana, a polska Wikipedia plutonowego Piotra Budera.