Przestrzeń dla zdrowia. Szpitale w Gdańsku w latach 1793-1945

W dniach 9 lipca 2026 - 31 stycznia 2027 Dom Uphagena w Gdańsku pokazuje wystawę „Przestrzeń dla zdrowia” o półtora wieku dziejów gdańskich szpitali, od 1793 do 1945 roku. Przygotowało ją Muzeum Gdańska razem z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym, w salach wystaw czasowych na drugim piętrze kamienicy.

Muzeum Gdańska o wystawie:

Wystawa „Przestrzeń dla zdrowia. Szpitale w Gdańsku w latach 1793-1945” przedstawia rozwój nowoczesnej opieki zdrowotnej nad Motławą. Pierwszą gdańską placówką przyjmującą wyłącznie chorych był Lazaret Miejski przy Bramie Oliwskiej. W kolejnych dziesięcioleciach powstały szpitale wyznaniowe, wojskowe i prywatne, a także sanatoria oraz ośrodki rehabilitacyjne. Równocześnie rozwijały się metody leczenia i organizacja opieki nad pacjentami.

Czego się spodziewać

Sale wystaw czasowych na drugim piętrze to dawne sypialnie i salonik XVIII-wiecznej kamienicy mieszczańskiej. Opowieść o szpitalach oglądasz więc w pokojach domu mieszkalnego, w ramach tego samego biletu co mieszczańskie wnętrza stałej trasy.

Wystawa ma wyraźną tezę. Według muzeum przez ponad sto lat w Gdańsku powstała gęsta sieć szpitali, klinik, przychodni i zakładów leczniczych. W pierwszej połowie XX wieku należała ona do najlepiej rozwiniętych w tej części Europy.

Obiekty pochodzą od trzech wypożyczających: Centrum Historii Medycyny - Szpital Polowy (Mariusz Wasilewski), PAN Biblioteki Gdańskiej oraz Mirosława Podeszwika, kolekcjonera dawnych widoków Gdańska. Kto chce usłyszeć o nich od kuratorów, może przyjść na oprowadzanie 12 grudnia albo 23 stycznia.

Kontekst

Według polskiej Wikipedii w 1853 roku na Dolnym Mieście otwarto Szpital Najświętszej Panny Marii przy ul. Kieturakisa, prowadzony przez siostry boromeuszki. W 1911 roku oddano do użytku nowy, większy szpital miejski przy ul. Dębinki, wyposażony w 818 łóżek.

Na bazie tego szpitala, zbudowanego w latach 1907-1911, Senat Gdańska zaczął w 1935 roku tworzyć Akademię Medycyny Praktycznej, jak podaje angielska Wikipedia. To dobre tło dla wystawy, którą współorganizuje dziś Gdański Uniwersytet Medyczny.

Bilet i czas

Bilet: osobnego biletu na wystawę muzeum nie sprzedaje. Sklep internetowy Muzeum Gdańska oferuje dla tego oddziału jedno wejście, „Zwiedzanie Dom Uphagena”. Wystawę obejmuje więc zwykły bilet do domu (bilet normalny 26 zł, ulgowy 19 zł). Pozostałe bilety i ulgi podaje profil muzeum.

Dzień bez opłaty: w Domu Uphagena wstęp wolny w poniedziałki. Wystawa nie ma własnego biletu, więc tego dnia nie zapłacisz także za nią; to wniosek redakcji, bo muzeum nie pisze o wystawie osobno.

Kiedy: muzeum jest nieczynne we wtorki; najdłużej jest otwarte w czwartek (w czwartki 10:00-18:00). Wykład o gdańskich szpitalach 19 listopada wypada właśnie w czwartek, więc tego dnia zdążysz obejrzeć wystawę przed wykładem.

Gdzie: w salach wystaw czasowych na drugim piętrze Domu Uphagena; jedyne wejście do domu prowadzi od ul. Długiej. Na piętro wchodzi się drewnianymi, kręconymi schodami, a windy w budynku nie ma. Adres i dojazd podaje profil muzeum.

Ile czasu: muzeum podaje, że zwiedzanie samego domu zajmuje co najmniej pół godziny. Wystawa wypełnia kilka dawnych pokoi jednego piętra, więc dolicz na nią około pół godziny, a na całą wizytę zarezerwuj mniej więcej godzinę. To szacunek redakcji.

Dla kogo: dla zainteresowanych historią medycyny i dziejami Gdańska od końca XVIII wieku do 1945 roku. Także dla odwiedzających Dom Uphagena, którzy w ramach tego samego biletu dostają drugą, zupełnie inną opowieść niż mieszczańskie wnętrza. Osoby niesłyszące mają 28 listopada dwa oprowadzania w polskim języku migowym, a strona oddziału opisuje dom także w PJM.

Kto powinien odpuścić: osoby poruszające się na wózku, bo na drugie piętro prowadzą tylko kręcone schody, a na wózku zobaczą jedynie parter domu. Pominąć może też ten, kto szuka dużej ekspozycji o dziejach medycyny na całe popołudnie: to kilka sal w kamienicy mieszczańskiej.

Przewodnik: oprowadzanie po domu za dodatkową opłatą trzeba zamówić z kilkudniowym wyprzedzeniem, a odbywa się ono tylko po polsku. O samej wystawie więcej powiedzą jej kuratorzy na oprowadzaniach z listy poniżej.

Wydarzenia towarzyszące

• 19.11.2026, 17:00 - wykład dr. hab. Adama Szarszewskiego „Od przytułku do kliniki. Jak XIX wiek odmienił gdańskie szpitale”, Dom Uphagena, wstęp wolny - program listopada
• 28.11.2026, 12:00 i 14:00 - oprowadzanie po wystawie w polskim języku migowym dla osób niesłyszących, wstęp wolny, obowiązują zapisy; strona wystawy podaje jako prowadzącego Tomasza Świderskiego - zapisy
• 12.12.2026, 12:00 - oprowadzanie kuratorskie po wystawie, prowadzą dr hab. Piotr Paluchowski, dr Magdalena Staręga i dr Ewa Barylewska-Szymańska - szczegóły
• 23.01.2027, 12:00 - oprowadzanie kuratorskie po wystawie, prowadzi dr hab. Adam Szarszewski - szczegóły

Zobacz też

• Dom Uphagena w Gdańsku: pokoje mieszkalne i gospodarcze XVIII-wiecznej kamienicy, które obejrzysz w ramach tego samego biletu co wystawę.
• Inne oddziały Muzeum Gdańska: Muzeum Bursztynu i Muzeum Poczty Polskiej.

Aktualne informacje o wystawie podaje jej strona w serwisie Muzeum Gdańska.

Profil muzeum: Dom Uphagena.